Błędne pouczenie w decyzji administracyjnej

4 maja 2021
hello world!

Artykuł 112 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że błędne pouczenie w decyzji administracyjnej co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Weryfikacja decyzji czy postanowienia, mająca na celu ochronę praw i interesów stron postępowania, stanowi jednocześnie instytucję służącą zapewnieniu praworządności działania administracji publicznej w jej stosunkach z jednostką.

Błędne pouczenie w decyzji administracyjnej

Zgodnie z art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej również jako „k.p.a.”) błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przez błędne pouczenie co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego należy rozumieć błędne pouczenie zawarte w decyzji lub błędne uzupełnienie albo sprostowanie decyzji co do tych środków prawnych.

Błędne pouczenie może oznaczać błędne oznaczenie organu właściwego do rozpatrzenia środka prawnego, błędne określenie terminu jego wniesienia. Może to też być błędne określenie trybu wniesienia środka prawnego. Za błędne pouczenie należy uznać także brak pouczenia (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 lutego 2002 r., sygn. II SA 2289/01; z 19 lipca 2012 r., sygn. I OSK 755/12). Odmienne stanowisko przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lutego 2014 r., sygn. I OSK 3000/12. Zgodnie z tym wyrokiem Artykuł 112 k.p.a. nie ma zastosowania do przypadków, gdy w decyzji nie zamieszczono pouczenia o prawie odwołania.

Kiedy można powołać się na błędne pouczenie?

Na przepis art. 112 k.p.a. może powołać się strona, która zastosowała się do błędnego pouczenia zawartego w decyzji. Dla wystąpienia skutku przewidzianego w tym przepisie nie jest zatem wystarczające, że w decyzji zawarto błędne pouczenie. Jest jednak konieczne, aby strona zastosowała się do tego pouczenia. Chodzi o to, by – zgodnie z pouczeniem – wniosła środek zaskarżenia przewidziany w tym przepisie. Nie jest natomiast przesłanką zastosowania powyższego przepisu uprzednie zażądanie uzupełnienia lub sprostowania decyzji co do pouczenia o służących stronie środkach prawnych. Stanowi o tym art. 111 k.p.a.

Strona nie jest także obowiązana do wykazania, że wskutek zastosowania się do pouczenia poniosła szkodę czy też zastosowanie się do pouczenia wywołało inne niekorzystne dla niej skutki prawne. Gdy decyzja nie zawiera pouczenia co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego, należy przyjąć, że strona, która nie korzysta z przysługującego jej prawa odwołania, powództwa lub skargi (wyrok NSA z 19 kwietnia 2012 r., sygn. II OSK 193/11: Warunkiem zastosowania art. 112 k.p.a. jest istnienie w porządku prawnym możliwości zaskarżenia danego rozstrzygnięcia), jest także adresatem gwarancji przewidzianej w tym przepisie.

Przeczytaj również: Mandat i kara administracyjna – czy odwołanie się ma sens i jak to zrobić?

Uchybienie terminowi wskutek błędnego pouczenia

W doktrynie przyjmuje się, iż uchybienie przez stronę terminowi z powodu błędnego pouczenia ze strony organu, że decyzja jest ostateczna, lub z powodu błędnie podanego, dłuższego terminu jest uchybieniem bez winy strony. Jeśli organ administracji publicznej błędnie pouczył stronę, że od decyzji nie służy odwołanie, i strona nie wniosła odwołania, może skutecznie dopełnić aktu wniesienia odwołania w każdej chwili. Strona nie utraciła bowiem prawa do dopełnienia tej czynności w myśl wyraźnego przepisu prawa. Gdy natomiast strona wnosi odwołanie w terminie podanym w decyzji, wnosi je skutecznie, jeżeli nawet uchybiła terminowi. Potwierdza to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2010 r., sygn. I OSK 840/10.

W tych wypadkach nie stosuje się art. 58 § 2 k.p.a. (zgodnie z którym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin), ponieważ ochrona gwarantowana art. 112 k.p.a. następuje z mocy prawa. Takie stanowisko przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 1553/11. Sąd stwierdził, że: Jeżeli przepis prawa z mocy prawa udziela stronie ochrony prawnej, a tak expressis verbis stanowi art. 112 k.p.a., nie ma podstaw do wyprowadzenia rażącego naruszenia prawa w działaniu organu, który zastosował tę ochronę. Nie ma podstaw do odsyłania jednostki na inną drogę ochrony prawnej (prośbę o przywrócenie terminu), jeżeli ta ochrona jest przyznana z mocy prawa.

Dotyczy to także braku pouczenia o prawie odwołania. Strona, która wskutek błędnego pouczenia wniosła odwołanie w terminie ustawowym, lecz do niewłaściwego organu, wniosła odwołanie skutecznie ze względu na przepis art. 65 § 1 k.p.a. (zgodnie z którym jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie; zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie).

Skutki błędnego pouczenia w decyzji administracyjnej

Skutki prawne błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia powinny być jednolite zarówno na drodze postępowania administracyjnego, jak i postępowania sądowego. (…) W przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia do sądu, który wpłynął z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, powstaje obowiązek rozpatrzenia go przez ten sąd bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2017 r., sygn. II OZ 1463/17).

Na tej zasadzie nie podlega odrzuceniu sprzeciw, gdy w zaskarżonej decyzji organ błędnie pouczył stronę o trybie i terminie jej zaskarżenia, tj. o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2017 r., sygn. II OZ 1463/17).

chevron-down
Copy link