Trybunał Konstytucyjny orzeknie w kwestii procedury zatrzymywania prawa jazdy przez starostę po przekroczeniu dozwolonej prędkości przez kierowcę

15 kwietnia 2021
hello world!

Gdy starosta uzyska od policji informację o przekroczeniu prędkości o ponad 50 km/h na terenie zabudowanym, ma obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy. Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego, prof. Małgorzata Manowska, dostrzegła, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje pogląd, że wystarczy informacja od policji o przekroczeniu dozwolonej prędkości 50 km na godzinę, aby kierowcy odebrać prawo jazdy. Jej zdaniem nie może być tak, że policja decyduje o odebraniu dokumentu, a sąd tylko potwierdza tę decyzję. Zatrzymanie prawa jazdy przez starostę należy traktować jako sankcję administracyjną o prewencyjnym charakterze.

Zatrzymanie prawa jazdy przez starostę

Zgodnie z art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1268 z późn. zm.) starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy:

  1. upłynął termin ważności prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem – jeżeli organ kontroli ruchu drogowego przekazał informację o zatrzymaniu dokumentu;
  2. osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie zaświadczenia o ukończeniu:
    • kursu dokształcającego w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego,
    • praktycznego szkolenia w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym,
    • kursów reedukacyjnych,
  3. osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia:
    • istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem,
    • o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem,
  4. kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym;
  5. kierujący pojazdem silnikowym przewozi osoby w liczbie przekraczającej liczbę miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) lub wynikającą z konstrukcyjnego przeznaczenia pojazdu niepodlegającego rejestracji; przepis nie dotyczy przewożenia osób autobusem w publicznym transporcie zbiorowym w gminnych, powiatowych i wojewódzkich przewozach pasażerskich w rozumieniu ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2475 i 2493 oraz z 2020 r. poz. 400, 462 i 875), o ile w pojeździe przewidziane są miejsca stojące.

Starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności.

Przeczytaj również: Kiedy można stracić prawo jazdy i jak je odzyskać?

Decyzja w postępowaniu administracyjnym

Stosownie do art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej również jako „k.p.a.”) decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne. Powinna również zawierać pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Jeżeli natomiast decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu.

Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, uzasadnienie prawne zaś – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Zgodnie z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. 

Przeczytaj również: Czy po sądowym zakazie prowadzenia pojazdów muszę zdać ponowny egzamin na prawo jazdy?

Wniosek do Trybunału Konstytucyjnego

Pierwsza Prezes skierowała więc wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności ustawy o kierujących pojazdami. W szczególności w zakresie przepisów odbierania prawa jazdy z zasadą demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) oraz gwarancjami procesowymi. Wniosek opiera się na stwierdzeniu, że jedynym i wystarczającym do odebrania kierowcy prawa jazdy dowodem nie może być decyzja policjanta. Decyzja organu kontroli ruchu drogowego (głównie policji) powinna mieć zapewnioną możliwość weryfikacji okoliczności ją uzasadniających przez organ administracyjny i sądowy. W innym przypadku nie można uznać, że decyzja taka jest zgodna z  zasadami demokratycznego państwa prawnego.

Z tej zasady wynika m.in. prawo do rzetelnej procedury sądowej oraz prawo do sądu. Tymczasem obecnie kierowca, któremu zabrano prawo jazdy, nie ma możliwości ochrony swoich praw. Zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i na drodze sądowej. Uniemożliwione jest bowiem kwestionowanie prawidłowości dokonanego pomiaru prędkości przez policję lub liczby przewożonych osób. W rzeczywistości o treści decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy decyduje organ kontroli ruchu drogowego. O ile osoba, której zostało zatrzymane prawo jazdy, uruchomiła procedurę odwoławczą.

Zatrzymanie prawa jazdy przez starostę – stanowisko sądów administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że prawomocne rozstrzygnięcie w sprawie odpowiedzialności wykroczeniowej kierującego pojazdem za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Oznacza to, że starosta ma obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, jeśli uzyska taką informację od policji. Starosta nie może również prowadzić postępowania wyjaśniającego w kwestii zarzutów wobec świadectwa legalizacji przyrządu mierzącego prędkość. Sankcja w postaci czasowego zatrzymania prawa jazdy ma charakter prewencyjny. Ma przyczyniać się do ochrony zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego. Wydanie decyzji ma działać odstraszająco na kierowców, by zniechęcić ich do znacznego przekraczania prędkości w ruchu drogowym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 18 listopada 2020 r., sygn. II SA/Ke 758/20).

chevron-down
Copy link