Konsekwencje niezgłoszenia upadłości spółki handlowej

12 listopada 2019
hello world!

Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Natomiast członek zarządu może się uwolnić od tej odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości. Jakie są konsekwencje braku zgłoszenia upadłości spółki handlowej?

Prawo upadłościowe

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe (dalej jako „pr. up.”) dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Podstawą ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność, która rozumiana jest jako niewykonywanie wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a w stosunku do dłużników osób prawnych oraz tzw. ułomnych osób prawnych. Także sytuacja, gdy zobowiązania pieniężne dłużnika przekroczą wartość jego majątku i stan ten utrzymuje się przez okres ponad 24 miesięcy (nawet wówczas, gdy dłużnik na bieżąco wykonuje swe zobowiązania pieniężne; art. 11 ust. 2 pr. up.).

Tzw. krótkotrwałe „zatory” płatnicze nie stanowią przyczyny upadłości, albowiem nie zachodzi wówczas trwała utrata zdolności do regulowania zobowiązań pieniężnych (wyrok Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2011 r., sygn. V CSK 211/10 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 13 maja 2011 r., sygn. V CSK 352/10). Co więcej, krótkotrwałe zaprzestanie regulowania zobowiązań pieniężnych, tj. trwające do 3 miesięcy, nie stanowi co do zasady przyczyny upadłości (por. art. 11 ust. 1a pr. up.).

Niezgłoszenie upadłości

Zgodnie z art. 586 ustawy Kodeks spółek handlowych (dalej jako „ksh”), kto będąc członkiem zarządu spółki albo likwidatorem nie zgłasza wniosku o upadłość spółki handlowej, pomimo powstania warunków uzasadniających według przepisów upadłość spółki, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Przestępstwo to należy do kategorii przestępstw gospodarczych i jest przestępstwem trwałym (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 16 czerwca 2016 r., sygn. II AKa 141/16). Czas jego popełnienia rozpoczyna się pierwszego dnia po upływie trzydziestodniowego terminu od powstania warunków uzasadniających według przepisów upadłość spółki, a kończy z chwilą złożenia przez zobowiązanego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, ustania warunków uzasadniających upadłość spółki bądź utraty przez sprawcę statusu osoby zobowiązanej do zgłoszenia takiego wniosku (postanowienie Sądu Najwyższego z 25 marca 2010 r., sygn. IV KK 315/09).

Przeczytaj również:
Odpowiedzialność członka zarządu w niewypłacalnej spółce

Brak odpowiedniego wniosku

Przez niezgłoszenie wniosku o upadłość należy rozumieć zaniechanie wypełnienia obowiązku zgłoszenia wniosku spełniającego wszystkie wymagania określone w przepisach prawa upadłościowego. Co istotne, fakt, iż zgromadzenie wspólników (walne zgromadzenie) podejmie uchwałę o kontynuacji działalności gospodarczej, nie wyłącza odpowiedzialności karnej z art. 586 ksh członka zarządu spółki, który nie wystąpił w terminie ze stosownym wnioskiem (wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 13 grudnia 2012 r., sygn. II AKa 103/12).

Niezgłoszenie przez zobowiązanych członków zarządu wniosku o upadłość zadłużonej spółki w czasie właściwym może być niekiedy kwalifikowane jako występek określony w art. 586 ksh lub w art. 301 § 3 ustawy Kodeks karny (pokrzywdzenie wierzyciela). Sąd rozpoznający sprawę może na podstawie zebranego materiału faktycznego ocenić zachowanie się pozwanego w omawianym zakresie jako zachowanie noszące znamiona przestępstwa, gdy powstaje kwestia prawnej kwalifikacji takiego zachowania jako zdarzenia istotnego dla określenia biegu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody (wyrok Sądu Najwyższego z 8 marca 2012 r., sygn. III CSK 238/11).

Spółki osobowe

Należy zauważyć, że sprawcą przestępstwa określonego w tym przepisie może być tylko członek zarządu albo likwidator spółki handlowej. Jednak skoro w spółkach osobowych co do zasady nie ma zarządu (wyjątek stanowi spółka partnerska, gdzie można powołać zarząd), to jeżeli przyczyny upadłości wystąpią w takiej spółce niebędącej w stanie likwidacji i wniosek o ogłoszenie upadłości nie zostanie zgłoszony w odpowiednim terminie, to nie będzie podstaw do stosowania  art. 586 ksh. Zastosowanie znajdzie natomiast wówczas tryb z art. 373 ust. 1 pkt 1 pr. up., upoważniający sąd upadłościowy do orzeczenia pozbawienia na okres od trzech do dziesięciu lat prawa prowadzenia działalności gospodarczej bądź pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu.

Wykonanie obowiązku zgłoszenia upadłości

Obowiązek dłużnika zgłoszenia wniosku o upadłość można uznać za wykonany tylko w razie prawidłowego złożenia tego wniosku do sądu upadłościowego w wymaganym terminie. Jeżeli złożony zostanie wniosek nieodpowiadający wymaganiom prawa upadłościowego albo nienależycie opłacony (i w związku z tym zostanie on zwrócony bez wzywania dłużnika o jego uzupełnienie lub opłacenie – art. 28 ust. 1 pr. up.), to należy uznać, że dłużnik nie wykonał obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość. Umożliwia to przyjęcie odpowiedzialności karnej na podstawie art. 586 ksh.

Przeczytaj również:
Likwidacja - sposób na ostateczne zamknięcie spółki

 

chevron-down
Copy link