Zbieg tytułów do ubezpieczeń społecznych

21 września 2020
hello world!

Ze zbiegiem tytułów do ubezpieczeń mamy do czynienia w sytuacji, gdy dana osoba spełnia warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi z dwóch lub więcej tytułów. Tytułami takimi może być przykładowo umowa o pracę i działalność gospodarcza czy pobieranie emerytury przy jednoczesnym wykonywaniu umowy-zlecenia. Na jakich zasadach osoba taka pozostaje objęta obowiązkowym ubezpieczeniem?

Zbieg tytułów do ubezpieczeń - umowa o pracę a inne świadczenie usług

W przypadku osób będących pracownikami, które mają w umowie zagwarantowane co najmniej minimalne wynagrodzenie, a które jednocześnie wykonują umowę zlecenia czy umowę o świadczenie usług (na rzecz innej firmy) albo prowadzą działalność, obowiązkowe objęcie ubezpieczeniami wynika tylko ze stosunku pracy.

Co w sytuacji, jeżeli w umowie o pracę brak jest zagwarantowanego co najmniej minimalnego wynagrodzenia? Będzie to dotyczyło np. osób pracujących w niepełnym wymiarze czasu pracy. Obowiązek ubezpieczeń społecznych zależy wówczas od podstawy wymiaru składek z tytułu stosunku pracy.

Należy przypomnieć, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracownika stanowią przychody ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych. Są to wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz pieniężna wartość świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty. Źródło ich finansowania nie ma znaczenia. W szczególności mowa o wynagrodzeniach zasadniczych, wynagrodzeniach za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatkach, nagrodach, ekwiwalentach za niewykorzystany urlop. Są to także świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. W takim przypadku pracownik zostaje obowiązkowo objęty ubezpieczeniami tylko na podstawie umowy o pracę. Jeśli podstawa ta wynosi co najmniej tyle, ile minimalne wynagrodzenie.

Z tytułu umowy zlecenia, umowy o świadczenie usług albo prowadzenia działalności ubezpieczenia społeczne są dobrowolne. Jeśli wynagrodzenie z umowy o pracę lub podstawa wymiaru składek są niższe od minimalnego wynagrodzenia, to ubezpieczenia społeczne zarówno z tytułu umowy o pracę, jak i umowy zlecenia, umowy o świadczenie usług bądź prowadzenia działalności są obowiązkowe.

Inne zbiegi tytułów ubezpieczeń w przypadku umowy o pracę

Jeśli pracownik zawarł ze swoim pracodawcą umowę zlecenia, umowę o świadczenie usług czy umowę o dzieło albo jeśli te umowy zawarł z inną firmą, ale pracownik ten wykonuje je dla swojego pracodawcy, to obowiązkowo jest on obejmowany ubezpieczeniami społecznymi ze wszystkich umów.

Możemy mieć również do czynienia z sytuacją, że pracownik pobiera zasiłek macierzyński i dodatkowo pracuje na podstawie umowy o pracę. Wówczas ubezpieczenia społeczne są dla niego obowiązkowe zarówno z tytułu umowy, jak i z tytułu pobierania zasiłku. Sytuacja wygląda nieco inaczej w przypadku pracy na umowie o pracę w trakcie urlopu wychowawczego. Wówczas obowiązkowe są ubezpieczenia tylko z tytułu umowy. Co to właściwie oznacza? Podczas przebywania na urlopie wychowawczym pracownik nie będzie objęty ubezpieczeniami nawet na jego wniosek.

Ubezpieczenia zleceniobiorcy

Może być tak, że zleceniobiorca wykonuje jednocześnie dwie umowy zlecenia. Wówczas obowiązkowe są dla niego ubezpieczenia z obu umów, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w danym miesiącu z wcześniej zawartej umowy jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia. Co natomiast, gdy zleceniobiorca prowadzi jednocześnie działalność gospodarczą, z tytułu której opłacane są składki od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia? W takiej sytuacji ubezpieczeniami obowiązkowymi są ubezpieczenia z umowy i działalności. Będzie tak, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w danym miesiącu z tytułu, który powstał pierwszy, jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia. Jeśli podstawa ta wynosi co najmniej tyle, co minimalne wynagrodzenie, tylko z tego tytułu ubezpieczenia są obowiązkowe. W takiej sytuacji można dobrowolnie, na własny wniosek, być objętym ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z drugiego tytułu.  

Inne zbiegi tytułów ubezpieczeń w przypadku umowy zlecenia

Osoby wykonujące umowę zlecenia i prowadzące działalność gospodarczą, z tytułu której opłacają składki od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia, mogą zmienić tytuł obowiązkowych ubezpieczeń. Jednak podstawa wymiaru składek z wybranego tytułu nie może być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Co z osobami, które wykonują umowę zlecenia i jednocześnie prowadzą pozarolniczą działalność? Są np. wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Takie osoby obowiązują obowiązkowe ubezpieczenia społeczne z tej działalności. Jeśli z tytułu umowy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest niższa od 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Osoba taka może jednak (dobrowolnie, na wniosek) zostać objęta ubezpieczeniami również z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia. Jeśli podstawa wymiaru składek z tytułu wykonywania umowy wynosi co najmniej 60% przeciętnego wynagrodzenia, można na bieżąco wybierać lub zamieniać tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

Ubezpieczenia społeczne, umowa zlecenia a małe dziecko

Dla osób, które wykonują umowę zlecenia w trakcie urlopu wychowawczego, obowiązkowe są ubezpieczenia społeczne tylko z tytułu umowy. Urlop wychowawczy nie stanowi wówczas tytułu do ubezpieczeń społecznych ani obowiązkowych, ani dobrowolnych.

W przypadku wykonywania umowy zlecenia podczas pobierania zasiłku macierzyńskiego obowiązkowe są ubezpieczenia z tytułu pobierania zasiłku. Z tytułu wykonywania umowy można zostać jednak objętym ubezpieczeniami na swój wniosek, tzn. dobrowolnie.

Zbieg tytułów ubezpieczeń - ubezpieczenia przedsiębiorcy

Co, jeśli przedsiębiorca prowadzi kilka rodzajów działalności? Przykładowo: prowadzi indywidualną działalność gospodarczą i jest wspólnikiem spółki jawnej. Wówczas obowiązkowe są ubezpieczenia społeczne tylko z jednego, wybranego przez przedsiębiorcę rodzaju działalności. Natomiast wykonywanie działalności w trakcie urlopu wychowawczego powoduje, że obowiązkowe stają się ubezpieczenia społeczne z tytułu działalności. Urlop wychowawczy nie jest wówczas tytułem do ubezpieczeń społecznych ani obowiązkowych, ani dobrowolnych. Odwrotnie sytuacja wygląda w przypadku pobierania zasiłku macierzyńskiego. Obowiązkowe są bowiem wówczas ubezpieczenia społeczne z tytułu pobierania zasiłku. Natomiast z tytułu wykonywania działalności można zostać objętym nimi dobrowolnie.

Pracownik otrzymujący rentę

Jeśli pracownik ma ustalone prawo do emerytury lub renty, ubezpieczenia społeczne z tytułu umowy są dla niego obowiązkowe. Podobnie jeśli wykonuje on umowę zlecenia. Natomiast jeśli osoba mająca ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy prowadzi przedsiębiorstwo, ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia działalności są dla niego obowiązkowe do czasu ustalenia prawa do emerytury. O czym należy jednak pamiętać? Nie wszystkich osób dotyczy ten obowiązek. Jedynie bowiem tych, które decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mają ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy z systemu powszechnego. Natomiast nie dotyczy to osób, które pobierają renty rodzinne. Oprócz tego nie dotyczy to także rencistów, którzy mają prawo do, np. wojskowych lub policyjnych rent inwalidzkich przyznawanych z tytułu niezdolności do służby, rent rolniczych z tytułu niezdolności do pracy.

W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej podczas gdy istnieje ustalone prawo do emerytury lub do renty innej niż z tytułu niezdolności do pracy, ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia działalności jest dobrowolne. Podobnie jeśli emeryt lub rencista prowadzi inną działalność. Może być bowiem np. wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Co istotne, pod pojęciem „renta” należy rozumieć wyłącznie świadczenie pieniężne z systemu ubezpieczenia społecznego, który realizuje w naszym kraju Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA. Dlatego za rentę nie można uznać świadczenia wypłacanego na podstawie przepisów prawa cywilnego (np. renta wyrównawcza) oraz renty socjalnej.

chevron-down
Copy link