Formy prawne działalności gospodarczych - Spółka jawna

23 maja 2018
/

Spółka jawna jest rodzajem spółki osobowej. Została ona scharakteryzowana w kodeksie spółek handlowych. Przepisy kodeksu mówią, że spółka jawna jest częścią osobną od wspólników.

Spółka jawna, jako osobowa spółka, nie posiada osobowości prawnej ale jest tzw. „ułomną” osobą prawną. Oznacza to, że przepisy dotyczące osób prawnych nie mają do niej zastosowania. Spółka jawna może zostać założona przez osoby fizyczne oraz prawne. Każdy ze wspólników odpowiada za zobowiązania spółki solidarnie, z pozostałymi, całym swoim indywidualnym majątkiem.

Umowa spółki jawnej - co powinna zawierać?

Umowa spółki jawnej powinna być zawarta między wspólnikami na piśmie, pod rygorem nieważności. Zamiana jej postanowień musi być zaakceptowana przez wszystkich wspólników, jeżeli umowa nie stanowi inaczej. W umowie wspólnicy spółki zobowiązują się do dążenia i spełnienia  wspólnego celu. Ważnym elementem umowy jest również zobowiązanie do prowadzenia spółki pod własną firmą. Obligatoryjne elementy umowy spółki jawnej są wskazane w kodeksie spółek handlowych. Wśród nich wymienia się:

  • przedmiot działalności spółki,
  • czas trwania, jeżeli jest określony,
  • adres siedziby spółki,
  • informację o wkładach wniesionych przez każdego wspólnika,
  • nazwę firmy.

Nazwa spółki jawnej powinna zawierać nazwiska wspólników lub nazwy firmą ją tworzących. Dodatkowym oznaczeniem jest „spółka jawna” lub „sp.j.” Spółka powstaje w chwili wpisu do KRS.

Spółka jawna - wspólnicy

Prawo do reprezentowania w czynnościach sądowych oraz pozasądowych spółki jawnej mają wszyscy wspólnicy. Pozbawienie tego prawa może zdarzyć się tylko w wyjątkowych sytuacjach i może nastąpić tylko na mocy prawomocnego orzeczenia sądu. W umowie również można zawrzeć organizację pracy wspólników spółki. Jak już wyżej wskazano, każdy ze wspólników odpowiada za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem. Ich odpowiedzialność ma charakter subsydiarny. Oznacza to, że wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję majątku wspólnika tylko wtedy, gdy egzekucja majątku spółki będzie nieskuteczna.

Spółka jawna - opodatkowanie

Spółka jawna nie jest podatnikiem podatku dochodowego. Jego podatnikami są wspólnicy spółki. Oznacza to, że z punktu widzenia podatku dochodowego dochody osiągane przez spółkę jawną w rzeczywistości są dochodami jej wspólników, czyli osób fizycznych. Spółka jawna może prowadzić księgowość uproszczoną (podatkową księgę przychodów i rozchodów). Należy jednak pamiętać, że jeżeli spółka generuje przychód netto w wysokości 1 200 000 euro, a jej wspólnikami nie są tylko osoby fizyczne, to spółka musi prowadzić pełne księgi rachunkowe.

Zyski spółki jawnej -  udział wspólników

Każdy ze wspólników ma prawo do równego udziału w zyskach spółki, jeżeli umowa nie stanowi inaczej. Wspólnicy również uczestniczą w stratach w takim samym stosunku, bez względu na wysokość i rodzaj wkładu. Umowa spółki zakłada możliwość zwolnienia wspólnika od działu w stratach. Jeśli udział kapitałowy wspólnika został zmniejszony na skutek poniesionej straty przez spółkę, wówczas w pierwszej kolejności zysk zostaje przeznaczony na ponowne uzupełnienie tego udziału. Wspólnicy mogą żądać podziału i wypłaty całego zysku wraz z końcem roku obrotowego. Jeżeli spółka poniosła stratę, nie mogą tego zrobić. Natomiast wspólnicy mają prawo do corocznego wypłacenia odsetek w wysokości 5% od ich udziałów, nawet wtedy, gdy spółka została narażona na straty, a w rezultacie je poniosła.

Spółka jawna - rozwiązanie umowy

Spółka jawna może zostać rozwiązana na skutek poniższych zdarzeń:

  • upadłość spółki,
  • śmierć wspólnika lub jego upadłość (chyba że umowa spółki stanowi inaczej lub gdy pozostali wspólnicy podejmą uchwałę o dalszej działalności spółki),
  • powody, które zostały zawarte w umowie spółki,
  • podjęcie jednomyślnej uchwały- zawartej na piśmie pod rygorem nieważności- o rozwiązaniu spółki,
  • prawomocne orzeczenie spółki,
  • wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika lub przez jego wierzyciela.

Gdy nastąpiła jedna z powyższych przyczyn, wówczas spółka przechodzi w stan likwidacji. Jednym z zadań likwidatorów jest sporządzenie bilansu na dzień rozpoczęcia i zakończenia działalności spółki. Po spłaceniu wszystkich zobowiązań, pozostały majątek spółki dzieli się na wspólników zgodnie z postanowieniami umowy. Gdy takie postanowienia nie zostały zawarte, to spłaca się wspólnikom ich udziały. Gdy majątek spółki jest za mały na spłatę udziałów i zobowiązań, pozostałą lukę dzieli się między wspólników, zgodnie z postanowieniami umowy. W przypadku braku postanowień niedobór dzieli się w stosunku, w jakim wspólnicy uczestniczą w stracie. W sytuacji, gdy jeden ze wspólników jest niewypłacalny, przypadająca na niego część straty dzieli się na pozostałych wspólników.

Spółka jawna konstrukcyjnie jest najprostszą spółką prawa handlowego. Przeznaczona jest dla niewielkich przedsiębiorstw m.in. z powodu odpowiedzialności za zobowiązania spółki całym majątkiem prywatnym wspólników. Wspólnikami spółki jawnej mogą być zarówno osoby fizyczne jak i osoby prawne. Należy pamiętać, że spółka jawna powstaje z chwilą zarejestrowania jej w KRS. Koszt wpisu to 500 zł za wniosek oraz 100 zł za ogłoszenie o wpisie w Monitorze Sadowym.