Ulga IP Box dla IT

11 sierpnia 2020
hello world!

W 2020 r. przedsiębiorcy mogą po raz pierwszy skorzystać z ulgi podatkowej IP Box. Jest to prawo do rozliczenia dochodów pozyskanych w 2019 r. w preferencyjnej stawce 5%. Ulga podatkowa została stworzona dla osób, które uzyskują dochody ze świadczenia usług niematerialnych w postaci udostępniania własności intelektualnej. W związku z tym mogą to być np. autorskie prawa do programu komputerowego. Minister finansów zaleca programistom, aby przed zastosowaniem ulgi występowali do fiskusa z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej.

Ulga IP Box – podstawowe informacje

Ulga IP BOX jest skrótem z języka angielskiego, od Intellectual Property Box i obowiązuje ona od 2019 roku. Rozliczana jest według stawki w wysokości 5% kwalifikowanych. Polega ona na obłożeniu podatkiem dochodowym dochodów uzyskanych przez podatnika z kwalifikowanych praw własności intelektualnej. W tym dochodów ze sprzedaży towarów i usług związanych z tymi prawami w części, w jakiej te prawa zostały wypracowane, rozwinięte lub ulepszone przez polskiego podatnika. Ulga dotyczy tylko osób prowadzących działalność gospodarczą.

Zgodnie z objaśnieniem podatkowym z dnia 15 lipca 2019 r. ulga ma zastosowanie dopiero w rozliczeniu rocznym. Natomiast inaczej jest w wydanej interpretacji o numerze: 0115-KDIT3.4011.445.2019.2.AD. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przedstawił stanowisko, w którym zgodził się z podatnikiem, że stawkę 5% będzie mógł on zastosować już do zaliczek za 2020 r. Jest to jednak odosobnione stanowisko i niezgodne z objaśnieniem podatkowym. Prawa własności intelektualnej, do których można zastosować ulgę IP BOX, ustawodawca wymienia szczegółowo. Albowiem do tych praw, określanych w przepisach jako kwalifikowane prawa własności intelektualnej, należy np. autorskie prawo do programu komputerowego. Programy komputerowe są traktowane na mocy prawa autorskiego jako utwory. Taka możliwość zastosowania IP BOX na programy komputerowe budzi najwięcej kontrowersji. Przepisy są niejasne, a ich interpretacje niespójne. W takich sytuacjach minister finansów zalecił programistom, aby przed zastosowaniem ulgi występowali do fiskusa z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej.

Działalność badawczo-rozwojowa a ulga IP Box

Głównym wyznacznikiem działalności badawczo-rozwojowej jest jej twórczy charakter. W ustawie o PIT art. 5a pkt 38 lub ustawie o CIT art. 4a pkt 26 działalność badawczo-rozwojowa jest definiowana jako „[…] działalność twórcza obejmującą badania naukowe (pkt 39 ww. ustawy) lub prace rozwojowe, podejmowane w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań […]”.

Twórczy charakter działalności badawczo-rozwojowej skutkuje zwiększeniem wiedzy w danej dziedzinie. To może przełożyć się na stworzenie nowych procesów, produktów lub usług. W ramach działalności badawczo-rozwojowej osoby prowadzą badania naukowe (podstawowe, stosowane, przemysłowe) i prace rozwojowe. Badania naukowe to działania głównie eksperymentatorskie lub teoretyczne, których głównym celem jest zdobycie nowej wiedzy i umiejętności. Natomiast prace rozwojowe koncentrują się na wykorzystaniu dostępnej wiedzy celem kreowania nowych lub ulepszonych usług, procesów czy produktów. Działania te nie mają charakteru działań rutynowych.

Warunkami, jakie należy spełnić, aby skorzystać z ulgi IP Box, jest m.in. prowadzenie działalności badawczo-rozwojowej oraz wytworzenie kwalifikowanego IP.

Ulga IP Box - kiedy informatyk prowadzi prace B+R?

Niektórzy podatnicy we wniosku o wydanie interpretacji z góry przyjmują, że prowadzona przez nich działalność spełnia cechy działalności B+R. To jednak nie zawsze jest oczywiste. Definicja działalności B+R znajduje się w ustawie o PIT. Jest to działalność twórcza obejmująca badania naukowe lub prace rozwojowe. Prace podejmuje się w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań. Przy czym w przypadku programistów możemy mówić nie o badaniach naukowych, a o pracach rozwojowych. Te są z kolei definiowane przez ustawę o szkolnictwie wyższym i nauce. Jest to: nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności. W tym w zakresie narzędzi informatycznych lub oprogramowania do planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia nowych lub zmienionych produktów, procesów i usług (z wyłączeniem wprowadzania zmian o charakterze rutynowym).

,,Twórcza'' działalności programistów

Czy w przypadku programistów możemy jednak mówić o „twórczej" działalności? W definicji określono bowiem pracę programistów jako działalność, która ma charakter „twórczy” i że skutkiem tej działalności powinno być nowe zastosowanie istniejących zasobów wiedzy. Czy wszelkiego rodzaju oprogramowanie, jakie wytwarza programista, może mieć charakter twórczy? Przykładowo: czy napisanie dla klienta programu, którego odpowiedniki powszechnie już funkcjonują na rynku od lat, jest taką pracą badawczo-rozwojową, czy też nie?

Przepisy ustawy nie zawierają warunku co do tego, czy określone rozwiązania są lub nie mają zastosowania na rynku przez innych podatników. Kiedy ustawodawca decyduje się wprowadzić tego typu warunki dotyczące innowacyjności danej technologii, zawsze wprost wskazuje to w przepisach. Praca programisty jest „twórcza”, nawet jeśli w jej wyniku powstają nowe rozwiązania tylko dla konkretnego klienta. Te rozwiązania nie muszą być wcale nowe i rewolucyjne dla całego rynku.

Czy prace badawczo-rozwojowe muszą być w jakiś sposób sformalizowane? Czy trzeba wskazać w umowie z klientem, że takie prace się wykonuje? Nie ma takiego obowiązku, ponieważ fakt prowadzenia prac badawczo-rozwojowych (jak wytworzenie praw autorskich do oprogramowania) jest okolicznością obiektywną. Umieszczenie w umowie wzmianki o ich prowadzeniu nie ma tu decydującego znaczenia. Jednak przepisy wymagają odpowiedniego udokumentowania prowadzenia prac. Jest to m.in. wprowadzenie odrębnej ewidencji księgowej dla prac badawczo-rozwojowych związanych z wytwarzaniem, ulepszaniem lub rozwijaniem oprogramowania komputerowego.

Kwalifikowany IP w teorii

Lista kwalifikowanych praw własności intelektualnej, dla których można zastosować preferencyjną stawkę podatku dochodowego, została wskazana w art. 30ca ust. 2 ustawy o PIT i art. 24d ust. 2 ustawy o CIT i stanowi ona zamknięty katalog.

Zgodnie z ustawą do kwalifikowanych IP zaliczamy:

  • patent;
  • prawo ochronne na wzór użytkowy;
  • prawo z rejestracji wzoru przemysłowego;
  • dodatkowe prawo ochronne dla patentu na produkt leczniczy lub produkt ochrony roślin;
  • prawo z rejestracji produktu leczniczego i produktu leczniczego weterynaryjnego dopuszczonego do obrotu oraz wyłączne prawo, o którym mowa w ustawie o ochronie prawnej odmian roślin;
  • prawo z rejestracji topografii układu scalonego;
  • autorskie prawo do programu komputerowego podlegające ochronie prawnej na podstawie przepisów odrębnych ustaw lub ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska; dodatkowo innych umów międzynarodowych, których stroną jest Unia Europejska, których przedmiot ochrony został wytworzony, rozwinięty lub ulepszony przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej.

Nadania jednego z powyższych praw (patentu) dokonuje urząd patentowy na podstawie przeprowadzonej następczej kontroli merytorycznej w procesie rejestracji lub zgłoszenia. W przypadku prawa z rejestracji topografii układu scalonego oraz autorskiego prawa do programu komputerowego nie jest dokonywana kontrola merytoryczna. Urząd dokonuje jedynie oceny formalnej zgłoszenia.

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące kwalifikacji powyższych praw własności intelektualnej zostały objaśnione w ustawie Prawo własności przemysłowej oraz w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Otrzymanie ochrony patentowej świadczy o oryginalności wytworzonego IP. Preferencja podatkowa obejmuje jedynie dochody z kwalifikowanych IP. W przypadku wygaśnięcia prawa patentowego preferencja podatkowa przestaje obowiązywać. Dochody osiągnięte z praw własności intelektualnej po upływie prawa ochronnego podlegają opodatkowaniu zgodnie z zadeklarowaną formą opodatkowania, bez zastosowania preferencji.

Ulga IP Box – podmioty uprawnione

Mogą z niej skorzystać podatnicy prowadzący działalność badawczo-rozwojową opodatkowani podatkiem PIT lub CIT, do których należą:

objęte podatkiem PIT:

  • jednoosobowe działalności gospodarcze,
  • wspólnicy spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej i komandytowej,
  • przedsiębiorstwa w spadku;

objęte podatkiem CIT:

  • osoby prawne,
  • spółki kapitałowe w organizacji,
  • jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, z wyjątkiem przedsiębiorstw w spadku i spółek niemających osobowości prawnej (z pewnymi wyjątkami),
  • spółki komandytowo-akcyjne mające siedzibę lub zarząd na terytorium RP,
  • podatkowe grupy kapitałowe,
  • spółki niemające osobowości prawnej, mające siedzibę lub zarząd w innym państwie, gdzie prawo tego państwa traktuje je jako osoby prawne, podlegają one opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania.

Uldze IP Box podlegają dochody z kwalifikowanych IP opodatkowanych na terytorium Polski. Z preferencji nie mogą natomiast skorzystać osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.

Kiedy programista może skorzystać z ulgi? Co wynika z przepisów i wydanych interpretacji?

  1. Podatnik jest zobowiązany od momentu rozpoczęcia uzyskiwania dochodów z praw własności intelektualnych prowadzić osobną ewidencję spełniającą wymogi określone w przepisach.
  2. Podatnik tworzy oprogramowanie, ulepsza i/lub rozwija, a w wyniku tego powstaje utwór podlegający ochronie prawnej z art. 74 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Przenosi całość autorskich praw majątkowych do wytworzonych przez siebie programów komputerowych na zleceniobiorcę, za co otrzymuje wynagrodzenie. 
  3. Autorskie oprogramowanie przez podatnika tworzone jest w ramach działalności badawczo-rozwojowej.

Prowadzenie odrębnej ewidencji

Największym wyzwaniem dla podatników jest prowadzenie odrębnej ewidencji IP BOX. Powinna ona zapewniać wyodrębnienie każdego kwalifikowanego prawa własności intelektualnej oraz ustalenie przychodów, kosztów uzyskania przychodów i dochodu (lub straty) przypadających na każde kwalifikowane prawo własności intelektualnej.

Jak wynika z objaśnienia, taka ewidencja może być prowadzona np. za pośrednictwem arkusza kalkulacyjnego. Ustalając wartość dochodu, jaki będzie podlegał preferencyjnemu opodatkowaniu, podatnik musi oprzeć go na tzw. wskaźniku nexus. Do jego wyliczania nie można zaliczać wydatków pośrednich, takich np. jak opłaty za energię, telefon czy usługi księgowe.

Należy wskazać, że nexus koncentruje się na wykazaniu związku między:

  • wydatkami poniesionymi przez podatnika w związku z wytworzeniem/rozwojem/ulepszeniem kwalifikowanych IP (ang. Intellectual Property – własność intelektualna) w ramach prowadzonej przez podatnika działalności badawczo-rozwojowej;
  • kwalifikowanymi IP;
  • dochodami uzyskanymi z kwalifikowanych IP.

Ulga IP Box - obliczenie dochodu z kwalifikowanego IP

Jak wskazuje art. 30ca ust. 7 ustawy o PIT (analogicznie art. 24d ust. 7 ustawy o CIT), dochód, dla którego można zastosować ulgę IP Box, jest dochodem uzyskanym z kwalifikowanego IP w postaci:

  • zysku ze sprzedaży kwalifikowanego IP,
  • należności otrzymanych z tytułu umów licencyjnych dotyczących kwalifikowanego IP,
  • zysku z kwalifikowanego IP uwzględnionego w cenie sprzedaży produktu lub usługi,
  • uzyskanego w postępowaniu spornym (sądowym lub arbitrażowym) odszkodowania za naruszenie praw wynikających z kwalifikowanego IP.

Dochodem z kwalifikowanego IP jest nadwyżka przychodów osiągniętych z kwalifikowanego IP nad kosztami pośrednio lub bezpośrednio związanymi z tym przychodem. Gdy dochód z kwalifikowanego IP nie wystąpi, podatnik może odliczyć powstałą stratę. Nastąpić to musi w najbliższych kolejno następujących po sobie 5 latach podatkowych. Tylko w odniesieniu do dochodu osiągniętego z tego samego kwalifikowanego IP. Ewentualnie z tego samego rodzaju produktu, usługi lub grupy produktów lub usług, w których to samo kwalifikowane IP zostało wykorzystane.

Co do zasady podstawą opodatkowania preferencyjną stawką podatku dochodowego w wysokości 5% jest iloczyn dochodu z kwalifikowanego IP i wskaźnika nexus.

Wyliczenie nexus

Wyliczenia wskaźnika nexus dokonuje się zgodnie ze wzorem:

n = (a + b) x 1,3 / (a + b + c + d)

Przy czym poszczególne litery wzoru oznaczają koszty:

𝒂 – działalności badawczo-rozwojowej związanej z kwalifikowanym IP;

𝒃 – nabytych wyników prac badawczo-rozwojowych związanych z kwalifikowanym IP, od podmiotu niepowiązanego, wskazanego w art. 23m ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT (analogicznie art. 11a ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT);

𝒄 – nabytych wyników prac badawczo-rozwojowych związanych z kwalifikowanym IP, od podmiotu powiązanego wskazanego w art. 23m ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT (analogicznie art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT);

𝒅 – nabytego przez podatnika kwalifikowanego IP.

Wskaźnik nexus obrazuje wysokość kwalifikowanych kosztów i jest określany indywidualnie dla każdego kwalifikowanego IP osobno. Jeśli podatnik w ramach prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej prowadzi prace nad więcej niż jednym kwalifikowanym IP, w celu skorzystania z ulgi podatkowej będzie zobowiązany do wyliczenia wskaźnika nexus z osobna dla każdego kwalifikowanego IP.

Wysokość możliwej do zastosowania ulgi IP Box stanowi różnicę pomiędzy wartością zapłaconego podatku w trakcie roku na podstawie obowiązującej stawki podatku dochodowego a kwotą podatku wyliczoną w oparciu o preferencyjną stawkę 5%.

Wyliczenia dochodu z kwalifikowanego IP, dla którego można zastosować preferencyjne opodatkowanie, dokonuje się zgodnie ze wzorem:

D x n

D – dochód z kwalifikowanego IP i n – wskaźnik nexus

Otrzymana zgodnie z powyższym wzorem wartość stanowi podstawę opodatkowania preferencyjną stawką podatku dochodowego w wysokości 5%.

Ulga IP Box - sposób dokumentowania

Wśród głównych wymagań stawianych osobom chcącym skorzystać z ulgi IP Box jest wymóg dokumentacyjny. Podatnicy korzystający z ulgi zobowiązani są do prowadzenia odrębnej ewidencji wszystkich zdarzeń gospodarczych. Zarówno tych związanych z ulgą IP Box, jak i pozostałych związanych z prowadzoną działalnością. Ewidencja powinna przedstawiać łączną sumę uzyskanych w danym okresie przychodów, kosztów, dochodów, strat z wyszczególnieniem dochodów, dla których można zastosować 5-procentową stawkę podatku dochodowego oraz pozostałych. Transakcje gospodarcze związane z ulgą, jak w przypadku ulgi B+R, należy wyszczególnić w KPiR. W postaci arkusza kalkulacyjnego lub księgach rachunkowych (za pomocą konta ksiąg pomocniczych). W przypadku podatników prowadzących KPiR i stosujących na potrzeby ulgi IP Box ewidencji zdarzeń gospodarczych w formie arkusza kalkulacyjnego należy ujmować w nim comiesięczne zestawienia wydatków w wartościach narastających. Nie muszą oni jednak prowadzić tak szczegółowych ewidencji jak podmioty prowadzące pełną księgowość.

Podmioty, które w ramach prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej pracują nad wytworzeniem więcej niż jednego kwalifikowanego IP, zobowiązane są do prowadzenia osobnej ewidencji dla każdego projektu. W ewidencji należy dodatkowo zawrzeć opis projektu. Również czas jego trwania (od momentu rozpoczęcia do momentu jego zakończenia). Także wykaz wszystkich osób pracujących nad projektem wraz z wyszczególnieniem prac przez nie stworzonych musi się tutaj znaleźć.

W przypadku podatników prowadzących działalność badawczo-rozwojową, którzy wytworzyli, rozwinęli lub ulepszyli kwalifikowane IP i koszty z tym związane ponieśli przed 1 stycznia 2019 r., ale nie są w stanie ustalić ich wysokości, w związku z tym, że nie prowadzili wcześniej ewidencji zdarzeń gospodarczych, mogą przyjąć wysokość kosztów poniesionych po 31 grudnia 2018 roku. Jednak jeśli po tej dacie podatnik nie ponosi już żadnych kosztów, wówczas może on uwzględnić koszty poniesione w latach poprzednich (przy założeniu, że nie stanowiły one wcześniej kosztów uzyskania przychodów), z ograniczeniem jednak do 31 grudnia 2012 r.

Ulga IP Box - podsumowanie

Reasumując, skorzystanie z ulgi IP Box jest możliwe wyłącznie w odniesieniu do dochodów uzyskanych z kwalifikowanych IP wytworzonych, rozwiniętych lub ulepszonych w ramach prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej. Skorzystanie z ulgi jest możliwe po spełnieniu m.in. wymogów ewidencyjnych. W przypadku chęci skorzystania z ulgi warto wystąpić z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej. Ulga podatkowa jest niezwykle atrakcyjna dla osób, które uzyskują dochody ze świadczenia usług niematerialnych w postaci udostępniania własności intelektualnej. Warto skorzystać z oferowanego opodatkowania w wysokości tylko 5%.

chevron-down
Copy link