Obowiązkowe poprawczaki za najgorsze przestępstwa

Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało nowelizację ustawy o nieletnich. Zgodnie z projektem za najpoważniejsze przestępstwa nastolatek miałby być obligatoryjnie kierowany do zakładu poprawczego. Dotyczyłoby to między innymi takich czynów jak: zabójstwo, podpalenie, brutalne pobicie czy spowodowanie tragicznego wypadku drogowego.

Nowelizacja ustawy to kolejny krok MS dążący do zaostrzenia kar wobec nieletnich. Obecnie trwają również prace nad znowelizowaniem kodeksu karnego. Planuje się rezygnację z ustawowego ograniczenia górnej granicy kary w przypadku nastolatków, którzy ukończyli 15 lat, są zdemoralizowani i dopuścili się wymienionego w przepisie czynu zabronionego. Obecnie kara ta może wynosić maksymalnie 2/3 górnej granicy ustawowej. Rozszerzony ma zostać również katalog czynów zabronionych, przy których ograniczenie kary do 2/3 ustawowego zagrożenia byłoby wyłączone. Po nowelizacji w skład katalogu wchodziłyby następujące przestępstwa:

  • zabójstwo,
  • zamach na życie prezydenta,
  • spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu,
  • spowodowanie katastrofy w ruchu lądowym,
  • gwałt zbiorowy,
  • gwałt,
  • doprowadzenie do innej czynności seksualnej,
  • kradzież,
  • kradzież rozbójnicza,
  • kwalifikowana bójka lub pobicie,
  • krótkotrwały zabór pojazdu,
  • kwalifikowane pozbawienie wolności,
  • wymuszenie rozbójnicze.

Nowe ośrodki wychowawczo-adaptacyjne

Ministerstwo planuje stworzenie nowego rodzaju ośrodków dla młodzieży – ośrodków wychowawczo-adaptacyjnych. Poziomem restrykcyjności uplasowałyby się pomiędzy młodzieżowymi ośrodkami wychowawczymi a poprawczakami. To spowodowałoby, że do zakładów poprawczych trafiałaby młodzież najbardziej zdemoralizowana. Nastolatek byłby tam kierowany w sytuacjach wyjątkowych, po ukończeniu 13 roku życia.

Obowiązek umieszczenia nastolatka w zakładzie poprawczym miałby zachodzić w przypadkach wymienionych w art. 10 ust. 2 kodeksu karnego. W katalogu przestępstw zawartych w tym przepisie znajdują się między innymi: zabójstwo, gwałt zbiorowy, spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu itp.

– W przypadku tych czynów karalnych konieczne jest zastosowanie wobec nieletniego szczególnych sposobów i warunków wychowawczego oddziaływania. Jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy sposób i okoliczności popełnienia czynu karalnego, właściwości i warunki nieletniego, jego postawa i zachowanie (zarówno przed jak i po dopuszczeniu się czynu karalnego) będą przemawiały – w ocenie sądu rodzinnego – za uznaniem, że środki wychowawcze okażą się skuteczne i rokują resocjalizację, będzie mógł odstąpić od zastosowania środka poprawczego – podkreśla MS w uzasadnieniu.

Ministerstwo planuje również ograniczyć możliwość warunkowego zawieszenia umieszczenia w zakładzie poprawczym. Co do zasady umieszczenie w poprawczaku miałoby być bezwarunkowe. Jeśli jednak zajdą przesłanki do warunkowego zawieszenia, możliwe będzie zawieszenie na okres próby wynoszący 3 lata. Przez okres próby sąd rodzinny będzie stosował wobec nastolatka środki wychowawcze. Jeśli zachowanie nieletniego w okresie próby będzie pozostawiało wiele do życzenia bądź też dopuści się on kolejnego czynu karalnego, sąd będzie miał możliwość odwołania warunkowego zawieszenia i umieszczenia nastolatka w poprawczaku.

Kara czy resocjalizacja?

Zdaniem specjalistów zaostrzenie kar nie doprowadzi do niczego dobrego. Na pewno nie wpłynie to na zmniejszenie liczby przestępstw wśród niepełnoletnich. Eksperci uważają, że w przypadku nastolatków najważniejsza jest terapia i resocjalizacja. I dodają, że ani osoby dorosłej, ani dziecka nie można oceniać wyłącznie pod kątem dokonanego czynu. Poziom demoralizacji, czy poziom zaburzeń, wcale bowiem nie idzie w parze z popełnionym czynem.