Śledztwo a dochodzenie – czym się różnią?

20 grudnia 2019
hello world!

Zgodnie z Kodeksem postępowania karnego, postępowanie przygotowawcze może przybrać formę dochodzenia lub śledztwa. Czym różnią się od siebie te dwie formy?

Zadania postępowania przygotowawczego

Zgodnie z art. 297 § 1 ustawy Kodeks postępowania karnego (dalej jako „kpk”), celem postępowania przygotowawczego jest:

  1. ustalenie, czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo,
  2. wykrycie i w razie potrzeby ujęcie sprawcy,
  3. zebranie danych osobowych (badania osobopoznawcze, wywiad środowiskowy),
  4. wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym ustalenie osób pokrzywdzonych i rozmiarów szkody,
  5. zebranie, zabezpieczenie i w niezbędnym zakresie utrwalenie dowodów dla sądu.

Postępowanie przygotowawcze prowadzi lub nadzoruje prokurator, a w zakresie przewidzianym w ustawie prowadzi je Policja. W wypadkach przewidzianych w ustawie uprawnienia Policji przysługują innym organom. Określone w ustawie czynności w postępowaniu przygotowawczym przeprowadza sąd.

Śledztwo

Zgodnie z art. 309 kpk śledztwo prowadzi się w sprawach o występki:

  1. gdy osobą podejrzaną jest sędzia, prokurator, funkcjonariusz Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Ochrony Państwa, Straży Marszałkowskiej, Służby Celno-Skarbowej lub Centralnego Biura Antykorupcyjnego,
  2. gdy osobą podejrzaną jest funkcjonariusz Straży Granicznej, Żandarmerii Wojskowej, finansowego organu postępowania przygotowawczego lub organu nadrzędnego nad finansowym organem postępowania przygotowawczego, w zakresie spraw należących do właściwości tych organów lub o występki popełnione przez tych funkcjonariuszy w związku z wykonywaniem czynności służbowych,
  3. w których nie prowadzi się dochodzenia,
  4. w których prowadzi się dochodzenie, jeżeli prokurator tak postanowi ze względu na wagę lub zawiłość sprawy,
  5. a także w sprawach, w których rozpoznanie w pierwszej instancji należy do właściwości sądu okręgowego.

Śledztwo powinno być ukończone w ciągu 3 miesięcy (art. 310 § 1 kpk). W uzasadnionych wypadkach okres śledztwa może być jednak przedłużony na dalszy czas oznaczony przez prokuratora nadzorującego śledztwo lub prokuratora bezpośrednio przełożonego wobec prokuratora, który prowadzi śledztwo, nie dłuższy jednak niż rok. W szczególnie uzasadnionych wypadkach właściwy prokurator nadrzędny nad prokuratorem nadzorującym lub prowadzącym śledztwo może przedłużyć jego okres na dalszy czas oznaczony.

Organy prowadzące śledztwo

Podstawowym organem prowadzącym śledztwo jest prokurator (art. 311 § 1 kpk). Przy czym może on powierzyć Policji przeprowadzenie śledztwa w całości lub w określonym zakresie albo dokonanie poszczególnych czynności śledztwa. Nie może to jednak obejmować czynności związanych z przedstawieniem zarzutów, zmianą lub uzupełnieniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz zamknięciem śledztwa. Prokurator może zastrzec do osobistego wykonania jakąkolwiek czynność śledztwa, a w szczególności czynności wymagające postanowienia.

Zgodnie z art. 325 kpk, postanowienie o zawieszeniu śledztwa, jeżeli nie zostało wydane przez prokuratora, wymaga jego pisemnego zatwierdzenia.

Dochodzenie

Zgodnie z art. 325a § 1 kpk, dochodzenie prowadzi Policja lub organy, o których mowa w art. 312 kpk (czyli organy Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Krajowej Administracji Skarbowej, Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz Żandarmerii Wojskowej, w zakresie ich właściwości, a także inne organy przewidziane w przepisach szczególnych) określone w kpk, chyba że prowadzi je prokurator.

Zasadniczą różnicą pomiędzy dochodzeniem a śledztwem jest jednak zakres prowadzonych spraw. Zgodnie z art. 325b § 1 kpk, dochodzenie prowadzi się w sprawach o przestępstwa należące do właściwości sądu rejonowego:

  1. zagrożone karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, z tym że w wypadku przestępstw przeciwko mieniu tylko wówczas, gdy wartość przedmiotu przestępstwa albo szkoda wyrządzona lub grożąca nie przekracza 200 000 zł,
  2. przewidziane w art. 159 (bójka i pobicie z użyciem niebezpiecznych przedmiotów), art. 254a (zakłócenie działania sieci; uszkodzenie) i art. 262 § 2 (ograbienie zwłok lub grobu) Kodeksu karnego,
  3. przewidziane w art. 279 § 1 (kradzież z włamaniem), art. 286 § 1 i 2 (oszustwo) oraz w art. 289 § 2 (zabór pojazdu mechanicznego w celu krótkotrwałego użycia) Kodeksu karnego, jeżeli wartość przedmiotu przestępstwa albo szkoda wyrządzona lub grożąca nie przekracza 200 000 zł.

Kolejną różnicą jest fakt, iż dochodzenie powinno być ukończone w ciągu 2 miesięcy (art. 325i kpk). Prokurator może przedłużyć ten okres do 3 miesięcy, a w wypadkach szczególnie uzasadnionych – na dalszy czas oznaczony.

chevron-down
Copy link