Czym są pożytki? Kto jest uprawniony do ich pobierania?

20 grudnia 2019
hello world!

Każdy lubi zarabiać. Większość ludzi uzyskuje dochody z pracy w tradycyjnym rozumieniu tego słowa. Przychodzi do biura, wychodzi po ośmiu godzinach, a na koniec miesiąca otrzymuje wypłatę. Sposobów na zwiększenie domowego budżetu jest jednak dużo więcej. Można założyć bankową lokatę czy inwestować na giełdzie. Można także wykorzystać posiadane przez siebie rzeczy i czerpać z nich dochód. Czyli pobierać pożytki. Czym one są i jakie przepisy o tym mówią?

O pszczołach mówi się, że są pożyteczne. Bez nich rośliny nie mogłyby się rozwijać, a uprawy rolne nie dawałyby wysokich plonów. Na pracy tych owadów korzystają również ludzie. Miód pozyskiwany z hodowlanych uli jest smaczny i zdrowy. Myśląc właśnie o pszczołach, można łatwo uświadomić sobie, czym są pożytki. To wszelkie dobrodziejstwa, które przynosi określona rzecz.

Co to są pożytki?

Prawne rozumienie tego pojęcia jest zbliżone do potocznego. Ustawa – Kodeks cywilny wyłącznie je uszczegóławia, tworząc kategorie pożytków. Dzielimy je na:

  • pożytki naturalne – płody rzeczy i inne oddzielone od nich części składowe, o ile według zasad prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód z rzeczy (art. 53 §1),
  • pożytki cywilne – dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego (art. 53 §2),
  • pożytki prawa – dochody, które prawo to przynosi zgodnie ze swym społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (art. 54 §1).

Produkt pracy hodowlanych pszczół to właśnie pożytki naturalne. W ten sam sposób określić można także płody rolne (ziarna zbóż, warzywa) czy sadownicze (owoce z drzew). Pożytkiem naturalnym będą również drzewa z lasu czy ryby wyłowione z wody. Chodzi tutaj o wszystko, co natura daje z określonych rzeczy.

Pożytki cywilne nie mają natomiast żadnego związku z naturą. Są to bowiem dochody, które rzecz przynosi po wykorzystaniu jej jako przedmiotu stosunku prawnego. Najbardziej typowym przykładem jest tutaj czynsz najmu, który uzyskiwany jest dzięki oddaniu nieruchomości czy rzeczy ruchomej w użytkowanie. Podobnie określany będzie czynsz dzierżawny, czyli wynagrodzenie za korzystanie z cudzej rzeczy w celu prowadzenia na niej czy z jej wykorzystaniem produkcji rolnej lub przemysłowej.

Jeszcze czym innym są natomiast pożytki prawa. To kategoria istotnie odrębna od poprzednich. Uzyskiwane dochody nie są tutaj bowiem związane z rzeczą, lecz prawem. Chodzi tutaj przede wszystkim o odsetki kapitałowe przy umowach pożyczki czy kredytu. Są one wynagrodzeniem pożyczkodawcy z samego tylko tytułu zawarcia stosownego kontraktu. Tak samo określane są dywidendy należne z tytułu posiadanych udziałów w spółkach czy opłaty licencyjne.

Kto jest uprawniony do pobierania pożytków?

Pożytki naturalne i cywilne może przede wszystkim pobierać właściciel rzeczy (art. 140 kc). Ma on bowiem najszersze do niej uprawnienia. Może decydować o wynajęciu mieszkania, obsianiu pola czy posadzeniu na swoim podwórku drzew przynoszących owoce.

Uprawnienie do pobierania pożytków naturalnych i cywilnych ma również samoistny posiadacz rzeczy w dobrej wierze. Chodzi tutaj o osobę, która żyje w usprawiedliwionym przekonaniu, że przedmiot przez niego dzierżony jest jego własnością. Będzie tak chociażby w przypadku przejęcia nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie pisemnej. Jest ona nieważna z mocy prawa, gdyż nie podpisano wymaganego aktu notarialnego. Formalnie więc własność nie przeszła, aczkolwiek „nabywca” trwa w przekonaniu o dysponowaniu stosownymi uprawnieniami właścicielskimi.

Typowym przykładem podmiotu uprawnionego do pobierania pożytków z rzeczy jest jej dzierżawca czy użytkownik. Czyli osoba, która zawrze z właścicielem (najczęściej nieruchomości) umowę, na podstawie której będzie mógł korzystać z jego rzeczy jak najemca i dodatkowo pobierać z niej pożytki. W zamian za to płacił będzie wydzierżawiającemu czynsz dzierżawny.

chevron-down
Copy link