Alfabet prawa: K jak kaucja

W potocznym znaczeniu kaucja kojarzy się z prawem karnym. „Wyjście za kaucją” jest w rzeczywistości wpłatą poręczenia majątkowego. Co więc tak naprawdę oznacza kaucja?

Pojęcie kaucji

Kaucja – od języka łacińskiego cautio – oznacza rozwagę/środek ostrożności. Jest to określona suma pieniędzy, ale może być określona w różnych formach, np.: zastaw, hipoteka.

Głównym celem kaucji jest zabezpieczenie roszczeń wynikłych w sytuacji całościowego/częściowego niewywiązania się lub niedbałego wykonania umowy. Może służyć także jako środek na pokrycie strat związanych z wykonaniem umowy. Zabezpiecza interesy jednej ze stron umowy.

W założeniu po zakończeniu wykonywania umowy powinna zostać zwrócona. Jednak nie podlega ona zwrotowi, w przypadku niewywiązania się z warunków umowy lub może z uzasadnionych powodów zostać zwrócona tylko częściowo.

Najczęściej kaucja wykorzystywana jest we wszelkich rodzajach umów najmu czy dzierżawy. Przy tego typu umowach zabezpiecza ona interesy wynajmującego, na wypadek gdyby najemca nie zwrócił lub uszkodził przedmiot najmu. Wynajmujący może uzależnić zawarcie umowy od warunku wpłacenia kaucji przez najemcę, jest to tak zwana kaucja zabezpieczająca. W umowie ponadto powinno określić się, czy kaucja zabezpiecza wykonanie umowy, czy też usuwanie ewentualnych wynikłych wad.

Wysokość kaucji

Wysokość kaucji strony ustalają między sobą. Przepisy prawne ograniczają wysokość maksymalną kaucji, która – w zależności od specyfiki i rodzaju umowy – nie może przekroczyć dwunastokrotności miesięcznego czynszu za mieszkanie/lokal odpowiadającego wysokości stawki ustalonej w dniu zawarcia umowy. Należy pamiętać, aby fakt wpłacenia kaucji został odpowiednio odnotowany, najlepiej w formie oświadczenia z podpisem wynajmującego, aby uniknąć późniejszych nieporozumień.

Termin do zwrotu kaucji

Termin do zwrotu kaucji jest określony w art. 6 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów i powinien on wynosić nie dłużej niż miesiąc od dnia opuszczenia lokalu/mieszkania lub nabycia jego własności przez najemcą. Jednak termin ten może być zmieniony postanowieniami zawartymi w umowie.

Jeżeli umowa nie określa kwestii związanej z oprocentowaniem kaucji, to należy potraktować ją w kwocie nominalnej, bez oprocentowania. Odsetki jednak będą brane pod uwagę, gdy będzie to wynikać z czynności prawnej, np. orzeczenia sądu bądź decyzji innego właściwego organu, na podst. art. 359 § 1 kodeksu cywilnego. Odsetki można także ustalić w drodze umowy. Nie wystarczy samo stwierdzenie „wraz z odsetkami”, należy podać również rodzaj oprocentowania.

Zdarza się, że kaucja nie zostaje zwrócona w określonym terminie. Mamy wtedy do czynienia z opóźnieniem w spełnieniu świadczenia pieniężnego. W takim przypadku, zastosowanie ma art. 481 kodeksu cywilnego, który przewiduje możliwość żądania odsetek za czas opóźnienia.