Umowa użyczenia – wszystko, co warto o niej wiedzieć

9 sierpnia 2018
/

Umowa użyczenia to jedna z tych umów, która jest bardzo często obecna w naszym życiu codziennym. Mamy z nią bowiem do czynienia praktycznie na każdym kroku. W końcu każdemu z nas zdarzyło się kiedyś coś komuś pożyczyć...

Nieświadomie zawiązaliśmy umowę z naszym znajomym, któremu pożyczyliśmy swój rower na weekend. Umową użyczenia będzie też pożyczenie samochodu koleżance, której zepsuło się jej własne auto. Zasadniczo nie zwracamy uwagi na ten fakt, jednak niejednokrotnie przypominamy sobie o tym, gdy akt pożyczenia jakiejś rzeczy nie przebiega tak, jakbyśmy sobie tego życzyli. Czasem druga strona naszej „umowy” nie trzyma się obietnicy zwrotu użyczonej rzeczy o ustalonym (wspólnie) terminie…

Umowa użyczenia - warto zajrzeć do Kodeksu cywilnego

Kodeks cywilny przybliży nam nieco istotę tytułowej umowy. Jej kompletne znaczenie znajdziemy w rozdziale 18. KC. Spoglądając na art. 710, od razu umowę użyczenia można zakwalifikować do umów rodzaju bezpłatnego. Art. 710 KC brzmi następująco: Przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy.

Umowa użyczenia - czym się charakteryzuje?

Oprócz bezpłatnego charakteru, umowa użyczenia posiada jeszcze kilka innych podstawowych cech. Poniżej zostały one wyszczególnione.

  • Umowa realna (jej zawarcie następuje w chwili użyczenia rzeczy)
  • Umowa jednostronnie zobowiązująca (wszelkie obowiązki ciążą jedynie na tym, który daje swoją rzecz do użyczenia, prawa natomiast przysługują osobie, która użytkuje użyczoną rzecz),
  • Umowa należy do czynności przysparzających i kauzualnych (osoba biorąca rzecz użyczoną, korzystając z niej, tym samym doprowadza do zaoszczędzenia swoich wydatków – innymi słowy - doprowadza do przysporzenia).

Podmioty umowy użyczenia

Podmiotami umowy użyczenia mogą być przede wszystkim osoby fizyczne, ale również osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Strona, która zezwala na korzystanie ze swojej rzeczy to Użyczający – inaczej Komodant. Z kolei strona, która korzysta z użyczonej rzeczy to Biorący lub Komodatariusz.

Przedmiot umowy użyczenia

Przedmiotem takiej umowy jest oczywiście rzecz (np. samochód, dom, mieszkanie). Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o ochronie zwierząt, Dz U. z 2013 r. poz. 856 ze zm.), przedmiotem umowy mogą być również zwierzęta (np. pożyczamy znajomemu swojego konia, który ma przejść odpowiedni trening, a następnie wystartować w zawodach skoków konnych).

Zarówno podmiot i przedmiot umowy określamy w treści umowy. Co jeszcze powinno znaleźć się w takiej umowie? Kluczowe jest dokładne określenie obowiązków Użyczającego jak i Biorącego. Podstawowym obowiązkiem Użyczającego jest umożliwienie Biorącemu używania jego rzeczy. Użyczający nie może przy tym utrudniać ani uniemożliwiać Biorącemu korzystania z pożyczonej rzeczy.

Podstawowym uprawnieniem Biorącego jest możliwość korzystania z danej rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem (o ile strony nie ustaliły inaczej). Należy przy tym podkreślić, że Biorący nie może przekazać użyczonej rzeczy osobie trzeciej. Korzystając z rzeczy, Biorący ponosi wynikające z tego koszty. Istotna jest też odpowiedzialność każdej ze stron.

Odpowiedzialność - o tym również należy pamiętać

Przy umowie użyczenia Użyczający jest odpowiedzialny za wady użyczanej rzeczy. Muszą przy tym zostać spełnione trzy przesłanki:

  • Użyczający musi wiedzieć o wadzie;
  • Nie poinformował o niej Biorącego;
  • Wada była trudna do zaobserwowania.

Odpowiedzialność Biorącego ogranicza się natomiast do odpowiedzialności za nienależyte wykonanie zobowiązania i przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy za spełnieniem dwóch przesłanek. Oto one:

  • Biorący korzysta z rzeczy w sposób sprzeczny z jej przeznaczeniem;
  • Biorący sam zezwala na korzystanie z rzeczy przez osobę trzecią (osobę do tego nieuprawnioną).

Polskie prawo cywilne zezwala na wielość podmiotów. Jeżeli wielość podmiotów występuje po stronie Biorącego, wówczas mamy do czynienia z odpowiedzialnością solidarną.

Ponadto, Biorący zobowiązuje się do zwrotu rzeczy w stanie niepogorszonym, natychmiast po upływie czasu użyczenia.

Czas trwania umowy użyczenia

Czas trwania umowy użyczenia może być określony, ale nie musi. Czas określa się poprzez:

  • Wskazanie konkretnej daty;
  • Wskazanie terminu końcowego;
  • Wskazanie warunku rozwiązującego.

Przy czym konkretna data to przykładowo poniedziałek 6-ego sierpnia 2018 roku. Dodając termin końcowy, określamy okres użyczenia, tj. za tydzień od dzisiejszego dnia. Wskazując warunek rozwiązujący, decydujemy, że okres użyczenia minie po ustaniu jakiegoś zdarzenia, zjawiska (np. oddanie użyczonego pudełka na lunch nastąpi po zjedzeniu jego zawartości). Jednak doktryna przewiduje, że w umowie użyczenia niekoniecznie trzeba określać czas trwania. Wówczas taka umowa może zostać wypowiedziana na podstawie art. 3651 KC.

Roszczenia wynikające z użytkowania użyczonej rzeczy, tj. roszczenie Użyczającego o naprawienie skody wyrządzonej uszkodzeniem lub pogorszeniem rzeczy oraz roszczenie Biorącego o zwrot nakładów na rzecz oraz o naprawienie rzeczy wskutek jej wad przedawniają się po upływie jednego roku (art. 719 KC). Termin przedawnienia biegnie od dnia zwrotu rzeczy.

Podsumowując, warto zatem poświęcić nieco więcej czasu, aby zabezpieczyć swój interes i podpisać umowę użyczenia, której gotowy wzór można już teraz znaleźć w naszym Generatorze Umów.