Co zrobić w sytuacji, gdy dziecko pochodzi ze związku pozamałżeńskiego?

Na gruncie polskiego prawa rodzinnego istnieją dwie alternatywy uznania ojcostwa w sytuacji, gdy dziecko pochodzi ze związku poza małżeńskiego: pierwszym z nich jest tryb administracyjny, drugi zaś jest to tryb sądowy.

Kiedy mamy do czynienia z sytuacją, w której dochodzi do uznania ojcostwa dziecka zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi? Dzieje się tak tylko i wyłącznie, gdy nie zachodzi domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż jego matki. Drugim przypadkiem jest  sytuacja, w której dzieci nie pochodzą ze związku małżeńskiego.

Uznanie dziecka – w jaki sposób zachodzi?

Polski ustawodawca wskazuje, że uznanie dziecka może nastąpić przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, bądź sądem opiekuńczym, a w przypadkach, gdy jedno z rodziców jest obywatelem polski również przed polskim konsulem, jeżeli mamy do czynienia z sytuacją mającą miejsce poza granicami Polski. W przypadku, gdy do uznania ojcostwa dochodzi przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w pierwszej kolejności przedstawia on zainteresowanym różnice pomiędzy przysposobieniem dziecka a uznaniem ojcostwa. Następnie zaznajamia ich z obowiązkami i prawami, jakie wynikną w związku z uznaniem ojcostwa.

Kwestie formalne

Co się dzieje po złożeniu przez mężczyznę oświadczenia o tym, że jest ojcem dziecka? Matka powinna niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu trzech miesięcy od dnia złożenia wyżej wspomnianego oświadczenia przez mężczyznę, potwierdzić ten fakt. Oświadczenia składane przez mężczyznę jak i matkę dziecka mogą mieć formę pisemną lub ustna. Kierownik USC (Urzędu Stanu Cywilnego) może jednak odmówić przyjęcia oświadczenia. Dzieję się tak w konkretnych przypadkach. Pierwszym z nich jest sytuacja, gdy USC uzna, że zachodzą wątpliwości co do faktu, czy ojcem dziecka jest ów mężczyzna składający oświadczenie. Drugim przypadkiem jest oświadczenie, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest ono  świetle obowiązującego prawa oraz okoliczności faktycznych niedopuszczalne.

Komu wolno złożyć oświadczenie o uznanie dziecka?

Oświadczenie, na podstawie którego dochodzi do uznania dziecka może być złożone wyłącznie przez osobę, która ukończyła 16 rok życia oraz nie jest całkowicie ubezwłasnowolniona. Podkreślenia wymaga fakt, że osoby mające 16 lat mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Zgodnie z prawem pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się po ukończeniu 18 roku życia. W sytuacji wyżej opisanej oświadczenie, o którym wcześniej była mowa, składane jest przed sądem opiekuńczym. Wyjątkiem jest sytuacja, w której złożenie omawianego oświadczenia może nastąpić przed kierownikiem USC. Dzieje się tak, kiedy mamy do czynienia z kobietą 16 letnią, która uzyskała pełną zdolność do czynności prawnych. Co jest z kolei konsekwencją zawarcia przez nią związku małżeńskiego, na co wyrażono formalnie zgodę.

O tym również warto wiedzieć…

Uznanie dziecka pochodzącego spoza związku małżeńskiego może mieć miejsce w stosunku do dziecka, które nie osiągnęło pełnoletności (małoletniego). Polski ustawodawca w art. 76. § 2 k.r. (Kodeks rodzinny i opiekuńczy) przewiduje możliwość uznania ojcostwa, jeżeli dziecko zmarło przed osiągnięciem pełnoletności, a mężczyzna w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o śmierci dziecka, lecz nie później niż do dnia, w którym zmarłe dziecko osiągnęłoby pełnoletność.

Jakie skutki prawne?

Złożenie oświadczenia o uznaniu dziecka wywołuje skutki prawnie. Do takich skutków należą między innymi: władza rodzicielska, wzajemność dziedziczenia, wzajemny obowiązek alimentacyjny czy też kwestie związane z nazwiskiem dziecka uznanego.