Czy blog to prasa?

7 maja 2020
hello world!

Prowadzisz portal, który pełni funkcję prasy? Możesz zarejestrować bloga jako czasopismo! Nie każdy wie, że jest to możliwe. Prowadząc portal internetowy lub blog, pamiętaj o obowiązku rejestracji w sądzie okręgowym, jako dziennik lub też czasopismo. W takim razie, czy zawsze blog to prasa?

Czy blog to prasa? Kiedy obowiązkowa jest rejestracja bloga jako czasopismo?

Faktem jest, że większość blogów nie ma charakteru informacyjnego, tylko prywatny (opiniotwórczo-literacki). Z tego powodu taki blog nie jest prasą, a co za tym idzie, nie ma obowiązku jego rejestracji. Istnieją jednak blogi, które mają cel ogólnoinformacyjny. Cyklicznie informują opinię publiczną o określonych faktach z różnych obszarów tematycznych (społecznych, ekonomicznych, gospodarczych, politycznych, oświatowych, kulturalnych). Blogi, na których pojawiają się cyklicznie tego typu informacje, mogą podlegać obowiązkowi rejestracji. Muszą one jednak spełniać przy tym określone warunki. 

Prasa powinna zawierać następujące cechy:

  • periodyczność przekazu (w przypadku większości blogów jest spełniona),
  • ogólnoinformacyjny cel (w przypadku większości blogów nie jest spełniony),
  • poprzedzający samą publikację proces przygotowania redakcyjnego – spełniony w przypadku profesjonalnie prowadzonych blogów.

Warto przywołać postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 stycznia 2013 r., o sygn. akt I ACa 1032/12. Konkretny blog może być prasą, ponieważ jest to rodzaj strony internetowej, na której autor umieszcza datowane wpisy wyświetlane kolejno. Treści publikowane tylko i wyłącznie w internecie mogą być określane mianem prasy, ponieważ nie musi taka forma posiadać tradycyjnego, “drukowanego” odpowiednika.

Prasa zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy Prawo prasowe z 1984 r. to publikacje:

  • periodyczne, 
  • nietworzące zamkniętej, jednorodnej całości, 
  • ukazujące się nie rzadziej niż raz do roku, 
  • opatrzone stałym tytułem albo nazwą, numerem bieżącym i datą,
  • o charakterze ogólnoinformacyjnym,
  • których źródła informacji są stale aktualizowane i adresowane do szerokiej opinii publicznej.

Prasą są wszelkie istniejące i powstające w wyniku postępu technicznego środki masowego przekazu. Może mieć miejsce sytuacja, że istnieje przekaz utrwalony na papierze i przekaz internetowy lub tylko czasopisma, dzienniki ukazujące się w formie przekazu internetowego. Właśnie taki przekaz – istniejący tylko w formie elektronicznej (w internecie) ukazujący się periodycznie i spełniający wymogi podlega rejestracji w trybie przewidzianym w art. 20 i n. ustawy z 1984 r. - Prawo prasowe.

Czy blog to prasa? Uznanie publikacji internetowej za prasę

Warto zapoznać się z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30 grudnia 2014 r., sygn. akt I ACa 654/14. Swoje stanowisko wyraziła Helsińska Fundacja Praw Człowieka. Była to sprawa o uznanie za prasę działalności w internecie. Opinia zawierała szczególną analizę zagadnienia i propozycję wykładni przepisów, ponieważ sądy nie wypracowały jednolitego stanowiska co do kryteriów uznania danej strony internetowej za dziennik.

Fundacja zwróciła uwagę na pewne zagadnienia.

  • Prasą są tylko te publikacje, które łącznie spełniają wszystkie elementy z definicji prasy (wspomniany art. 7 ust. 2). Wystarczyłoby np. pominąć numer bieżący gazety, aby można było uznać, że nie jest ona prasą. W konsekwencji oznaczałoby to pozbawienie ochrony osób, które dostarczyły takiej “prasie” poufnych informacji.
  • Prasą są wszystkie publikacje wydawane periodycznie pod stałym tytułem i niestanowiące zamkniętej całości. Co jednak z uznaniem większości stron internetowych posiadających zakładkę “aktualności” za prasę? 

Za uznaniem publikacji internetowej za prasę przemawia mnóstwo czynników. Nie wszystkie mają równą wagę i muszą zostać spełnione łącznie. Jeśli publikacja ma wystarczającą liczbę istotnych cech, należy ją uznać za prasę, nawet jeśli publikujący nie uznawał siebie za wydawcę prasy.

Publikacja internetowa jako prasa. Ważne elementy

  • Można określić zobiektywizowany cel, jakiemu publikacja ma służyć.
  • Periodyczne ukazywanie się publikacji (nie musi być w równych odstępach czasu).
  • Publikacja nie tworzy zamkniętej, jednorodnej całości.
  • Publikacja jest opatrzona stałym tytułem lub nazwą, numerem bieżącym (choć i bez niego może być uznana za prasę) i datą.
  • Należy również odpowiedzieć sobie na pytanie, czy:
    • zamieszczane treści mają charakter materiałów prasowych (“każdy opublikowany lub przekazany do opublikowania w prasie tekst albo obraz o charakterze informacyjnym, publicystycznym, dokumentalnym lub innym, niezależnie od środków przekazu, rodzaju, formy, przeznaczenia czy autorstwa”),
    • publikacje poprzedza proces przygotowania redakcyjnego (redakcją jest jednostka organizująca proces przygotowania materiałów do publikacji – zbierania, oceniania, opracowywania,
    • osoby prowadzące daną stronę tworzą redakcję,
    • można wyróżnić redaktorów i redaktora naczelnego,
    • publikujący stosują się i odwołują do profesjonalnych standardów prasy oraz zasad etyki zawodowej dziennikarzy,
    • publikujący powołują się na szczególne prawa przyznawane dziennikarzom (np. ochronę tajemnicy zawodowej).
  • Ważne jest również, jak publikujący sami określają swoją działalność (np. czy tytułują się dziennikarzami, redaktorami, redakcją).

Wniosek

Wniosek o rejestrację dziennika lub czasopisma złóż w sądzie okręgowym właściwym miejscowo dla Twojej siedziby, jako wydawcy. Zadbaj o właściwe i poprawne uzupełnienie wniosku. Będzie on podlegać opłacie w kwocie 40 zł w znakach opłaty sądowej, a wydawca jest zobowiązany go podpisać (w przypadku osoby prawnej – osoba upoważniona do reprezentacji).

Wniosek musi zawierać:

  • tytuł dziennika lub czasopisma (przy czym tytuł powinien różnić się od już istniejącego tytułu prasowego);
  • siedzibę i dokładny adres redakcji;
  • dane osobowe redaktora naczelnego: imię i nazwisko, datę i miejsce urodzenia, PESEL, adres zamieszkania;
  • nazwę i siedzibę wydawcy – dokładny adres (osoby fizycznej lub osoby prawnej, jeśli wydawcą jest spółka cywilna, należy wymienić wszystkich wspólników);
  • częstotliwość ukazywania się czasopisma (dodatkowo różnica między nimi polega na tym, że dziennik ukazuje się częściej niż raz w tygodniu, czasopismo – nie częściej niż raz w tygodniu);
  • listę załączników.

Do wniosku o rejestrację czasopisma/dziennika należy załączyć dane:

  • dotyczące wydawcy – zaświadczenie o:
    • wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, 
    • odpis z Krajowego Rejestru Sądowego z ostatnich 3 miesięcy, w przypadku gdy wydawcą jest podmiot prowadzący działalność gospodarczą.
  • dotyczące redaktora naczelnego – oświadczenie redaktora naczelnego o:
    • obywatelstwie polskim, 
    • zdolności do czynności prawnych, 
    • niekaralności, 
    • posiadaniu praw publicznych.

Redaktor naczelny

Redaktorem naczelnym dziennika lub czasopisma nie może być osoba skazana za zbrodnie przeciwko podstawowym interesom politycznym i gospodarczym PRL, jeżeli nie upłynął okres 10 lat od zakończenia odbywania kary, oraz osoba skazana za występki tego samego rodzaju, jeżeli nie upłynął okres 3 lat od zakończenia odbywania kary, osoba skazana za przestępstwo popełnione z niskich pobudek, a także osoba, która co najmniej trzykrotnie była karana za przestępstwa określone w ustawie – Prawo prasowe. Organ rejestracyjny w uzgodnieniu z Ministrem Spraw Zagranicznych może zwolnić redaktora naczelnego od wymogu posiadania obywatelstwa polskiego.

Co grozi za zlekceważenie tego obowiązku?

Zlekceważenie obowiązku jest sankcjonowane. Dotyczy to każdej prasy, a więc także internetowej. Jeśli więc konkretna działalność w Internecie "podpada" pod definicję prasy, to rejestracja bloga lub portalu jest obowiązkowa, a za jej brak grozi grzywna. Za wydawanie publikacji prasowej bez wymaganej rejestracji grozi grzywna, ponieważ jest to wykroczenie (art. 45 Prawa prasowego).

Kto wydaje dziennik lub czasopismo bez rejestracji albo zawieszone – podlega karze grzywny.

Prawo prasowe a orzecznictwo

Sądy nie wypracowały jednolitego orzecznictwa, więc interpretacja i sens ustawy pozostawiały wątpliwości. Generalnie obowiązkowi rejestracji podlegają wszystkie portale informacyjne i blogoidy. Nie jest wykluczone, że podlegają obowiązkowi rejestracji także mniejsze blogi nastawione na opinię i publicystykę.

Rejestracji dokonasz w biurze podawczym wydziału cywilnego właściwego miejscowo siedzibie wydawcy (autora bloga, itd.) sądu okręgowego. Wniosek powinien mieć charakter pisemny.    

Najistotniejsza jest ustawa – Prawo prasowe i wytyczne Sądu Okręgowego w Warszawie. Poszczególne sądy mogą oczekiwać spełnienia dodatkowych formalności lub rozszerzenia podanych informacji, których ustawa nie precyzuje (np. katalogu danych osobowych). Gdy Twój wniosek o rejestrację zostanie odrzucony, możesz zwrócić się z prośbą o pisemne uzasadnienie tej decyzji. W przypadku braku wydania decyzji w ciągu 30 dni od momentu złożenia wniosku możliwe jest rozpoczęcie wydawania tytułu prasowego.

Ogólnodostępność informacji w formie prasy (tradycyjnej czy elektronicznej) to przede wszystkim nasze prawo. Mamy prawo dostępu do faktów i kształtowania na ich podstawie opinii. Istotnymi kwestiami jest obiektywizm, profesjonalizm i przede wszystkim prawda. Dostęp do elektronicznych wiadomości jest prosty, łatwy, niezwykle szybki. Bez wątpienia tematy są aktualne, ale czy przedstawiane informacje zawsze prawdziwe? Warto potwierdzać je w kilku źródłach, aby mieć pewność co do ich autentyczności. Dotyczy to wszelkich informacji elektronicznych, tradycyjnych – drukowanych, także i telewizyjnych. Zgodnie z art. 1 Konstytucji RP Prasa, korzysta z wolności wypowiedzi i urzeczywistnia prawo obywateli do ich rzetelnego informowania, jawności życia publicznego oraz kontroli i krytyki społecznej’. Oraz zgodnie z art. 54. Ustawy – Prawo prasowe Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. 

chevron-down
Copy link