Obowiązek publikacji sprostowania

5 lutego 2021
hello world!

Zainteresowany może domagać się publikacji rzeczowego i odnoszącego się do faktów sprostowania wiadomości nieprawdziwej lub nieścisłej. Co istotne, wypowiedzi ocenne nie są już przedmiotem ochrony omawianej instytucji. W takich przypadkach zainteresowanemu pozostają przede wszystkim środki ochrony przewidziane w Kodeksie cywilnym za naruszenie dóbr osobistych. W jaki sposób odbywa się publikacja sprostowania prasowego?

Czym jest sprostowanie prasowe?

Przez sprostowanie prasowe należy rozumieć odnoszące się do faktów oświadczenie wiedzy podmiotu zainteresowanego, kierowane bezpośrednio do redaktora naczelnego danego dziennika lub czasopisma. Stanowi ono reakcję na opublikowane w materiale prasowym nieprawdziwe lub nieścisłe wiadomości. Przedmiotem ochrony są wyłącznie wypowiedzi o faktach, które mogą być nieprawdziwe lub nieścisłe. Fakt nieprawdziwy to taki, który nie odzwierciedla relacjonowanego stanu faktycznego, będący tym samym przeciwieństwem faktu prawdziwego. Kiedy natomiast można mówić o fakcie nieścisłym? Występuje on w sytuacji, gdy poszczególnym fragmentom tekstu, analizowanym w oderwaniu od innych fragmentów, nie można postawić zarzutu nieprawdziwości. Fragmenty te zestawione w całość w określonej konfiguracji przekazują jednak czytelnikowi informację nieprawdziwą lub co najmniej nieścisłą (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 13 marca 2017 r., sygn. VI ACa 2000/16). Dotyczy to pominięcia istotnej okoliczności mającej znaczenie dla oceny, czy przekazywana informacja jest prawdziwa i ścisła (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 25 maja 2006 r., sygn. I ACa 156/06).

W wyroku z 23 czerwca 2017 r. (sygn. I CSK 652/16) Sąd Najwyższy orzekł, że Rolą i funkcją sprostowania jako specyficznej instytucji prawa prasowego jest umożliwienie bohaterowi materiału prasowego przedstawienia opinii publicznej własnego stanowiska w kwestiach poruszonych w materiale i dotarcie do odbiorców z własną subiektywnie ujmowaną wersją wydarzeń za pośrednictwem tego środka przekazu, w którym ukazał się materiał (podobnie: wyrok Sądu Najwyższego z 26 czerwca 2015 r., sygn. I CSK 255/14; postanowienie Sądu Najwyższego z 2 marca 2001 r., sygn. V KKN 631/98).

Obowiązek publikacji sprostowania nieścisłej lub nieprawdziwej wiadomości

Zgodnie z art. 31a ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1914) na wniosek zainteresowanej osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niebędącej osobą prawną, redaktor naczelny właściwego dziennika lub czasopisma jest obowiązany opublikować bezpłatnie rzeczowe i odnoszące się do faktów sprostowanie nieścisłej lub nieprawdziwej wiadomości zawartej w materiale prasowym.

Przedmiotem sprostowania są fakty nieprawdziwe zdaniem wnoszącego o sprostowanie. W świetle tej koncepcji "redaktor naczelny nie ma prawa odmówić sprostowania danej informacji na tej tylko podstawie, że wedle jego oceny fakty zawarte w informacji prasowej są prawdziwe" (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 20 lutego 2013 r., sygn. I ACa 766/12).

Z kolei w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 16 listopada 2016 r. (sygn. I ACa 1644/16) stwierdzono, że sprostowanie prasowe nie stanowi obiektywnej wypowiedzi co do faktów mającej na celu zastąpienie faktów nieprawdziwych faktami prawdziwymi, a tym samym odwołanie uprzednio napisanej nieprawdy. Na tym właśnie polega zasadnicza różnica pomiędzy sprostowaniem, jako instytucją prawa prasowego, a odwołaniem zarzutów, to jest złożeniem oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie przez podmiot naruszający dobra osobiste, a więc środka niemajątkowej ochrony dóbr osobistych.

Uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o sprostowanie przysługuje także osobie najbliższej zmarłego, w rozumieniu art. 115 § 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1444 z późn. zm.)*, oraz następcy prawnemu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej (art. 31a ust. 2 Prawa prasowego).

Przeczytaj również: Dobra osobiste, czyli jakie?

Co powinno zawierać sprostowanie?

Zgodnie z art. 31a ust. 4 Prawa prasowego sprostowanie powinno zawierać podpis wnioskodawcy, jego imię i nazwisko lub nazwę oraz adres korespondencyjny. Wymienione dane są istotne dla sprostowania celem umożliwienia czytelnikom przypomnienia sobie inkryminowanego materiału prasowego. Ustawa przewiduje również, że tekst sprostowania nie może przekraczać dwukrotnej objętości fragmentu materiału prasowego, którego dotyczy. Nie może też zajmować więcej niż dwukrotność czasu antenowego, jaki zajmował dany fragment przekazu (art. 31a ust. 6 Prawa prasowego). Dozwoloną długość tekstu sprostowania oblicza się, mnożąc liczbę znaków składających się na prostowany fragment przez dwa.

Natomiast w sytuacji, w której w materiale prasowym jest kilka wiadomości uznanych przez zainteresowaną osobę za nieprawdziwą lub nieścisłą (...) każda z nich może podlegać (...) sprostowaniu (...). Może się zatem zdarzyć, że tekst wszystkich (...) sprostowań przekroczy objętość samego artykułu (wyrok Sądu Najwyższego z 15 maja 2008 r., sygn. I CSK 531/07).

Jeśli materiał prasowy został napisany na łamach prasy w języku polskim, sprostowanie powinno być również sporządzone w języku polskim. Co, jeżeli dany materiał został opublikowany w innym języku? Wówczas sprostowanie może być napisane zarówno w języku polskim, jak i w tym samym języku, w którym opublikowano ów materiał. Stanowi on tym art. 31a ust. 7 Prawa prasowego.

Przeczytaj również: Sprostowanie prasowe – jak je skutecznie opublikować?

Termin i sposób publikacji sprostowania prasowego

Zgodnie z art. 32 ust. 1 Prawa prasowego redaktor naczelny ma obowiązek opublikować sprostowanie:

  • w elektronicznej formie dziennika lub czasopisma, w której zamieszczono materiał prasowy będący przedmiotem sprostowania – w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania sprostowania;
  • w dzienniku – w najbliższym przygotowywanym do druku numerze, a w przypadku braku możliwości technicznych w numerze następnym, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania sprostowania;
  • za pomocą dźwięku lub obrazu i dźwięku – w innym niż dziennik przekazie, w najbliższym analogicznym przekazie.
  • w czasopiśmie – w najbliższym od dnia otrzymania sprostowania lub następnym po nim przygotowywanym do opublikowania numerze.

Może być tak, że jedyny możliwy termin opublikowania sprostowania przekracza 6 miesięcy. Wówczas sprostowanie należy dodatkowo opublikować w ciągu miesiąca od dnia otrzymania sprostowania w odpowiednim ze względu na krąg odbiorców dzienniku. Koszty publikacji pokrywa wydawca prasy, w której ukazał się materiał prasowy będący przedmiotem sprostowania (art. 32 ust. 2 Prawa prasowego). Co istotne, powyższe terminy nie mają zastosowania, jeżeli strony na piśmie umówiły się inaczej (art. 32 ust. 3 Prawa prasowego).

chevron-down
Copy link