Na kim spoczywa obowiązek powołania kuratora?

W przedmiotowej sprawie powód został zobowiązany do usunięcia wskazanych w zarządzeniu braków pozwu. Powód uzupełnił część braków pozwu. Jednak nadal nie został uzupełniony brak w postaci adresu pozwanego.

Powód oświadczył, że nie ma tego adresu także komornik prowadzący postępowanie egzekucyjne. Brak adresu pozwanego i brak wniosku o powołanie kuratora - uniemożliwia nadanie sprawie biegu ponieważ nie ma możliwości doręczenia pozwu.

Powód wniósł na powyższe zarządzenie zażalenie. Podał, iż wszelkie braki formalne uzupełnił. Natomiast adres pozwanego nie jest mu znany. W tej sytuacji sąd powinien ustanowić kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu.

Wyrok Sądu Apelacyjnego

Sąd Apelacyjny wskazał, iż w pierwszym piśmie procesowym, a w szczególności w pozwie, miejsca zamieszkania stron ma na celu komunikację sądu ze stronami. Ponadto, stanowi względne, wspomagające kryterium ich identyfikacji i indywidualizacji.

W związku z tym analizując art. 137 § 1 pkt 1d.k.p.c. przyjmuje się, że wskazany obowiązek wskazania miejsca zamieszkania obejmuje nie tylko miejscowość, ale także konkretny adres. Pogląd ten został utrzymany pod rządem art. 126 § 2 k.p.c. Mimo, że zgodnie z art. 25 k.c. do określenia miejsca zamieszkania osoby fizycznej wystarczające jest wskazanie miejscowości, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Na gruncie prawa procesowego cywilnego sporne pozostało natomiast to, czy - obok oznaczenia miejscowości - konieczne jest podanie dokładnego adresu zamieszkania strony (pozwanego), czy też wystarczy wskazanie jakiegokolwiek innego adresu, pod którym można dokonywać doręczeń, np. miejsca pracy (art. 135 k.p.c.).

W orzecznictwie powszechnie przyjmowany jest pogląd, że niezbędne jest podanie adresu zamieszkania. W konsekwencji przyjmuje się, że niepodanie w pozwie adresu zamieszkania pozwanego uniemożliwia nadanie mu prawidłowego biegu, stanowi podstawę zwrotu pozwu.

W sytuacji gdy powód nie zna adresu pozwanego i nie może go ustalić ma prawo złożenia wniosku o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu o czym stanowi art. 143 k.p.c.

Biorąc pod uwagę powyższe, jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczony pozew lub inne pismo procesowe wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika, nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający.

Ustanowienie kuratora

Aby ustanowić kuratora niezbędne jest:

  • stwierdzenie potrzeby doręczenia stronie pozwu lub innego pisma procesowego wymagającego podjęcia obrony jej praw
  • a co za tym idzie - uprawdopodobnienie, że miejsce pobytu strony nie jest znane.

Należy pamiętać, że obowiązek uprawdopodobnienia, że miejsce pobytu strony nie jest znane spoczywa na osobie zainteresowanej ustanowieniem kuratora.
W powyżej sprawie powód wniosku o ustanowienie kuratora na etapie postępowania przed wydaniem zaskarżonego zarządzenia nie złożył. Nie uczynił tego nawet w zażaleniu na zarządzenie o zwrocie pozwu, albowiem w zażaleniu tym podniósł jedynie, że sąd z urzędu powinien takowego kuratora ustanowić. Zatem Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego zarządzenia.