Jakie konsekwencje grożą za przemyt celny?

9 października 2019
/

Przemyt celny znajduje się w czołówce najczęściej popełnianych karnoskarbowych czynów zabronionych. Oba typy karnoskarbowego przemytu celnego pełnią trudną do przecenienia funkcję w obszarze zwalczania przestępczości celnej. 

Przemyt celny w polskim prawie

Zgodnie z art. 86 § 1 kks, kto nie dopełniając ciążącego na nim obowiązku celnego, przywozi z zagranicy lub wywozi za granicę towar bez jego przedstawienia organowi celnemu lub zgłoszenia celnego, przez co naraża należność celną na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. Karze tej podlega także sprawca, jeżeli przemyt celny dotyczy towaru w obrocie z zagranicą, co do którego istnieje reglamentacja pozataryfowa (art. 86 § 2 kks). Czyn ten jest czynem abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo. Innymi słowy, dla wyczerpania jego znamion ustawowych nie wymaga się wystąpienia skutku.

Przepis art. 86 § 1 kks chroni interes finansowy budżetu Unii Europejskiej i Skarbu Państwa w postaci uzyskiwania należności celnych, podczas gdy art. 86 § 2 kks chroni szeroko rozumiany interes gospodarczy państw członkowskich Unii polegający na prawidłowym przebiegu procesu reglamentacji pozataryfowej.

Istota przemytu towarów

Czyn ujęty w art. 86 § 1 kks polega na umyślnym niedopełnieniu przez sprawcę obowiązku celnego w przywozie z zagranicy lub wywozie za granicę towaru bez jego przedstawienia organowi celnemu lub bez zgłoszenia celnego. Przemyt może dotyczyć dwóch rodzajów towarów. W pierwszym przypadku przywóz lub wywóz tego towaru wiąże się z obowiązkiem uiszczenia należności celnych. Ten typ przestępstwa przemytu ma bowiem charakter materialny. Konieczne jest tu powstanie skutku w postaci narażenia należności celnej na uszczuplenie (art. 86 § 1 kks). W drugim przypadku przedmiotem transferu są towary objęte reglamentacją pozataryfową. Dotyczy to przede wszystkim towarów rolnych. Jest to przestępstwo formalne i dla jego bytu nie jest konieczne wystąpienie jakiegokolwiek skutku. W przeciwieństwie więc do oszustwa celnego istota przemytu polega na wywozie poza wspólnotowy obszar celny lub przywozie na ten obszar towaru bez jakiejkolwiek kontroli organów celnych i przy całkowitym uniknięciu odpraw celnych. Innymi słowy, istotą przemytu celnego jest dokonanie nielegalnego przemieszczenia towaru przez granicę celną.

Karalność przemytu celnego

Zgodnie z art. 87 § 3 kks, jeżeli kwota należności celnej narażonej na uszczuplenie lub wartość towaru w obrocie z zagranicą, co do którego istnieje reglamentacja pozataryfowa, jest małej wartości, sprawca czynu zabronionego określonego w art. 87 § 1 lub 2 kks podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych. Natomiast jeżeli kwota należności celnej narażonej na uszczuplenie lub wartość towaru w obrocie z zagranicą, co do którego istnieje reglamentacja pozataryfowa, nie przekracza ustawowego progu, sprawca podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe (art. 87 § 4 kks). Grzywnę tę określa się kwotowo.

Tym samym karalność przemytu celnego jest trójstopniowa: 

  • jako przestępstwo celne typu podstawowego (art. 87 § 1 i 2 kks),
  • jak przestępstwo celne typu uprzywilejowanego (art. 87 § 3 kks),
  • jako wykroczenie skarbowe (art. 84 § 4 kks).

Kryterium rozróżnienia jest kwota należności celnej narażonej na uszczuplenie lub wartość towaru w obrocie z zagranicą, co do którego istnieje reglamentacja pozataryfowa. Jeżeli jest ona małej wartości, kwalifikacja opiera się na typie uprzywilejowanym. Jeżeli nie przekracza ustawowego progu, w grę wchodzi typ wykroczenia skarbowego.

Co więcej, przestępstwa skarbowe z art. 86 § 1 – 3 kks oraz wykroczenie skarbowe z art. 86 § 4 kks zagrożone są przepadkiem przedmiotów (obligatoryjnym przy przestępstwach i fakultatywnym przy wykroczeniu).

Kto ponosi odpowiedzialność?

Podmiotem czynów zabronionych z art. 86 kks jest wyłącznie ta osoba, na której ciąży obowiązek celny przedstawienia organowi celnemu lub zgłoszenia celnego towaru przywożonego z zagranicy lub wywożonego za granicę – z jednoczesnym obowiązkiem uiszczenia należności celnej. Jeżeli podmiot ten nie jest osobą fizyczną, za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe odpowiada, jak sprawca, także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej (art. 9 § 3 kks).