Ile wynoszą opłaty w sprawach cywilnych?

30 września 2020
hello world!

W połowie ubiegłego roku ogłoszono nowelizację przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i innych ustaw (ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2019 poz. 1469). Znaczna część zmian weszła w życie już 7 listopada 2019 r. Dla niektórych przepisów jednak, w szczególności tych zmieniających opłaty sądowe, przewidziano zaledwie 14-dniowy okres vacatio legis. Oznacza to, że zaczęły one obowiązywać już 21 sierpnia 2019 r. Jakie zmiany w zakresie opłat w sprawach cywilnych wprowadziła nowelizacja?

Opłaty w sprawach cywilnych – rodzaje

Obecnie wyróżnia się cztery podstawowe rodzaje opłat w sprawach cywilnych, tj. stałą, stosunkową, podstawową oraz opłatę tymczasową.

Opłata stała

Pobierana jest na ogół w sprawach niemajątkowych. Będą to np. sprawy o rozwiązanie spółki czy stwierdzenia nieważności uchwały. Do momentu wejścia w życie nowelizacji opłata za wymienione pozwy wynosiła 2 000 zł. Obecnie wynosi ona natomiast 5 000 zł. Opłata stała występuje także w niektórych sprawach o charakterze majątkowym (czyli np. w postępowaniu o zapłatę). Dotychczas – poza sprawami rozpoznawanymi w postępowaniu uproszczonym – w tego rodzaju sprawach pobierana była opłata stosunkowa, która wynosiła 5% wartości przedmiotu sporu, czyli podanej w pozwie wartości pieniężnej. 

Opłata stosunkowa

Opłata stosunkowa występuje na ogół w sprawach o prawa majątkowe. Wyjątek stanowią te, w których ustawa wyraźnie przewiduje opłatę stałą. O charakterze majątkowym sprawy decyduje przedmiot sporu, określany co do rodzaju oraz co do jego wartości przez powoda. W sprawach o prawa majątkowe przy wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia ponad 20 000 złotych pobiera się od pisma opłatę stosunkową wynoszącą 5% tej wartości, nie więcej jednak niż 200 000 złotych.

Opłata tymczasowa

Opłata tymczasowa uiszczana jest od pisma wniesionego w sprawie o prawa majątkowe, w której wartości przedmiotu sprawy nie da się ustalić w chwili jej wszczęcia. Opłatę tymczasową określa się w granicach od 30 złotych do 2000 złotych. W sprawach dochodzonych w postępowaniu grupowym – od 300 złotych do 20 000 złotych.

Opłata podstawowa

Opłata podstawowa pobierana jest w sprawach, w których przepisy nie przewidują opłaty stałej, stosunkowej lub tymczasowej. Wynosi ona 30 złotych i stanowi minimalną opłatę, którą strona jest obowiązana uiścić od pisma podlegającego opłacie, chyba że ustawa stanowi inaczej. Pobranie od pisma opłaty podstawowej wyłącza pobranie innej opłaty.

Opłaty w sprawach cywilnych –droższe postępowania sądowe

Obecnie postępowania sądowe są droższe. Nowelizacja wprowadziła duże zmiany w wysokości opłaty sądowej w sprawach o prawa majątkowe. Dotychczas zasadą w procesie była opłata w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu (przedmiotu zaskarżenia), która nie mogła być niższa niż 30 zł i wyższa niż 100 000 zł. Za pozew i apelację strona nie mogła więc zapłacić opłaty wyższej niż 100 000 zł, i to niezależnie od wartości sprawy. Na skutek nowelizacji opłata maksymalna została podwojona. Wynosi obecnie 200 000 zł. Skutki nowelizacji najboleśniej odczują więc te podmioty, których sprawy mają wartość przekraczającą 2 000 000 zł. Dotychczas zapłaciłyby 100 000 zł. Teraz zapłacą 5% wartości przedmiotu sporu (nie więcej niż 200 000 zł). Z kolei w sprawach o wartości poniżej 20 000 zł wyłączono zasadę obliczania opłaty sądowej jako 5% wartości przedmiotu sporu. Zamiast tego wprowadzono przedziały kwotowe, dla których będzie obowiązywała ta sama opłata.

Opłata stała ustalana według wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia; opłata stosunkowa

Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 755 z późn. zm.) w sprawach o prawa majątkowe pobiera się od pisma opłatę stałą ustaloną według wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia wynoszącej:

  • do 500 złotych – w kwocie 30 złotych;
  • ponad 500 złotych do 1500 złotych – w kwocie 100 złotych;
  • ponad 1500 złotych do 4000 złotych – w kwocie 200 złotych;
  • więcej niż 4000 złotych do 7500 złotych – w kwocie 400 złotych;
  • ponad 7500 złotych do 10 000 złotych – w kwocie 500 złotych;
  • ponad 10 000 złotych do 15 000 złotych – w kwocie 750 złotych;
  • powyżej 15 000 złotych do 20 000 złotych – w kwocie 1000 złotych.

W sprawach o prawa majątkowe przy wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia ponad 20 000 złotych pobiera się od pisma opłatę stosunkową wynoszącą 5% tej wartości, nie więcej jednak niż 200 000 złotych (art. 13 ust. 2 tejże ustawy).

Postępowanie pojednawcze

Zmiany dotknęły także opłaty obowiązujące w postępowaniu pojednawczym. Obecnie za wniosek o zawezwanie do próby ugodowej trzeba będzie zapłacić 1/5 opłaty od pozwu. Przy opłacie maksymalnej 200 000 zł będzie to zatem nawet 40 000 zł, zamiast dotychczasowych 300 zł. 

Przeczytaj również:
Ugoda w sprawie cywilnej - kiedy możliwe jest jej zawarcie?

Usunięcie niezgodności z księgi wieczystej

Nowelizacja wprowadziła jednak korzystne zmiany dla planujących zainicjować postępowanie o usunięcie niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności i zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji.

Do tej pory bowiem w sprawach tych nie było odrębnej regulacji. Opłata od pozwów wynosiła 5% wartości przedmiotu sporu. Niejednokrotnie była więc ona bardzo wysoka. W szczególności dotyczyło to spraw o usunięcie niezgodności treści księgi wieczystej, gdzie wyznaczała ją wartość nieruchomości. Często prowadziło to do sytuacji, że opłata sądowa była niewspółmiernie wysoka w stosunku do rangi powstałej niezgodności wymagającej usunięcia (np. co do błędu w wysokości udziałów współwłaścicieli, sporu o prawo najmu ujawnione w księdze wieczystej). Po nowelizacji w tych sprawach przy wartości przedmiotu sporu lub wartości zaskarżenia ponad 40 000 zł opłata stała wyniesie 2 000 zł. 

Inne opłaty

Wyższe opłaty pojawiły się także między innymi w postępowaniu nieprocesowym (wzrost z 40 zł do 100 zł np. za wniosek o wszczęcie postępowania nieprocesowego, apelację, zażalenie, skargę kasacyjną). Droższe jest także założenie księgi wieczystej, połączenie nieruchomości w jednej księdze, odłączenie nieruchomości lub jej części, sprostowanie działu I-O, wpis ostrzeżenia. Zapłacimy za nie 100 zł, zamiast dotychczasowych 60 zł. Wzrosła również opłata za stwierdzenie nabycia spadku, sporządzenie spisu inwentarza lub odebranie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Opłata w tych sprawach wyniesie 100 zł, a nie jak dotychczas 50 zł.

Nowością jest także opłata 100 zł od wniosku o doręczenie orzeczenia albo zarządzenia z uzasadnieniem. Dotychczas wniosek taki nie był odpłatny.

Obecnie droższe są także m.in. sprawy o rozwiązanie spółki, wyłączenie wspólnika ze spółki, uchylenie, stwierdzenie nieważności uchwał wspólników lub walnego zgromadzenia, ustalenie istnienia albo nieistnienia uchwał organów spółki. Opłatę w tych sprawach podwyższono z 2 000 zł do 5 000 zł.

Zmianie uległy również opłaty kancelaryjne. Za każde rozpoczęte 10 stron wydanego odpisu, wypisu lub wyciągu dokumentów zapłacimy 20 zł, zamiast dotychczasowych 6 zł za każdą stronę. Kopia dokumentu wyniesie 20 zł za każde rozpoczęte 20 stron, zamiast dotychczasowej opłaty 1 zł za każdą stronę. Pojedynczy dokument może więc nas kosztować nawet 20 zł.

chevron-down
Copy link