Kiedy orzeka się karę mieszaną?

23 stycznia 2020
hello world!

Kara mieszana stanowi kombinowaną formę represji prawnokarnej, która pozwala na - niezależnie od minimalnego zagrożenia ustawowego za konkretny typ - będzie możliwe orzeczenie krótkoterminowej kary pozbawienia wolności (z warunkowym zawieszeniem jej wykonania lub jako kary bezwzględnej), połączonej z karą ograniczenia wolności do lat 2. 

Dopuszczalność orzeczenia kary pozbawienia wolności w sprawie o występek

Zgodnie z art. 37b ustawy Kodeks karny (dalej jako „kk”), w sprawie o występek zagrożony karą pozbawienia wolności, niezależnie od dolnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego w ustawie za dany czyn, sąd może orzec jednocześnie karę pozbawienia wolności w wymiarze nieprzekraczającym 3 miesięcy, a jeżeli górna granica ustawowego zagrożenia wynosi przynajmniej 10 lat - 6 miesięcy, oraz karę ograniczenia wolności do lat 2. Przepisów art. 69–75 kk (dotyczących warunkowego zawieszenia kary) nie stosuje się. W pierwszej kolejności wykonuje się wówczas karę pozbawienia wolności, chyba że ustawa stanowi inaczej. „Bezsprzecznie kara sekwencyjna pozbawienia wolności i ograniczenia wolności wymierzona zostaje w oparciu o art. 37b kk jako jedna kara. Nie można jej traktować jako dwóch odrębnych i niezależnych skazań na kary określone w art. 32 pkt 2 i art. 32 pkt 3 kk” (wyrok Sądu Najwyższego z 29 maja 2018 r., sygn. II KK 155/18).

W roku 2015 orzeczono karę mieszaną w 370 przypadkach w całej Polsce, zaś w roku 2017 w 3424 przypadkach.

Kiedy możliwe jest orzeczenie kary mieszanej?

Kara mieszana może być orzeczona w przypadku każdego występku zagrożonego karą pozbawienia wolności. Co do zasady może być ona zastosowana w przypadku każdego występku (zarówno stypizowanego w Kodeksie karnym, jak i w ustawach pozakodeksowych) zagrożonego wyłącznie karą pozbawienia wolności. Mimo, że wykładnia gramatyczna przepisu wskazuje na to, że zakres zastosowania art. 37b kk nie ogranicza się wyłącznie do wypadków, gdy odpowiednie przepisy przewidują zagrożenie karą pozbawienia wolności jako jedyną („występek zagrożony pozbawieniem wolności” a nie zwrot „zagrożony tylko karą pozbawienia wolności”), to jednak z uzasadnienia projektu ustawy wynika, że projektodawcy chodziło jednak wyłącznie o przestępstwa zagrożone tylko karą pozbawienia wolności. Świadczy o tym sformułowanie, że wobec istotnego ograniczenia możliwości stosowania warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności za wchodzące w grę przestępstwa „jedynym substytutem stałaby się bezwzględna kara pozbawienia wolności”. W przypadku przestępstw o zagrożeniach alternatywnych zdanie to nie miałoby racji bytu. Co więcej, w sytuacji kiedy czyn zagrożony jest nie tylko karą pozbawienia wolności, ale również ograniczeniem wolności czy grzywną, ustawodawca daje możliwość orzeczenia kar wolnościowych, a zatem sąd nie musi orzekać kary mieszanej, mając możliwość wyboru kary nieizolacyjnej. 

Kara mieszana, czyli dwa rodzaje kar

Jak wynika z treści art. 37b kk, w zależności od wysokości górnego ustawowego zagrożenia sąd może orzec karę pozbawienia wolności w wymiarze nieprzekraczającym 3 miesięcy, a jeżeli górna granica wynosi przynajmniej 10 lat - 6 miesięcy oraz karę ograniczenia wolności do lat 2. Kara mieszana składa się zatem z dwóch rodzajów kar: pozbawienia wolności i ograniczenia wolności, orzekanych w różnych, ustawowo określonych wymiarach. Dolna granica kary pozbawienia wolności jako kary mieszanej wynosi (stosownie do art. 37 kk) miesiąc, górna zaś - 3 miesiące lub 6 miesięcy. Gdy chodzi o granice kary ograniczenia wolności, to może być ona wymierzana od miesiąca do 2 lat. Jeśli sąd wymierza jednocześnie kary pozbawienia wolności i ograniczenia wolności przewidziane w art. 37b, wówczas należy wskazać ten właśnie przepis, jako podstawę wymiaru kary.

Inne dolegliwości również możliwe

Z całą pewnością możliwe jest łączenie środków karnych z karą mieszaną; co więcej, w niektórych przypadkach będzie to obligatoryjne. Po nowelizacji Kodeksu karnego 2016 r. nie jest możliwe warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej w ramach kary mieszanej (co istotne - w ogóle nie jest możliwe warunkowe zawieszenie wykonania kary ograniczenia wolności). 

Co istotne, w stosunku do kary mieszanej nie stosuje się nadzwyczajnego obostrzenia lub złagodzenia, a także nie znajduje zastosowania art. 38 § 1 kk (obniżenie i nadzwyczajne obostrzenie). Kara mieszana wprowadza bowiem ustawową dyrektywę wymiaru kary istotną jedynie ze względu na dolny próg sankcji (jak stanowi sam przepis wprost - „niezależnie od dolnej granicy ustawowego zagrożenia”).

Przeczytaj również:
Czym jest nadzwyczajne złagodzenie kary?

Kolejność wykonywania kar

W przypadku kary mieszanej w pierwszej kolejności wykonuje się karę pozbawienia wolności (w maksymalnym wymiarze 3 lub 6 miesięcy), następnie zaś karę ograniczenia wolności. Taka kolejność ustanowiona jest jako zasada, choć możliwe jest, aby była ona odwrotna, w przypadku, „jeżeli ustawa stanowi inaczej”. Stosownie do art. 17a § 1 ustawy Kodeks karny wykonawczy (dalej jako „kkw”), w razie orzeczenia wobec skazanego kary pozbawienia wolności oraz kary ograniczenia wolności na podstawie art. 37b kk lub art. 87 § 2 kk (łączenie pozbawienia z ograniczeniem wolności), karę ograniczenia wolności kieruje się do wykonania w pierwszej kolejności tylko wówczas, gdy zachodzą przeszkody prawne do niezwłocznego wykonania kary pozbawienia wolności. W wypadku ustania przeszkód, o których mowa w tym przepisie, sąd – niezależnie od tego, czy kara ograniczenia wolności została już w całości wykonana - zawiesza postępowanie wykonawcze dotyczące kary ograniczenia wolności i niezwłocznie kieruje do wykonania karę pozbawienia wolności (art. 17a § 2 kkw).

chevron-down
Copy link