Zmiana danych w KRS przez stowarzyszenie

Sąd rozpoznając wniosek dotyczący rozwiązania stowarzyszenia, może na wniosek lub z własnej inicjatywy wydać zarządzenie tymczasowe o zawieszeniu w czynnościach zarządu stowarzyszenia, wyznaczając przedstawiciela do prowadzenia bieżących spraw stowarzyszenia.

W dniu 30 stycznia Sąd Najwyższy podjął uchwałę obejmująca następujące zagadnienia:

  1. Czy organ nadzorujący sprawujący nadzór na działalnością stowarzyszenia w rozumieniu art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. 2017.210 t.j.) jest zainteresowanym w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. w sprawie o zmianę danych w rejestrze stowarzyszeń Krajowego Rejestru Sądowego, a w konsekwencji – czy jest legitymowany do zaskarżenia apelacją postanowienia sądu rejestrowego o ich ujawnieniu w rejestrze?
  2. Przyjmując możliwość istnienia po stronie organu nadzorującego legitymacji w opisanej w pkt 1 sytuacji „czy legitymowany do zaskarżenia apelacją postanowienia sądu rejestrowego jest organ nadzoru właściwy ze względu na dotychczasową siedzibę stowarzyszenia, czy też organ nadzoru właściwy ze względu na siedzibę stowarzyszenia ujawnioną w rejestrze stowarzyszeń Krajowego Rejestru Sądowego w związku z zaskarżonym postanowieniem sądu rejestrowego?
  3. Czy wynikające z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U.2017.210 t.j.) uprawnienie przedstawiciela stowarzyszenia do prowadzenia bieżących spraw stowarzyszenia obejmuje uprawnienie do zwołania walnego zebrania członków stowarzyszenia w celu wyboru zarządu w sytuacji, gdy kadencja zawieszonego w czynnościach zarządu stowarzyszenia już wygasła, a sąd rejestrowy ustanowił kuratora obowiązanego do zwołania walnego zebrania członków stowarzyszenia w celu wyboru zarządu, na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 wyżej wymienionej ustawy?​

Co mówi ustawa o stowarzyszeniach?

Artykuł 8 Ustawy Prawo o Stowarzyszeniach mówi wprost,.iż stowarzyszenie podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, o ile przepis ustawy nie stanowi inaczej.

Natomiast nadzór nad działalnością stowarzyszeń należy do:

  • wojewody właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia – w zakresie nadzoru nad działalnością stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego,
  • starosty właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia – w zakresie nadzoru nad innymi niż wymienione powyżej stowarzyszeniami – zwanych dalej „organami nadzorującymi”.

Przepisy ustawy nie naruszają uprawnień prokuratora wynikających z innych ustaw.

Sąd, na wniosek organu nadzorującego lub prokuratora, może:

  • udzielić upomnienia władzom stowarzyszenia;
  • uchylić niezgodną z prawem lub statutem uchwałę stowarzyszenia;
  • rozwiązać stowarzyszenie, jeżeli jego działalność wykazuje rażące lub uporczywe naruszanie prawa albo postanowień statutu i nie ma warunków do przywrócenia działalności zgodnej z prawem lub statutem.

Sąd rozpoznając wniosek dotyczący rozwiązania stowarzyszenia,.może na wniosek lub z własnej inicjatywy wydać zarządzenie tymczasowe o zawieszeniu w czynnościach zarządu stowarzyszenia. Wyznacza wtedy przedstawiciela do prowadzenia bieżących spraw stowarzyszenia.

Rozpoznając wniosek o rozwiązanie stowarzyszenia, sąd może zobowiązać władze stowarzyszenia do usunięcia nieprawidłowości w określonym terminie i zawiesić postępowanie. W razie bezskutecznego upływu terminu, sąd, na wniosek organu nadzorującego lub z własnej inicjatywy, podejmie zawieszone postępowanie.

Kurator dla stowarzyszenia

Jeżeli stowarzyszenie nie posiada zarządu zdolnego do działań prawnych,.sąd, na wniosek organu nadzorującego lub z własnej inicjatywy, ustanawia dla niego kuratora.

Kurator jest obowiązany do zwołania w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy walnego zebrania członków (zebrania delegatów) stowarzyszenia w celu wyboru zarządu. Do czasu wyboru zarządu, kurator reprezentuje stowarzyszenie w sprawach majątkowych wymagających bieżącego załatwienia. W szczególnie uzasadnionych przypadkach,.na wniosek organu nadzorującego lub z własnej inicjatywy, sąd może przedłużyć okres, na jaki został ustanowiony kurator. Nie dłużej jednak niż o 6 miesięcy, jeżeli jego czynności nie mogły zostać zakończone przed upływem powyższego okresu. Wynagrodzenie kuratora pokrywa się z majątku stowarzyszenia.

​Zdaniem Sądu Najwyższego, organ sprawujący nadzór nad działalnością stowarzyszenia (art. 8 z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach, jedn. tekst: Dz.U. z 2017 r., poz. 210 ze zm.) nie jest uczestnikiem postępowania w sprawie o zmianę danych w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2019 r., sygnatura III CZP 65/18