Kto nie może ogłosić upadłości?

30 września 2020
hello world!

Instytucja upadłości ma służyć zabezpieczeniu interesów wierzycieli niewypłacalnego dłużnika. Kto jednak nie może ogłosić upadłości?

Niedopuszczalność ogłoszenia upadłości

Zgodnie z art. 6 ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1228) nie można ogłosić upadłości:

  • Skarbu Państwa,
  • jednostek samorządu terytorialnego,
  • publicznych samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej,
  • instytucji i osób prawnych utworzonych w drodze ustawy, chyba że ustawa ta stanowi inaczej, oraz utworzonych w wykonaniu obowiązku nałożonego ustawą,
  • osób fizycznych prowadzących gospodarstwo rolne, które nie prowadzą innej działalności gospodarczej lub zawodowej,
  • uczelni,
  • funduszy inwestycyjnych.

Przepis ten dokonuje zatem podmiotowego wyłączenia zdolności upadłościowej. Pozbawieni tej cechy są zarówno przedsiębiorcy, którzy działają jako osoby prawne utworzone w drodze ustawy oraz w wykonaniu obowiązku nałożonego ustawą, jak i podmioty, które przedsiębiorcami nie są, a o których mowa w art. 6 Prawa upadłościowego. Przez wzgląd na bezwzględne obowiązywanie tego przepisu wobec tych podmiotów nie można ogłosić upadłości w żadnym wypadku.

Kto nie może ogłosić upadłości – Skarb Państwa

Niedopuszczalne jest ogłoszenie upadłości Skarbu Państwa, któremu osobowość prawną przyznaje przepis art. 33 Kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi wprost, że „osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną”. Skarb Państwa odpowiada za swoje zobowiązania. W obrocie prawnym działa przez swoje jednostki organizacyjne. Organy tych jednostek występują nie tylko jako wykonawcy władzy publicznej, ale też jako organy osoby prawnej, jaką jest Skarb Państwa. Nie podlega postępowaniu upadłościowemu także żadna jednostka organizacyjna, chociażby w rzeczywistości prowadziła działalność gospodarczą. Nie jest natomiast wykluczona możliwość ogłoszenia upadłości podmiotów z udziałem Skarbu Państwa, jeżeli są to podmioty, o których mowa w art. 5 Prawa upadłościowego, czyli:

  • spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne nieprowadzące działalności gospodarczej,
  • wspólnicy osobowych spółek handlowych, ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem,
  • wspólnicy spółki partnerskiej.

Kto nie może ogłosić upadłości – gminy, powiaty i województwa

Zdolności upadłościowej nie mają jednostki samorządu terytorialnego, którymi są gmina, powiat, województwo. Nie mają zdolności upadłościowej także jednostki pomocnicze tworzone przez gminę, takie jak sołectwo, dzielnica, osiedle itp., a także związki międzygminne.

Inaczej rzecz się ma w przypadku utworzonych przez gminę czy też związki międzygminne jednostek organizacyjnych, w tym przedsiębiorstw dla realizacji określonego zadania. Takim podmiotom może być przyznana zdolność upadłościowa, którą należy oceniać według ich właściwości na podstawie art. 5 Prawa upadłościowego.

Podobnie jak gmina, zdolności upadłościowej nie posiada powiat ani województwo. Także te jednostki administracji publicznej mogą tworzyć związki powiatów i zawierać porozumienia. Stowarzyszenia, których członkami są powiaty lub województwo, które prowadzą działalność gospodarczą i mają osobowość prawną, posiadają zdolność upadłościową.

Zakłady opieki zdrowotnej

Publiczny samodzielny zakład opieki zdrowotnej jest jednym z podmiotów leczniczych tworzonych na podstawie ustawy o działalności leczniczej. Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej jest podmiotem leczniczym posiadającym zdolność do czynności prawnych, zdolność sądową i procesową. Nie posiada jednak zdolności upadłościowej.

Zgodnie z ustawą o działalności leczniczej podmiotami leczniczymi są przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców we wszelkich formach przewidzianych dla wykonywania działalności gospodarczej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Ustawa o KRS zalicza do kręgu przedsiębiorców m.in. spółki jawne, spółki partnerskie, spółki komandytowe, spółki komandytowo-akcyjne, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne.

Jedną z form prowadzenia działalności gospodarczej jest oczywiście również działalność gospodarcza osoby fizycznej. Osoba fizyczna może także prowadzić działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. W przypadku gdy podmiotem leczniczym jest przedsiębiorca, który nie jest jednocześnie publicznym samodzielnym zakładem opieki zdrowotnej, należy stwierdzić, że niezależnie od jego statusu prawnego przysługuje mu zdolność upadłościowa. Podmiotami leczniczymi mogą być m.in. także spółki kapitałowe niebędące przedsiębiorcami. 

Osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne

Osobie fizycznej prowadzącej gospodarstwo rolne, która nie prowadzi innej działalności gospodarczej lub zawodowej, wyłączono możliwość ogłoszenia upadłości według przepisów dotyczących przedsiębiorców. Przez wzgląd na treść art. 491(1) Prawa upadłościowego, który stanowi, że przepisy o postępowaniu wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej stosuje się wobec osób fizycznych, których upadłości nie można ogłosić zgodnie z przepisami działu II tytułu I części pierwszej, a więc przepisami normującymi postępowanie wobec przedsiębiorcy, należy zauważyć, że rolnik posiada zdolność upadłościową jako konsument. Zatem, co do zasady, w stosunku do rolnika należy stosować przepisy dotyczące upadłości konsumenta.

Przeczytaj również:
Upadłość konsumencka – poradnik dla dłużnika

Kto nie może ogłosić upadłości –uczelnie i fundusze inwestycyjne

Na podstawie art. 6 pkt 6 Prawa upadłościowego nie mają zdolności upadłościowej uczelnie niepaństwowe. Wprawdzie uczelnie państwowe także nie posiadają zdolności upadłościowej, ale na podstawie art. 6 pkt 4 Prawa upadłościowego, ponieważ wszystkie publiczne uczelnie tworzone są w drodze ustawy. Z kręgu podmiotów, którym przysługuje zdolność upadłościowa, ustawodawca wyłączył także fundusze inwestycyjne, które tworzone są na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi.

chevron-down
Copy link