Odrzucenie spadku w imieniu dziecka - uchwała SN

24 maja 2018
/

Czy złożenie oświadczenia w imieniu dziecka o odrzucenie spadku, w którym pasywa znacznie przewyższają wartość aktywów przekraczają zakres zwykłego zarządu jego majątkiem? Na to pytanie 22 maja 2018 roku odpowiedział Sąd Najwyższy.

"W nowszych orzeczeniach Sądu Najwyższego znajdują się (…) ogólne stwierdzenia, iż odrzucenie spadku jest niewątpliwie czynnością przekraczającą zwykły zarząd majątkiem dziecka”. Zgodnie z tym należy najpierw wystąpić o zezwolenie do sądu opiekuńczego.

Przyjęcie lub odrzucenie spadku - termin na decyzję

Zgodnie z art. 1015 Kodeksu Cywilnego oświadczenie może zostać złożone w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Jeżeli ww. oświadczenie nie zostanie złożone w określonym czasie spadek z automatu zostanie uznany za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Zgodnie z obowiązującym prawem, pojęcie dobrodziejstwa inwentarza można tłumaczyć jako ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania spadkowe.

Uchwała Sądu Najwyższego (III CZP 102/17) sprecyzowała termin przewidziany w wyżej wspomnianym artykule. Zdaniem SN nie może on zostać zakończony przed prawomocnym zakończeniem postępowania o zezwolenie na złożenie przez małoletniego spadkobiercę oświadczenia, którego celem ma być odrzucenie spadku.

W sytuacji, kiedy postępowanie zostało prawomocnie zakończone należy niezwłocznie złożyć opisywane oświadczenie, chyba że termin z art. 1015 Kodeksu Cywilnego jeszcze nie upłynął.

Rozbieżność orzecznictwa

I Prezes Sądu Najwyższego, prof. Małgorzata Gersdorf zwróciła uwagę na rozbieżność w orzecznictwie SN odnośnie omawianego zagadnienia. Zgodnie z uchwałą z 22 lipca 2018 roku sensowniejsza wydaje się linia orzecznicza, która pozwala na wydłużenie terminu z art. 1015 KC. Jest to możliwe dzięki zastosowaniu analogii z przepisów dot. biegu terminu przedawnienia.

W praktyce nie stworzy to wielkiego zagrożenia o charakterze istotnym. Wierzyciel spadku i jego interes na tym nie ucierpią, a obrót prawny nie stanie się mniej bezpieczny. Ważnym jest dochowanie aktu staranności przez przedstawiciela ustawowego. W tym celu istotne jest samo złożenie wniosku do sądu opiekuńczego nie przekraczając terminu wskazanego w art. 1015 Kodeksu Cywilnego. Właśnie to ostatnie świadczy o zainteresowaniu szybkim załatwieniem sprawy spadkowej, która jednocześnie będzie wykonana rzetelnie, bez przewlekłości procesu.