Czyn przepołowiony

W dniu 29 maja 2018 r. Sąd Najwyższy wydał wyrok obejmujący wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. Zaniechanie przez Sąd wykonania obowiązku wynikającego z art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. stanowi rażącą obrazę prawa procesowego.

Wolą ustawodawcy wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. jest konsekwencją konstrukcji tzw. czynu przepołowionego, która polega na tym, że czyn stanowi wykroczenie, o ile wartość wyrządzonej szkody nie przekracza 1/4 minimalnego wynagrodzenia. Jeżeli wartość wyrządzonej szkody przekracza tę kwotę, wówczas czyn stanowi przestępstwo kradzieży lub przywłaszczenia.

Analiza akt sprawy prowadzi do konstatacji, że zarówno w dacie czynu, jak i w dniu wniesienia do Sądu Rejonowego wniosku o skazanie w trybie art. 335 § 1 k.p.k., zachowanie obu oskarżonych wyczerpywało znamiona przestępstwa z art. 278 § 1 i § 3 k.k. Natomiast w dacie wyrokowania przez Sąd Rejonowy, czyn ten nie był już przestępstwem, lecz wykroczeniem określonym w art. 119 § 1 k.w., z uwagi na to, że wartość skradzionych rzeczy wynosiła 448,84 złotych. Wolą ustawodawcy wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. jest konsekwencją konstrukcji tzw. czynu przepołowionego. Polega ona na tym, że czyn stanowi wykroczenie, o ile wartość wyrządzonej szkody nie przekracza 1/4 minimalnego wynagrodzenia. Jeżeli wartość wyrządzonej szkody przekracza tę kwotę, wówczas czyn stanowi przestępstwo kradzieży lub przywłaszczenia.

Przestępstwo czy wykroczenie?

Przy orzekaniu o czyny przeciwko mieniu, wobec których od dnia 9 listopada 2013 r. kryterium uznania takiego zachowania za przestępstwo albo za wykroczenie stanowi określony w Kodeksie wykroczeń wskaźnik minimalnego wynagrodzenia za pracę, należy mieć na uwadze minimalne wynagrodzenie z daty orzekania w przedmiocie odpowiedzialności za taki czyn, a nie z daty jego popełnienia. Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2016 r., od dnia 1 stycznia 2016 r. wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę została ustalona na poziomie 1850 złotych; 1/4 tej kwoty to 462,50 złotych.

W czasie wyrokowania, tj. w dniu 15 stycznia 2016 r., kradzież rzeczy o wartości nieprzekraczającej 1/4 minimalnego wynagrodzenia za pracę stanowiła wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. Czyn przypisany obu oskarżonym nie mógł zostać uznany przez Sąd za przestępstwo z art. 278 §1 i § 3 k.k., mimo zawarcia stosownego porozumienia między prokuratorem a oskarżonymi i wystąpienia z wnioskiem w trybie art. 335 § 1 k.p.k.

Rażące naruszenie prawa procesowego

Nie ulega bowiem wątpliwości, że "Sąd, do którego oskarżyciel publiczny kieruje wniosek w trybie art. 335 § 1 k.p.k., z uwagi na treść art. 343 § 7 k.p.k., zobligowany jest do szczegółowej tak formalnej, jak i merytorycznej kontroli takiego pisma procesowego. W jej ramach niezbędne jest sprawdzenie, czy przedłożone przez prokuratora propozycje pozostają zgodne z uprzednimi ustaleniami stron. A także czy nie popadają w sprzeczność z przepisami prawa materialnego, w tym także w zakresie stosowania środków karnych". Zaniechanie przez Sąd wykonania obowiązku wynikającego z art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. stanowiło rażącą obrazę prawa procesowego, a w konsekwencji także prawa materialnego, tj. art. 278 § 1 i 3 k.k. i miało istotny wpływ na treść orzeczenia. Bowiem obie oskarżone zostały skazane za popełnienie przestępstwa, gdy ich czyn stanowił jedynie wykroczenie.

W konsekwencji powyższych uwag należało uchylić zaskarżone orzeczenie, a zważywszy, że od daty czynu, który miał miejsce 24 grudnia 2014 r. upłynęło ponad trzy lata, umorzyć postępowanie wobec przedawnienia karalności wykroczenia.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2018 r., II KK 99/18