Czym jest dopozwanie? - Encyklopedia Prawa

5 maja 2020
hello world!

Przekształcenia podmiotowe w procesie cywilnym polegają na zmianie podmiotów występujących w roli stron procesu. Mogą one wynikać m.in. ze śmierci strony procesu bądź utraty bytu prawnego strony niebędącej osobą fizyczną. Jednym z przekształceń podmiotowych jest tzw. dopozwanie. 

Czym jest dopozwanie?

Dopozwanie, regulowane w art. 194 ustawy Kodeks postępowania cywilnego (dalej jako „kpc”), odnosi się do sytuacji, gdy powództwa nie wniesiono przeciwko osobie, która powinna być w sprawie pozwaną. Dotyczy zatem zmiany podmiotowej po stronie pozwanej. Przepis nie reguluje przy tym sytuacji, w której co prawda w sposób prawidłowy wskazano stronę pozwaną, ale na skutek np. błędnego ustalenia adresu pozwanego odpis pozwu został doręczony osobie noszącej takie samo imię i nazwisko, lecz faktycznie niemającej związku ze sprawą. Przekształcenia podmiotowe powództwa dopuszczalne są dopiero wtedy, gdy błędów dotyczących wyznaczonego podmiotu nie można naprawić w drodze sprostowania pozwu. Wskazuje na to wyrok Sądu Najwyższego z 13 czerwca 1980 r., sygn. IV CR 182/80; postanowienie Sądu Najwyższego z 20 maja 2009 r., sygn. I CSK 400/08.

Dopozwanie - wezwanie do wzięcia udziału w sprawie

Sprostowanie (uściślenie) oznaczenia strony pozwanej nie może jednak polegać na wskazaniu nowego podmiotu. Warto zapoznać się tutaj z wyrokiem Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2004 r., sygn. V CK 472/03). Co, jeżeli pozwano zatem osobę, która nie powinna w tym charakterze wystąpić? Sąd na wniosek powoda lub pozwanego wezwie tę osobę do wzięcia udziału w sprawie.

Artykuł 194 § 1 kpc stanowi bowiem, że jeżeli okaże się, że powództwo nie zostało wniesione przeciwko osobie, która powinna być w sprawie stroną pozwaną, sąd na wniosek powoda lub pozwanego wezwie tę osobę do wzięcia udziału w sprawie. Wezwanie do udziału w sprawie osoby, która powinna wystąpić po stronie pozwanej, jest obowiązkiem sądu. Należy jednak pamiętać, że obowiązek ten powstaje jedynie w razie złożenia uzasadnionego wniosku. Dopozwanie dąży bowiem do „naprawy” błędnego wyboru strony procesu. Dzieje się to przez wezwanie osoby legitymowanej i zwolnienie od dalszego udziału w sprawie osoby nieprawidłowo pozwanej. Mówi o tym wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 26 stycznia 2016 r., sygn. V ACa 236/15. Stosownie do zdania drugiego art. 194 § 1 kpc osoba wezwana do udziału w sprawie na wniosek pozwanego może domagać się zwrotu kosztów wyłącznie od pozwanego, jeżeli okaże się, że wniosek był bezzasadny.

Wstąpienie w miejsce pozwanego

Jeżeli sąd uwzględni wniosek o dopozwanie, to osoba wezwana może wstąpić do postępowania. Jest jednak pewien warunek. Obie strony (zarówno powód, jak i pozwany) wyrażą na to zgodę (art. 194 § 2 kpc). Wyrażenie zgody jest warunkiem koniecznym do tego, aby takie przekształcenie nastąpiło. Oświadczenie stron może być złożone zarówno w piśmie procesowym, jak i na rozprawie. Kodeks nie przewiduje żadnej szczególnej formy. W przypadku wyrażenia przez obie strony zgody na przekształcenie podmiotowe po stronie pozwanej dotychczasowy pozwany jest zwolniony od udziału w sprawie. W razie wyrażenia zgody na zmianę strony pozwanej pozwany może w terminie dwutygodniowym złożyć sądowi wniosek o przyznanie kosztów od strony powodowej. Niezależnie od późniejszego wyniku sprawy. Prawo do złożenia takiego wniosku przysługuje pierwotnie pozwanemu, którego na skutek zmiany podmiotowej zwalnia się z dalszego udziału w procesie.

Dopozwanie - wezwanie kolejnych osób

Zmiana podmiotowa po stronie pozwanej możliwa jest także poprzez przystąpienie do postępowania osób, które po tej stronie powinny wystąpić, ale obok dotychczasowego pozwanego. W takiej sytuacji nie dochodzi do zamiany podmiotu po stronie pozwanej. Istnieje jedynie możliwość przystąpienia do toczącego się już postępowania kolejnych podmiotów, które nie występują w sprawie w charakterze pozwanych, a powinny.

Zgodnie bowiem z art. 194 § 3 kpc, jeżeli okaże się, że powództwo o to samo roszczenie może być wytoczone przeciwko innym jeszcze osobom, które nie występują w sprawie w charakterze pozwanych, sąd na wniosek powoda może wezwać te osoby do wzięcia udziału w sprawie.

Przekształcenie to jest dopuszczalne, gdy wniosek o wezwanie do wzięcia udziału w sprawie dotyczy tego samego roszczenia. Mówi o tym wyrok Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2006 r., sygn. III CSK 120/05. Wniosek o dopozwanie w trybie art. 194 § 3 kpc może złożyć jedynie powód. W odróżnieniu od dopozwania z art. 194 § 1 kpc sąd nie ma tu obowiązku uwzględnienia wniosku powoda. Z przepisu jasno wynika, że to sąd decyduje o tym, czy uwzględnić wniosek o wezwanie do udziału w sprawie podmiotu, który do tej pory nie był pozwanym.

chevron-down
Copy link