Świadczenie rehabilitacyjne – kiedy przysługuje?

23 stycznia 2020
hello world!

Celem świadczenia rehabilitacyjnego jest umożliwienie osobie niezdolnej do pracy kontynuowania leczenia lub rehabilitacji w sytuacji, gdy okres zasiłku chorobowego jest zbyt krótki do odzyskania pełnej zdolności do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Kiedy zatem przysługuje to świadczenie? Jaka jest jego wysokość?

Świadczenie chorobowe a świadczenie rehabilitacyjne

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej jako „ustawa zasiłkowa”), świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne chroni zatem ten sam rodzaj sytuacji co zasiłek chorobowy – czasową niezdolność do wykonywania dotychczasowej pracy. Ponadto jest świadczeniem o identycznych zadaniach jak zasiłek chorobowy, stanowiąc jego kontynuację (I. Jędrasik-Jankowska, Ubezpieczenia społeczne, t. 3, Ubezpieczenia chorobowe..., s. 45).

Zasiłek chorobowy co do zasady przysługuje z tytułu samej niezdolności do pracy. Przesłanką nabycia prawa do świadczenia rehabilitacyjnego jest natomiast pomyślne rokowanie co do odzyskania przez ubezpieczonego zdolności do pracy.

Tym samym świadczenie rehabilitacyjne wypełnia lukę pomiędzy okresem po wyczerpaniu okresu zasiłku chorobowego a przed stwierdzeniem trwałej niezdolności do pracy. Stanowi swego rodzaju świadczenie przejściowe pomiędzy tym zasiłkiem a rentą z tytułu niezdolności do pracy.

Przeczytaj również:
Prawa kobiety po poronieniu i martwym urodzeniu

Kiedy przysługuje świadczenie rehabilitacyjne?

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu pełnego okresu zasiłkowego (na ogół 182 dni; wyjątek – 270 dni, gdy niezdolność była spowodowana gruźlicą) wciąż jest niezdolny do pracy. Dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują natomiast odzyskanie zdolności do pracy. Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy zasiłkowej świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy. Nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy. Ilekroć przy ustalaniu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego lub jego wysokości okres jest oznaczony w miesiącach, za miesiąc uważa się 30 dni. Okres wspomnianych 12 miesięcy musi oczywiście być okresem nieprzerwanym. W praktyce świadczenie rehabilitacyjne może być przyznane na okres – przykładowo – jednego, trzech albo ośmiu miesięcy. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy.  Przysługuje również za dni ustawowo wolne od pracy.

O stanie zdrowia uzasadniającym przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego orzeka lekarz orzecznik oddziału ZUS właściwego ze względu na miejsce zamieszkania ubezpieczonego albo komisja lekarska ZUS, w przypadku wniesienia przez ubezpieczonego sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS lub zgłoszenia przez prezesa ZUS zarzutu wadliwości takiego orzeczenia (art. 18 ust. 3-5 ustawy zasiłkowej).

Wysokość świadczenia rehabilitacyjnego

Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy zasiłkowej świadczenie rehabilitacyjne wynosi:

  • 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za okres pierwszych trzech miesięcy (90 dni),
  • 75 % tej podstawy za pozostały okres.

Od tej zasady wyróżniamy dwa wyjątki – niezdolność do pracy przypadająca w okresie ciąży lub niezdolność spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. W przypadku kobiet ciężarnych świadczenie rehabilitacyjne wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Wówczas, w celu udokumentowania prawa do świadczenia w tej wysokości, konieczne jest złożenie stosownego zaświadczenia stwierdzającego stan ciąży w okresie tej niezdolności. Natomiast w przypadku świadczeń z tytułu niezdolności spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową świadczenie rehabilitacyjne przysługuje z ubezpieczenia wypadkowego. W wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

Do celów obliczenia świadczenia rehabilitacyjnego podstawę wymiaru zasiłku chorobowego należy zwaloryzować. Waloryzacja polega na podwyższeniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego wskaźnikiem waloryzacji obowiązującym w tym kwartale, w którym przypada pierwszy dzień okresu świadczenia rehabilitacyjnego. Nie dokonuje się waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, jeżeli wskaźnik waloryzacji jest niższy niż 100%.

Wniosek o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego

Przyznanie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego jest możliwe po uprzednim złożeniu przez ubezpieczonego odpowiedniego wniosku w oddziale ZUS właściwym dla płatnika składek. Wniosek w sprawie przyznania świadczenia składa się wraz z dokumentacją w oddziale ZUS. Musi to nastąpić co najmniej na 4 tygodnie przed zakończeniem okresu zasiłkowego. Złożenie wniosku na 4 tygodnie przed upływem okresu zasiłkowego oznacza jego uwzględnienie jeszcze w okresie pobierania zasiłku chorobowego. Tym samym nie występuje przerwa w wypłacaniu wnioskodawcy należnych mu świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Do wniosku o świadczenie rehabilitacyjne należy dołączyć zaświadczenie o stanie zdrowia wypełnione przez lekarza leczącego. Musi ono zawierać stwierdzenie, że ubezpieczony rokuje odzyskanie zdolności do pracy w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy. Wywiad zawodowy z miejsca pracy nie jest wymagany, jeżeli wniosek składa ubezpieczony, którego niezdolność do pracy powstała po ustaniu ubezpieczenia albo wniosek składa osoba prowadząca pozarolniczą działalność.

Kwalifikacja okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego

Okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego jest okresem nieskładkowym. Uwzględnia się go w stażu ubezpieczeniowym w rozumieniu przepisów emerytalnych (art. 7 pkt 1 lit. c ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego nie podlega jednak wliczeniu do okresu zatrudnienia, od którego zależy przyznanie wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1981 r., sygn. II UZP 13/81). Co istotne, przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego bezpośrednio po wyczerpaniu zasiłku chorobowego nie zwalnia pracownika z obowiązku zawiadomienia pracodawcy o przyczynie nieobecności w pracy (wyrok Sądu Najwyższego z 27 marca 2000 r., sygn. I PKN 551/99). Jeśli więc pracownik o fakcie przyznania mu świadczenia rehabilitacyjnego poinformował pracodawcę dopiero w miesiąc od rozpoczęcia jego pobierania, uzasadnione było rozwiązanie z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia. Mówi o tym art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy.

Świadczenie rehabilitacyjne a rozwiązanie stosunku pracy

Do kodeksu pracy (dalej jako „kp”) wprowadzono regulację zapewniającą ochronę stosunku pracy przez okres pierwszych trzech miesięcy pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Zgodnie z art. 53 § 1 kp pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli niezdolność pracownika do pracy wskutek choroby trwa dłużej niż trzy miesiące – gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż sześć miesięcy oraz dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze trzy miesiące – gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej sześć miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową. W związku z treścią tego przepisu dana osoba po zaprzestaniu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego najczęściej nie pozostaje już w stosunku pracy. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy świadczenie rehabilitacyjne było pobierane przez okres krótszy niż trzy miesiące, a pracownik był zatrudniony co najmniej sześć miesięcy u danego pracodawcy.

Przeczytaj również:
Rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych

Natomiast zgodnie z art. 53 § 5 kp pracodawca powinien w miarę możliwości ponownie zatrudnić pracownika, który w okresie 6 miesięcy od rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia zgłosi swój powrót do pracy niezwłocznie po ustaniu tych przyczyn (tzw. prawo do ponownego nawiązania stosunku pracy). Przepis ten, zgodnie z art. 20 ustawy zasiłkowej, w stosunku do pracownika pobierającego świadczenie rehabilitacyjne stosuje się „odpowiednio”, jeżeli zgłosi on swój powrót do pracodawcy niezwłocznie po wyczerpaniu tego świadczenia. Choćby nastąpiło to po upływie 6 miesięcy od rozwiązania stosunku pracy. Z powiązania tych dwóch przepisów wynika więc pewien wniosek. Pracodawca powinien w miarę możliwości ponownie zatrudnić pracownika, jeżeli zgłosi on swój powrót do pracodawcy niezwłocznie po wyczerpaniu świadczenia rehabilitacyjnego. Choćby nastąpiło to po upływie 6 miesięcy od rozwiązania stosunku pracy (art. 20 ustawy zasiłkowej w związku z art. 53 § 5 kp).

chevron-down
Copy link