Przez pomyłkę rzuciłaś pracę w trakcie ciąży? Możesz naprawić ten błąd

Umowa o pracę w trakcie ciąży to prawdziwe błogosławieństwo. Ta na czas określony przedłuża się do dnia porodu, a bezterminowa nie może być wypowiedziana aż do powrotu z urlopu macierzyńskiego. Ponadto ciężarna kobieta i młoda matka otrzymują dzięki stosunkowi pracy pełne ubezpieczenie w ZUS i zasiłek macierzyński. Zwolnienie się z pracy, będąc jeszcze nieświadomym ciąży, to więc z kolei przekleństwo. Zdaniem sądów ten błąd można jednak naprawić. Jak to zrobić?

Wypowiedzieć umowę o pracę może każdy z zainteresowanych. Co więcej, aby w pełni zachowana była zasada równości, obydwie strony stosunku zatrudnienia powinny móc skorzystać z takiego samego okresu wypowiedzenia. Zasada ta jest zaburzona, gdy pracownicą jest kobieta w ciąży. Prawo do ochrony zdrowia i spokojnego macierzyństwa wyprzedza tutaj reguły prawa pracy.

Rozwiązanie stosunku pracy w czasie ciąży

W związku z tym ciężarna zachowuje swoje prawo do rozwiązania stosunku pracy. Ten przywilej traci natomiast pracodawca. Jak wspomniano na wstępie, w takiej sytuacji umowa o pracę zawarta na czas określony – jeśli miała obowiązywać dłużej niż do zakończenia trzeciego miesiąca ciąży – przedłuża się automatycznie do dnia porodu. Pracodawca nie może jej wypowiedzieć. Kontrakt podpisany na czas nieokreślony trwa nadal. Zatrudniający nie może go zerwać ani w czasie ciąży, ani w czasie trwającego później urlopu macierzyńskiego. Ograniczenie to nie obowiązuje wyłącznie w przypadku ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.

Ciężarna ma natomiast prawo dowolnie dysponować swoim stosunkiem pracy. Nawet jeśli wie, że jest w ciąży, ma prawo złożyć wypowiedzenie. Mimo że jest to dla niej finansowe samobójstwo. Brak pracy jest równoznaczny z brakiem ubezpieczenia społecznego, a w rezultacie zasiłku macierzyńskiego. Póki co przepisy nie przewidują bezskuteczności czy nieważności z mocy prawa oświadczenia woli o rozwiązaniu stosunku pracy przez kobietę w ciąży. Być może ustawodawca powinien się nad tym zastanowić. Utrata przychodu przez przyszłą matkę może odbić się przecież niekorzystnie na dziecku, które w tym przypadku jest bezsilne.

Cofnięcie oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu

W obecnym stanie prawnym kobieta ma natomiast możliwość cofnięcia oświadczenia kończącego stosunek pracy, jeśli składając je, nie wiedziała o ciąży. Nie wynika to wprost z przepisów. Jest to jednak pogląd, który sądy wyrażają jednolice, w tym Sąd Najwyższy. Nieświadoma ciężarna może skorzystać z przepisu art. 84 §1 kodeksu cywilnego. Czytamy tutaj, że:

W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.

Przepis ten wymaga pewnej świadomości błędu po stronie odbiorcy czynności prawnej. Sądy warunek ten interpretują jednak na korzyść pracownicy. Stają bowiem po stronie kobiet. Naturalną potrzebą przyszłych matek jest (a przynajmniej powinno być) uzyskanie odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa socjalnego i ekonomicznego w czasie ciąży oraz w początkowej fazie macierzyństwa.

Formalne pismo do pracodawcy

Jeśli więc dojdzie do błędu, czyli złożenia wypowiedzenia bez świadomości co do stanu ciąży, kobieta powinna wystosować do swojego pracodawcy formalne pismo. Należy zatytułować je jako „oświadczenie woli o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy o pracę”. Warto podać także podstawę prawną. Jest nią w tym przypadku właśnie art. 84 §1 i 88 kodeksu cywilnego. W drugim ze wskazanych przepisów czytamy, że:

Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie.

Zaleca się również załączenie dowodów na potwierdzenie braku wiedzy o ciąży w dniu wręczenia wypowiedzenia. Może być to chociażby dokumentacja medyczna z wizyty lekarskiej. Podczas takiej wizyty ma miejsce przekazanie pierwszej informacji o fakcie poczęcia dziecka.

Co istotne, uprawnienie do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu dotyczy nie tylko jednostronnego wypowiedzenia umowy o pracę. Odnosi się to również do zawartego przez pracownicę z pracodawcą porozumienia kończącego stosunek zatrudnienia.