Umowa o pracę z członkiem zarządu

Umowa o pracę regulowana jest przez przepisy kodeksu pracy (dalej „k.p.”), przede wszystkim art. 25-6717 k.p. Należy podkreślić, że umowa o pracę nie może zawierać postanowień mniej korzystnych dla pracownika niż przepisy prawa pracy.

Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Pracodawca natomiast zobowiązuje się do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Podjęcie uchwały o powołaniu danej osoby w skład zarządu powoduje powstanie jedynie stosunku organizacyjnego pomiędzy spółką a członkiem zarządu. Stosunek ten regulują przepisy kodeksu spółek handlowych. Celem doprecyzowania wzajemnych praw i obowiązków tych podmiotów niezbędne jest zawarcie dodatkowej umowy – przykładowo umowy o pracę.

Najczęściej stosowanymi rodzajami umów o pracę zawieranymi z członkiem zarządu jest umowa o pracę na czas określony odpowiadający długości okresu kadencji w zarządzie lub umowa o pracę na czas nieokreślony.

Ograniczenia

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego umowy o pracę nie powinny być zawierane z członkiem zarządu będącym jednocześnie jedynym wspólnikiem danej spółki kapitałowej. Analogiczna restrykcja obejmuje wspólnika spółki o bardziej złożonej strukturze właścicielskiej, jeżeli posiada on znaczną większość udziałów (akcji), a ilość udziałów (akcji) pozostałych wspólników jest jedynie iluzoryczna. Sąd Najwyższy prezentuje stanowisko, zgodnie z którym w opisanych wyżej sytuacjach nie są realizowane podstawowe przesłanki stosunku pracy, takie jak podporządkowanie pracownika względem pracodawcy, odpłatność pracy oraz przeniesienie ryzyka związanego z pracą na pracodawcę.

Niezbędne elementy umowy o pracę

Art. 29 § 1 k.p. wskazuje niezbędne elementy umowy o pracę. Zgodnie z tym przepisem, umowa o pracę określa strony umowy, rodzaj umowy, datę jej zawarcia oraz warunki pracy i płacy, w szczególności:

1) rodzaj pracy;

2) miejsce wykonywania pracy;

3) wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia;

4) wymiar czasu pracy;

5) termin rozpoczęcia pracy.

Istotne jest, że już po zawarciu umowy, pracodawca ma obowiązek poinformowania pracownika na piśmie, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia zawarcia umowy o pracę, o:

1) obowiązującej pracownika dobowej i tygodniowej normie czasu pracy,

2) częstotliwości wypłat wynagrodzenia za pracę,

3) wymiarze przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego,

4) obowiązującej pracownika długości okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

5) układzie zbiorowym pracy, którym pracownik jest objęty,

a jeżeli pracodawca nie ma obowiązku ustalenia regulaminu pracy – dodatkowo o porze nocnej, miejscu, terminie i czasie wypłaty wynagrodzenia oraz przyjętym sposobie potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy (art. 29 § 3 k.p.).

Forma umowy

Umowę o pracę zawiera się na piśmie. Jeżeli umowa o pracę nie została zawarta z zachowaniem formy pisemnej, pracodawca powinien, najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy przez pracownika, potwierdzić pracownikowi na piśmie ustalenia co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków.

Zawarcie umowy – kto ma zawrzeć umowę w imieniu spółki

W umowach między spółką a członkiem zarządu, spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników (art. 210 § 1 k.s.h.). Zasada ta ma zastosowanie zarówno do spółek jednoosobowych, jak i tych w których występuje więcej niż jeden wspólnik. W przypadku rady nadzorczej powinna ona działać kolegialnie, czyli przez wszystkich swoich członków, chyba że inne regulacje wynikają w tym zakresie z umowy spółki, z uchwały zgromadzenia wspólników czy też z regulaminu rady nadzorczej. Rada nadzorcza może też wyłonić ze swego grona przedstawiciela/przedstawicieli do zawarcia umowy o pracę z członkiem zarządu.

Analogiczne uregulowanie znajduje się w przepisach dotyczących spółki akcyjnej (art. 379 § 1 k.s.h.), gdzie wskazane zostało, że w umowie między spółką a członkiem zarządu spółkę reprezentuje rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą walnego zgromadzenia. Jeżeli w spółce partnerskiej zostanie utworzony zarząd, wówczas należy odpowiednio stosować przepisy art. 201-211 i art. 293-300 k.s.h. W spółce partnerskiej w umowach między spółką a członkiem zarządu, spółkę może reprezentować wyłącznie pełnomocnik powołany uchwałą partnerów, gdyż w spółce tej nie występuje rada nadzorcza. Takie szczególne zasady reprezentacji mają zastosowanie w sytuacji, gdy umowę o pracę zawiera się z osobą, która została już powołana w skład zarządu spółki. Natomiast, gdy umowa zawierana jest z osobą, która nie została jeszcze powołana w skład zarządu spółki, umowę o pracę zawiera w imieniu spółki zarząd zgodnie z zasadami reprezentacji wynikającymi z umowy spółki oraz k.s.h.