Absolutorium – czym jest i jakie ma znaczenie?
Absolutorium – akt organu przedstawicielskiego uznający na podstawie sprawozdania działalność finansową organu finansowego za prawidłową.
Absolutorium – czym jest?
By wyjaśnić, czym jest absolutorium w polskiej praktyce, należy posłużyć się najprostszym znanym przykładem. Rząd RP, czyli Rada Ministrów, ma obowiązek sporządzenia sprawozdania z wykonywania ustawy budżetowej. Termin na wywiązanie się z tego zadania wynosi do 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego. Gdy dokument powstanie wędruje do Sejmu, gdzie zostanie rozpatrzony. Jeśli wszystko jest „ok”, wtedy Sejm, poprzez uchwałę, decyduje o udzieleniu absolutorium. By w pełni zrozumieć to pojęcie, należy poznać kilka podstawowych zagadnień i przyjrzeć się procesowi udzielenia absolutorium. Po kolei.
Budżet państwa a rok budżetowy
Budżet państwa to nic innego jak podstawowy plan finansowy, który obejmuje zarówno dochody, jak i wydatki państwa. Jest on uchwalany na tzw. rok budżetowy. W Rzeczpospolitej Polskiej pokrywa się on z rokiem kalendarzowym.
Budżet państwa – przykładowe wpływy
- podatki bezpośrednie i pośrednie
- dochody nieopodatkowane (np. cło)
- wpływy jednostek budżetowych (np. z Urzędu Skarbowego)
- dochody zagraniczne (np. dotacje z UE)
Budżet państwa – przykładowe wydatki
- obsługa sfery budżetowej
- koszty dotacji
- obsługa długu publicznego
- rozliczenia z bankami
- subwencje dla gmin
Ciekawostka: Słowo budżet pochodzi od łacińskiego bulga. Był to skórzany mieszek do zbierania dochodów. Pierwszy polski budżet uchwalono w 1768 roku.
Absolutorium – zadania Rady Ministrów
Znając pojęcia – budżet państwa i rok budżetowy, możemy przejść do szczegółowego opisu absolutorium. Czym ono właściwie jest? Na początku warto podkreślić, że jest to jedno z ważniejszych zadań Rządu. Prawidłowe wykonanie tego zadania pozwala Parlamentowi ocenić stan jego odpowiedzialności. W tym wypadku nie ma miejsca na wotum zaufania, a udzielenie absolutorium nie polega na pozytywnej ocenie prawdopodobieństwa, że „będzie dobrze”. Sprawozdanie budżetowe musi być bez zastrzeżeń.
1. Rada Ministrów w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego przedkłada Sejmowi sprawozdanie z wykonania ustawy budżetowej wraz z informacją o stanie zadłużenia państwa.
2. Sejm rozpatruje przedłożone sprawozdanie i po zapoznaniu się z opinią Najwyższej Izby Kontroli podejmuje, w ciągu 90 dni od dnia przedłożenia Sejmowi sprawozdania, uchwałę o udzieleniu lub o odmowie udzielenia Radzie Ministrów absolutorium. (art. 226, Konstytucja RP)
Zgodnie ze wspomnianym przepisem, polski rząd ma czas do 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego. Innymi słowy, następne sprawozdanie budżetowe powinno zostać złożone maksymalnie do końca maja 2019 roku, ponieważ 31 grudnia jest ostatnim dniem roku budżetowego.
Absolutorium – zadania Parlamentu
Gdy sprawozdanie z wykonania ustawy budżetowej trafi do Sejmu, ma on obowiązek je rozpatrzyć. Nie może jednak zrobić tego sam.
Uchwałę w przedmiocie absolutorium Sejm podejmuje po wysłuchaniu opinii Najwyższej Izby Kontroli przedstawionej przez jej Prezesa. (art. 111, Regulamin Sejmu)
Zgodnie z polskim prawem, przed wydaniem absolutorium należy jeszcze poznać opinię Najwyższej Izby Kontroli. Po spełnieniu tego zadania Sejm musi podjąć uchwałę o udzieleniu absolutorium bądź odmowie jego udzielenia. Od momentu otrzymania sprawozdania Sejm ma obowiązek określić się w ciągu maksymalnie 90 dni. W tym czasie Sejm współpracuje z Senatem i Komisją Finansów Publicznych.
Projekty i plany (…) sprawozdania z wykonania ustawy budżetowej i innych planów finansowych (…) Sejm kieruje do rozpatrzenia do Komisji Finansów Publicznych. (art. 106, Regulamin Sejmu)
Zgłoszone Sejmowi przez Senat propozycje określonych zmian w ustawie budżetowej Marszałek Sejmu przekazuje do Komisji Finansów Publicznych, która przedstawia Sejmowi swoje sprawozdanie. (art. 110, Regulamin Sejmu)
Sprawozdanie finansowe – rozpatrzenie przez KFP
Każde sprawozdanie finansowe, wniesione do Sejmu, musi zostać rozpatrzone w takim samym trybie jak projekt ustawy budżetowej lub też inny plan finansowy. W tym momencie najważniejszym organem jest Komisja Finansów Publicznych, która rozpatruje wspomniane sprawozdanie budżetowe. Z KFP współpracują również inne specjalne komisje, które zajmują się poszczególnymi częściami dokumentu i dzielą się swoimi wnioskami. Inne komisje zajmują się rozpatrzeniem uwag przekazanych przez Najwyższą Izbę Kontroli. NIK kieruje swoje spostrzeżenia za pośrednictwem Prezydium Sejmu.
Sprawozdanie finansowe – opinia KFP
Sprawozdanie budżetowe przeanalizowane przez Komisję Finansów Publicznych trafia na posiedzenie Sejmu. Organ ustawodawczy przed ogłoszeniem uchwały zapoznaje się z opinią KFP, w której zawarta jest informacja, czy Rada Ministrów powinna otrzymać absolutorium, czy też nie. Następnie Sejm zapoznaje się z opinią NIKu i na posiedzeniu plenarnym dokonuje oceny wykonania ustaw finansowych. W tym momencie uchwałą zostaje udzielone absolutorium lub jego brak.
Ważne: Gdy Rada Ministrów nie otrzyma absolutorium może zostać odwołana na mocy konstruktywnego wotum nieufności.
Absolutorium i rok budżetowy – podsumowanie
By Sejm mógł udzielić absolutorium, sprawozdanie finansowe musi być profesjonalne i bezbłędne. Warto jednak zauważyć, że sama instytucja nie znajduje odzwierciedlenia jedynie w trójpodziale władzy. Prawo konstytucyjne nie jest jedyną dziedziną, w której to pojęcie występuje. O absolutorium można usłyszeć także w:
- prawie handlowym – udzielane podczas walnego zgromadzenia spółki komandytowo-akcyjnej, spółki akcyjnej i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością;
- prawie spółdzielczym – udzielane podczas walnego zgromadzenia spółdzielni;
- zgromadzeniu ogółu właścicieli lokali wspólnoty mieszkaniowej;
- prawie zwyczajowym – tak określane jest ukończenie studiów bez uzyskania dyplomu.
Akty prawne związane z pojęciem – absolutorium
Zobacz także:
