Skazanie za czyn, za który nie były postawione zarzuty

W przedmiotowej sprawie obwinionemu zostały postawione zarzuty popełnienia wykroczeń: kradzieży 1 sztuki słuchawek marki JBL o wartości 79,99 zł na szkodę placówki handlowej oraz używanie publicznie słów uznanych powszechnie za nieprzyzwoite.

Sąd Rejonowy uznał obwinionego za winnego.

Wyrok, wobec niezaskarżenia, uprawomocnił się.

Kasacja RPO

Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył powyższy wyrok kasacją wniesioną na korzyść obwinionego zarzucając:

  • rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 5 § 1 pkt 9 k.p.w., polegające na ukaraniu obwinionego za popełnienie wykroczeń stypizowanych, pomimo braku skargi uprawnionego oskarżyciela, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą;
  • rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 93 § 2 k.p.w., polegające na przyjęciu, że okoliczności przypisanych ukaranemu czynów i jego wina nie budzą wątpliwości, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wyroku nakazowego, podczas gdy w świetle dowodów dołączonych do wniosku o ukaranie zarówno wina, jak i okoliczności czynów zarzuconych obwinionemu budziły poważne wątpliwości, co winno skutkować skierowaniem sprawy do rozpoznania na rozprawie w celu wyjaśnienia wszystkich istotnych dla merytorycznego rozstrzygnięcia okoliczności.

Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego i umorzenie postępowania wobec braku skargi uprawionego oskarżyciela.

Sąd Najwyższy wskazał, iż kasacja jest oczywiście zasadna w stopniu wymaganym przez art. 535 § 5.

Wyrok Sądu Najwyższego

Rację ma skarżący w zakresie, w jakim stawia zarzut rażącego naruszenia prawa procesowego w postaci art. 14 § 1 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w., albowiem obwiniony został skazany za czyny, które nie zostały mu zarzucone we wniosku o ukaranie.

Porównanie opisu czynów zarzucanych w tym wniosku oraz opisu czynów przypisanych mu w wyroku nakazowym, jednoznacznie wskazuje, że Sąd Rejonowy przypisał obwinionemu inne zachowania, dokonane w innym miejscu i czasie, niż te, które były przedmiotem zarzutów.

Wskazane uchybienie jest wystarczającym powodem do uchylenia zaskarżonego wyroku nakazowego.

Zasadny jest również drugi zarzut kasacji w postaci rażącego naruszenia art. 93 § 2 k.p.w.

Podnieść trzeba, że sąd orzekający wydając wobec obwinionego wyrok nakazowy również rażąco obraził wskazany wyżej przepis. Zgodnie bowiem z jego brzmieniem, orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości. Przesłanka ta w niniejszej sprawie nie została spełniona. Obwiniony nie przyznał się do popełnienia zarzucanej mu kradzieży, nie ujawniono przy nim również skradzionych słuchawek marki JBL T199A, a w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek jednoznacznych dowodów na popełnienie przez obwinionego czynu z art. 141 k.w.

W tej sytuacji, Sąd Rejonowy był zobowiązany skierować sprawę na rozprawę, przeprowadzić postępowanie dowodowe i wyjaśnić wszystkie istotne dla merytorycznego rozstrzygnięcia okoliczności. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie tylko nie dawał bowiem podstaw do zastosowania art. 93 § 2 k.p.w., ale nakazywał rozważenie, czy dowody te w ogóle dostatecznie pozwalają na przypisanie obwinionemu zarzuconego wykroczenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy nie podzielił wniosku Rzecznika o umorzenie procesu w niniejszej sprawie. Nie można tracić bowiem z pola widzenia tego, że uprawniony oskarżyciel skierował do Sądu skargę, która powinna być rozpoznana w zakresie wynikającym z wniosku o ukaranie. Sprawa zatem, w tym kształcie, niejako „odżywa” wraz z obecnym rozstrzygnięciem Sądu Najwyższego. Zarzucony czyn nie uległ jeszcze przedawnieniu, co również nie daje podstaw do rozważania umorzenia postępowania w tym zakresie.

Sąd Rejonowy winien w ponowionym postępowaniu rozpoznać sprawę o zarzucony obwinionemu czyn, czego dotąd nie czynił.