Kiedy wydawany jest wyrok zaoczny?

4 stycznia 2021
hello world!

Zasadą jest, że wydanie wyroku zaocznego stanowi konsekwencję bierności pozwanego, która jest rozumiana jako niezajęcie przez pozwanego stanowiska wobec żądań powoda.

Posiedzenie niejawne

Sąd może wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany w wyznaczonym terminie nie złożył odpowiedzi na pozew. Stanowi o tym art. 339 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1575 z późn. zm., dalej również jako "k.p.c."). Na wstępnym etapie postępowania – stosownie do treści art. 339 k.p.c. – sąd może wydać taki wyrok. Nie ma jednak takiego obowiązku. Oznacza to, że może nastąpić skierowanie sprawy na rozprawę, pomimo że pozwany nie złożył odpowiedzi na pozew.

W przypadku wydawania wyroku zaocznego przyjmuje się za prawdziwe twierdzenia powoda o faktach zawarte w pozwie lub pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed posiedzeniem. Chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo przytoczono je w celu obejścia prawa (art. 339 § 2 k.p.c.). W judykaturze wskazano, że przewidziane w tym przepisie domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie strony faktycznej wyroku. Nie obowiązuje w zakresie prawa materialnego. Domniemanie to zastępuje jedynie postępowanie dowodowe. Dzieje się tak jednak tylko wówczas, gdy twierdzenia powoda nie budzą uzasadnionych wątpliwości (wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z 19 lipca 2019 r., sygn. VIII C 3000/18, a także wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z 9 kwietnia 2019 r., sygn. VIII C 3046/18).

Zastrzeżony wyrok zaoczny

Ponadto jeżeli dowód doręczenia nie nadejdzie na dzień rozprawy, sąd może w ciągu następnych dwóch tygodni wydać na posiedzeniu niejawnym wyrok zaoczny. Jeżeli w tym czasie otrzyma dowód doręczenia. Stanowi o tym art. 341 k.p.c. Jeżeli przesłanki te będą spełnione, sąd może wydać wyrok zaoczny, który wiąże go od chwili podpisania sentencji. Wydanie wyroku zaocznego w trybie art. 341 k.p.c. dopuszczalne jest w sytuacji, gdy otrzymany w ciągu 2 tygodni od dnia rozprawy dowód doręczenia wezwania dla pozwanego spełnia wymagania z art. 149 § 2 k.p.c., tj. gdy wezwanie doręczono co najmniej na tydzień przed rozprawą lub w terminie skróconym przez przewodniczącego. Nieprawidłowe doręczenie lub nienadejście zwrotnego potwierdzenia odbioru w terminie 2 tygodni skutkuje brakiem możliwości wydania wyroku zaocznego w trybie art. 341 k.p.c. W konsekwencji przewodniczący powinien natomiast podjąć niezbędne czynności w celu zapewnienia dalszego prawidłowego przebiegu sprawy.

Przeczytaj również: Podanie wyroku do publicznej wiadomości

Kiedy możliwe jest wydanie wyroku zaocznego?

Wydanie wyroku zaocznego jest obligatoryjne, jeżeli mimo niezłożenia odpowiedzi na pozew skierowano sprawę do rozpoznania na rozprawie. Pozwany natomiast nie stawił się na tę rozprawę, albo mimo stawienia się nie bierze w niej udziału (art. 340 § 1 k.p.c.). Niestawiennictwo powoda na rozprawę skutkujące wydaniem przeciwko niemu orzeczenia zaocznego wymaga uprzedniego prawidłowego zawiadomienia go o rozprawie. W konsekwencji jest to możliwe jedynie wówczas, gdy doręczenie zawiadomienia jest prawidłowe. Natomiast wyrok wydany w nieobecności pozwanego nie będzie zaoczny, jeżeli pozwany żądał przeprowadzenia rozprawy w swej nieobecności lub składał już w sprawie wyjaśnienia ustnie lub na piśmie. Stanowi o tym art. 340 § 2 k.p.c.

Uzasadnienie wyroku

Wyrok zaoczny sąd uzasadnia, gdy powództwo zostało oddalone w całości lub części, a powód zażądał uzasadnienia w terminie tygodnia od dnia doręczenia mu wyroku (art. 342 k.p.c.). Przepis ten ogranicza zatem obowiązek sporządzenia przez sąd uzasadnienia wyroku zaocznego jedynie do sytuacji, w której nastąpiło oddalenie powództwa w całości lub w części i tylko wówczas, gdy powód zażądał sporządzenia uzasadnienia w terminie tygodnia od doręczenia mu wyroku zaocznego.

Wyrok taki doręcza się stronom z urzędu. Stronie niezastępowanej przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej doręcza się go z pouczeniem o przysługujących jej środkach zaskarżenia, a pozwanemu – także z pouczeniem o obowiązku przedstawienia w sprzeciwie wszystkich twierdzeń i dowodów oraz skutku niedopełnienia tego obowiązku w postaci możliwości pominięcia spóźnionych twierdzeń i dowodów (art. 343 § 1 k.p.c.).

Kiedy sąd uchyli z urzędu wyrok zaoczny?

Zgodnie z art. 343(1) k.p.c. sąd z urzędu uchyla wyrok zaoczny i wydaje odpowiednie postanowienie, jeżeli po wydaniu tego wyroku okaże się, że pozwany w chwili wniesienia pozwu nie miał zdolności sądowej, zdolności procesowej albo organu powołanego do jego reprezentowania. Braki te nie zostały natomiast usunięte w wyznaczonym terminie zgodnie z przepisami kodeksu. Przepis ten reguluje zagadnienie związane z tzw. brakami pierwotnymi po stronie pozwanej, tj. istniejącymi w chwili wniesienia pozwu, które ujawniły się już po wydaniu przez sąd wyroku zaocznego. Stwierdzenie wskazanych wyżej braków skutkuje obowiązkiem uchylenia wyroku zaocznego i wydaniem odpowiedniego postanowienia. 

chevron-down
Copy link