Legitymacja czynna a rozwód

W przedmiotowej sprawie zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w sprawie o podział całego majątku wspólnego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że powód wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych kwoty 1.000.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem rozliczenia wierzytelności pochodzącej z majątku wspólnego powoda i małżonka, a to wobec przekazania przez małżonków - pozwanym w latach 2003 – 2005 wskazanych kwot na zakup i remont domu. Nieruchomość tę pozwani darowali, przy czym nabycie tej nieruchomości nastąpiło do jej majątku osobistego.

W dniu 16 maja 2018 roku Sąd Apelacyjny w Krakowie orzekł, iż dopóki trwa postępowanie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności ustawowej małżeńskiej, nie istnieją podstawy do przyjęcia, że jedna ze stron nie posiada legitymacji czynnej do wystąpienia z odrębnym powództwem dotyczącego pozwanych. Natomiast sprawa o podział niewątpliwie jest prejudycjalna. Dopiero orzeczenie o podziale majątku wspólnego małżonków z chwilą jego prawomocności stworzy nowy stan w zakresie praw małżonków (byłych małżonków) do poszczególnych składników majątku wspólnego.

Zgodnie z art. 46 k.r.o. od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku. Z kolei art. 1035 k.c. wskazuje, że jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych (z zachowaniem przepisów niniejszego tytułu). Art. 1034 k.c. reguluje kwestię ponoszenia odpowiedzialności za długi spadkowe, nie ma natomiast regulacji dotyczącej kwestii dochodzenia wierzytelności spadkowych. W takiej sytuacji poprzez powyższe odesłania wniesienie pozwu znajduje swoje umocowanie w regulacji art. 209 k.c. Zgodnie z nim każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa.

Podstawa wyroku to stan rzeczy w chwili zamknięcia rozprawy

Jaka jest relacja między zagadnieniem prejudycjalnym a przedmiotem postępowania? Bez wcześniejszego rozstrzygnięcia kwestii prejudycjalnej niemożliwe jest rozstrzygnięcie w toczącej się sprawie. Zgodnie z art. 316 § 1 k.p.c. podstawę wyroku stanowi stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Zatem, jeżeli do chwili zamknięcia rozprawy w niniejszej sprawie podział majątku wspólnego nie nastąpi, powód będzie legitymowany czynnie. Chyba że dochodzona wierzytelność małżonkom nie służy. Sprawa dotycząca wierzytelności przysługującej w stosunku do osób trzecich, która według twierdzeń powoda wchodzi w skład majątku wspólnego.

Niezależnie od okoliczności, że w sprawie o podział majątku wspólnego sąd ma obowiązek ustalić skład tego majątku (art. 567 § 3 w zw. z art. 684 k.p.c.) sąd rozpoznając sprawę musi autonomicznie ustalić, czy dochodzona wierzytelność wchodzi w skład majątku wspólnego, gdyż tamto orzeczenie w niniejszej sprawie nie będzie wiążące. Co więcej, wyłącznie orzeczenie, na mocy którego dochodzona obecnie wierzytelności przypadnie żonie powoda, będzie miało znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, pozbawiając powoda legitymacji czynnej, ale dopiero z chwilą jego prawomocności. Gdyby orzeczenie takie zapadło po zapadnięciu wyroku w niniejszej sprawie, będzie to nowy fakt dający pozwanym możliwość obrony się przed egzekucją w drodze powództwa przeciwegzekucyjnego (art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.).

https://www.saos.org.pl/judgments/339791