Absolutorium – czym jest i jakie ma znaczenie?

business paln

Absolutorium – akt organu przedstawicielskiego uznający na podstawie sprawozdania działalność finansową organu finansowego za prawidłową.

Absolutorium – czym jest?

By wyjaśnić, czym jest absolutorium w polskiej praktyce, należy posłużyć się najprostszym znanym przykładem. Rząd RP, czyli Rada Ministrów, ma obowiązek sporządzenia sprawozdania z wykonywania ustawy budżetowej. Termin na wywiązanie się z tego zadania wynosi do 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego. Gdy dokument powstanie wędruje do Sejmu, gdzie zostanie rozpatrzony. Jeśli wszystko jest „ok”, wtedy Sejm, poprzez uchwałę, decyduje o udzieleniu absolutorium. By w pełni zrozumieć to pojęcie, należy poznać kilka podstawowych zagadnień i przyjrzeć się procesowi udzielenia absolutorium. Po kolei.

Budżet państwa a rok budżetowy

Budżet państwa to nic innego jak podstawowy plan finansowy, który obejmuje zarówno dochody, jak i wydatki państwa. Jest on uchwalany na tzw. rok budżetowy. W Rzeczpospolitej Polskiej pokrywa się on z rokiem kalendarzowym.

Budżet państwa –  przykładowe wpływy

  • podatki bezpośrednie i pośrednie
  • dochody nieopodatkowane (np. cło)
  • wpływy jednostek budżetowych (np. z Urzędu Skarbowego)
  • dochody zagraniczne (np. dotacje z UE)

Budżet państwa – przykładowe wydatki

  • obsługa sfery budżetowej
  • koszty dotacji
  • obsługa długu publicznego
  • rozliczenia z bankami
  • subwencje dla gmin

Ciekawostka: Słowo budżet pochodzi od łacińskiego bulga. Był to skórzany mieszek do zbierania dochodów. Pierwszy polski budżet uchwalono w 1768 roku.

Absolutorium – zadania Rady Ministrów

Znając pojęcia – budżet państwa i rok budżetowy, możemy przejść do szczegółowego opisu absolutorium. Czym ono właściwie jest? Na początku warto podkreślić, że jest to jedno z ważniejszych zadań Rządu. Prawidłowe wykonanie tego zadania pozwala Parlamentowi ocenić stan jego odpowiedzialności. W tym wypadku nie ma miejsca na wotum zaufania, a udzielenie absolutorium nie polega na pozytywnej ocenie prawdopodobieństwa, że „będzie dobrze”. Sprawozdanie budżetowe musi być bez zastrzeżeń.

1. Rada Ministrów w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego przedkłada Sejmowi sprawozdanie z wykonania ustawy budżetowej wraz z informacją o stanie zadłużenia państwa.
2. Sejm rozpatruje przedłożone sprawozdanie i po zapoznaniu się z opinią Najwyższej Izby Kontroli podejmuje, w ciągu 90 dni od dnia przedłożenia Sejmowi sprawozdania, uchwałę o udzieleniu lub o odmowie udzielenia Radzie Ministrów absolutorium. (art. 226, Konstytucja RP)

Zgodnie ze wspomnianym przepisem, polski rząd ma czas do 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego. Innymi słowy, następne sprawozdanie budżetowe powinno zostać złożone maksymalnie do końca maja 2019 roku, ponieważ 31 grudnia jest ostatnim dniem roku budżetowego.

Absolutorium – zadania Parlamentu

Gdy sprawozdanie z wykonania ustawy budżetowej trafi do Sejmu, ma on obowiązek je rozpatrzyć. Nie może jednak zrobić tego sam.

Uchwałę w przedmiocie absolutorium Sejm podejmuje po wysłuchaniu opinii Najwyższej Izby Kontroli przedstawionej przez jej Prezesa. (art. 111, Regulamin Sejmu)

Zgodnie z polskim prawem, przed wydaniem absolutorium należy jeszcze poznać opinię Najwyższej Izby Kontroli. Po spełnieniu tego zadania Sejm musi podjąć uchwałę o udzieleniu absolutorium bądź odmowie jego udzielenia. Od momentu otrzymania sprawozdania Sejm ma obowiązek określić się w ciągu maksymalnie 90 dni. W tym czasie Sejm współpracuje z Senatem i Komisją Finansów Publicznych.

Projekty i plany (…) sprawozdania z wykonania ustawy budżetowej i innych planów finansowych (…) Sejm kieruje do rozpatrzenia do Komisji Finansów Publicznych. (art. 106, Regulamin Sejmu)

Zgłoszone Sejmowi przez Senat propozycje określonych zmian w ustawie budżetowej Marszałek Sejmu przekazuje do Komisji Finansów Publicznych, która przedstawia Sejmowi swoje sprawozdanie. (art. 110, Regulamin Sejmu)

Sprawozdanie finansowe – rozpatrzenie przez KFP

Każde sprawozdanie finansowe, wniesione do Sejmu, musi zostać rozpatrzone w takim samym trybie jak projekt ustawy budżetowej lub też inny plan finansowy. W tym momencie najważniejszym organem jest Komisja Finansów Publicznych, która rozpatruje wspomniane sprawozdanie budżetowe. Z KFP współpracują również inne specjalne komisje, które zajmują się poszczególnymi częściami dokumentu i dzielą się swoimi wnioskami. Inne komisje zajmują się rozpatrzeniem uwag przekazanych przez Najwyższą Izbę Kontroli. NIK kieruje swoje spostrzeżenia za pośrednictwem Prezydium Sejmu.

Sprawozdanie finansowe – opinia KFP

Sprawozdanie budżetowe przeanalizowane przez Komisję Finansów Publicznych trafia na posiedzenie Sejmu. Organ ustawodawczy przed ogłoszeniem uchwały zapoznaje się z opinią KFP, w której zawarta jest informacja, czy Rada Ministrów powinna otrzymać absolutorium, czy też nie. Następnie Sejm zapoznaje się z opinią NIKu i na posiedzeniu plenarnym dokonuje oceny wykonania ustaw finansowych. W tym momencie uchwałą zostaje udzielone absolutorium lub jego brak.

Ważne: Gdy Rada Ministrów nie otrzyma absolutorium może zostać odwołana na mocy konstruktywnego wotum nieufności.

Absolutorium i rok budżetowy – podsumowanie

By Sejm mógł udzielić absolutorium, sprawozdanie finansowe musi być profesjonalne i bezbłędne. Warto jednak zauważyć, że sama instytucja nie znajduje odzwierciedlenia jedynie w trójpodziale władzy. Prawo konstytucyjne nie jest jedyną dziedziną, w której to pojęcie występuje. O absolutorium można usłyszeć także w:

  • prawie handlowym – udzielane podczas walnego zgromadzenia spółki komandytowo-akcyjnej, spółki akcyjnej i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością;
  • prawie spółdzielczym – udzielane podczas walnego zgromadzenia spółdzielni;
  • zgromadzeniu ogółu właścicieli lokali wspólnoty mieszkaniowej;
  • prawie zwyczajowym – tak określane jest ukończenie studiów bez uzyskania dyplomu.

Akty prawne związane z pojęciem – absolutorium

Konstytucja RP

Regulamin Sejmu RP

Zobacz także:

Prawo polskie a unijne – które z nich ma pierwszeństwo?