Zmiany 2020 – ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

10 stycznia 2020
hello world!

Wraz z początkiem stycznia 2020 r. weszły w życie przepisy nowelizacji ustawy o płatnościach w transakcjach handlowych. Obecnie ustawa ta nosi nazwę „ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych”. Wprowadzane zmiany mają spowodować, iż brak dokonywania płatności za otrzymane faktury nie będzie się opłacał przedsiębiorcom.

Zatory płatnicze; istota nowych regulacji

Zator płatniczy to sytuacja, w której przedsiębiorstwo nie otrzymuje zapłaty za swoje towary lub usługi w ustalonym z kontrahentem terminie. Zdarzenia te stanowią realne zagrożenie dla płynności finansowej przedsiębiorstw. Hamują bowiem ich rozwój, a w skrajnych przypadkach prowadzą nawet do ich upadłości. Nowe przepisy mają na celu zapobieganie zatorom. Mają tym samym zapewnić lepszą ochronę przedsiębiorców.

Definicja mikro, małego, średniego i dużego przedsiębiorcy

Ustawa zmieniająca wprowadza definicję mikro, małego i średniego oraz dużego przedsiębiorstwa. Definicje te są zgodne z treścią załącznika I rozporządzenia Komisji Unii Europejskiej nr 651/2014, zgodnie z którym:

  • mikroprzedsiębiorstwo – to przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub suma bilansowa nie przekracza 2 mln EUR,
  • małe przedsiębiorstwo – to przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub suma bilansowa nie przekracza 10 mln EUR,
  • mikroprzedsiębiorstwo, małe lub średnie przedsiębiorstwo – to przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których obrót nie przekracza 50 mln EUR lub roczna suma bilansowa nie przekracza 43 mln EUR.

Natomiast dużym przedsiębiorcą jest inny przedsiębiorca niż wskazany powyżej. Zastosowanie wskazanych definicji ma znaczenie z punktu widzenia tego, jakie terminy płatności mogą zostać ustalone między stronami transakcji handlowej.

Co do zasady – termin płatności: 30 dni

Nadal obowiązuje zasada, iż strony powinny ustalać termin zapłaty nie dłuższy niż 30 dni. Zgodnie z art. 5 ustawy, jeżeli umowa przewiduje termin dłuższy niż 30 dni, wówczas wierzyciel po upływie 30 dni od dnia spełnienia świadczenia i doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku może żądać odsetek ustawowych za opóźnienie.

Uchwalona ustawa przewiduje jednak skrócenie terminów zapłaty w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny (z wyłączeniem podmiotów leczniczych) – do maksymalnie 30 dni. Natomiast termin zapłaty w transakcjach:

  • asymetrycznych (w których dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem mikro, mały lub średni przedsiębiorca) nie będzie mógł przekraczać 60 dni, a zapis umowny określający dłuższy termin zapłaty będzie nieważny,
  • symetrycznych (w których zarówno dłużnik, jak i wierzyciel są przedsiębiorcami równej wielkości np. pomiędzy dwoma dużymi przedsiębiorcami) nie może co do zasady przekraczać 60 dni, jednak termin ten nie jest terminem sztywnym i będzie mógł być modyfikowany przez strony wtedy, gdy termin ten wyraźnie w umowie zostanie inaczej określony i pod warunkiem, że ustalenia te nie będą rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela.

Termin dłuższy niż 60 dni? Nie zawsze możliwy

Jeśli wierzyciel ma otrzymać wynagrodzenie w częściach, maksymalny termin 60 dni stosuje się do każdej części wynagrodzenia. W dalszym ciągu termin zapłaty określony w umowie w przypadku kiedy wierzycielem nie jest podmiot „słabszy”, co do zasady, nie może przekraczać 60 dni. Dłuższy termin płatności dopuszczalny jest, jeśli takie ustalenie nie jest rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. Natomiast ustalanie terminu płatności dłuższego niż 60 dni od dnia doręczenia faktury lub rachunku nie będzie możliwe wtedy, gdy dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem mikro, mały lub średni przedsiębiorca.

W przypadku ustalenia terminu zapłaty dłuższego niż 60 dni lub jego ustalenia niezgodnie z powyższymi zasadami wierzycielowi przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych. Co więcej, ustawa zmieniająca wprowadziła także inny przepis. Zgodnie z nim wierzyciel może odstąpić od umowy, jeżeli termin zapłaty w umowie jest dłuższy niż 120 dni. Skorzystanie z tego uprawnienia nie ogranicza jego prawa dochodzenia należności za dotychczas wykonaną część umowy.

Wyższe odsetki za opóźnienie

Nowelizacja zakłada również podniesienie wysokości odsetek za opóźnienia w transakcjach handlowych o dwa punkty procentowe. Dotychczas wysokość stawki odsetek dłużnika będącego podmiotem innym niż publiczny podmiot leczniczy była równa stopie referencyjnej NBP + 8 pp (obecnie 9,5%). Natomiast od stycznia 2020 r. nastąpiło podwyższenie stawki odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych. Stawka ta obecnie jest równa stopie referencyjnej NBP + 10 pp (przy obecnej stopie referencyjnej 11,5%). Co istotne, zmiana stawki odsetek za opóźnienie nie ma zastosowania w przypadku, gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym (czyli odsetki pozostaną na dotychczasowym poziomie). Nowe stawki odsetek mają zastosowanie dla transakcji, które stały się wymagalne po dniu 1 stycznia 2020 r. Mowa zatem o tych transakcjach, których termin płatności przypada na dzień 1 stycznia 2020 r. lub później.

Rekompensata za koszty odzyskania należności

Art. 10 znowelizowanej ustawy wskazuje na prawo wierzyciela do rekompensaty za koszty odzyskiwania należności. Przysługują one bez wezwania od dnia nabycia prawa do odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych. Do końca 2019 r. rekompensata ta wynosiła 40 EUR. Od stycznia 2020 r. jej wysokość zależna jest natomiast od wartości odzyskiwanej należności. I tak, rekompensata obecnie wynosi:

  • 40 EUR – gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5 000 zł,
  • 70 EUR – gdy wartość świadczenia pieniężnego jest wyższa niż 5 000 zł, ale niższa niż 50 000 zł,
  • 100 EUR – gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa 50 000 zł.

Nowością w art. 10 jest również zapis, iż roszczenie o rekompensatę nie może być zbyte przez wierzyciela.

Zakaz nadmiernego opóźniania się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego

Ustawa wprowadza także zakaz nadmiernego opóźniania się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Z nadmiernym opóźnieniem mamy do czynienia wtedy, gdy suma wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych lub spełnionych po ustalonym terminie w okresie trzech kolejnych miesięcy przez wskazany wyżej podmiot wynosi co najmniej 2 000 000 zł. Zakaz ten dotyczy następujących podmiotów, niebędących podmiotami publicznymi:

  • przedsiębiorców w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców i podmiotów prowadzących działalność w rozumieniu art. 6 ust. 1 Prawa przedsiębiorców (np. rolników wynajmujących pokoje),
  • osób wykonujących wolny zawód,
  • oddziałów i przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych, przedsiębiorców z państw UE, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu – stron umowy o Europejskim Obszarze gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej,
  • podmiotów, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych (np. jednostki sektora finansów publicznych).

To, czy dany podmiot nadmiernie opóźnia się ze spełnieniem świadczeń pieniężnych, ustala Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK).

Inne zmiany

Nowelizacja uwzględniła także dodatkowe kryteria, które powinny być brane pod uwagę przy ocenie uczciwości postanowień umownych. Kryterium to stanowi np. czas, który jest zwykle potrzebny na sprzedaż towaru przez dłużnika. Podmiotem, na którym ciąży obowiązek udowodnienia, iż ustalony termin zapłaty dłuższy niż 60 dni nie jest rażąco nieuczciwy, jest dłużnik.

Na największych podatników podatku dochodowego od osób prawnych (czyli na przedsiębiorców, których dochód roczny przekracza 50 mln zł oraz na kierowników grup kapitałowych) nałożony został także obowiązek przekazywania ministrowi ds. gospodarki corocznych sprawozdań o stosowanych w poprzednim roku terminach zapłaty do końca stycznia każdego roku.

Ustawa zawiera również zmiany związane z dochodzeniem odsetek od należności w transakcjach handlowych na drodze sądowej. Nowe regulacje mają na celu wzmocnienie pozycji wierzycieli w pozycji do dłużników.

Na podstawie: https://www.ifirma.pl/blog/ograniczanie-zatorow-platniczych-zmiany-w-ustawie-o-terminach-zaplaty-w-transakcjach-handlowych.html

chevron-down
Copy link