Braki formalne pisma w postępowaniu karnym, czyli co musi zawierać pismo kierowane do sądu

6 listopada 2019
/

Kodeks postępowania karnego wyznacza minimalne standardy pisma procesowego przez ich enumeratywne wyliczenie. Większość elementów tam wskazanych ma charakter porządkowy.  Umożliwiają one ustalenie sprawy, jakiej dotyczy i pozwalają stwierdzić legitymację do wystąpienia z pismem oraz czy pismo jest wyrazem woli uprawnionego do jego złożenia. Co w przypadku złożenia pisma nieodpowiadającego ustawowym wymogom?

Ustawowe wymogi formalne

Artykuł 119 § 1 ustawy Kodeks postępowania karnego (dalej jako „kpk”) stanowi minimalne warunki procesowe, jakim ma odpowiadać pismo. Zgodnie z tym przepisem pismo procesowe powinno zawierać:

  1. oznaczenie organu, do którego jest skierowane, oraz sprawy, której dotyczy;
  2. oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo, a także – w pierwszym piśmie złożonym w sprawie – numer telefonu, telefaksu i adres poczty elektronicznej lub oświadczenie o ich nieposiadaniu;
  3. treść wniosku lub oświadczenia, w miarę potrzeby z uzasadnieniem;
  4. datę i podpis składającego pismo.

Za osobę, która nie może się podpisać, pismo podpisuje osoba przez nią upoważniona, ze wskazaniem przyczyny złożenia swego podpisu (art. 119 § 2 kpk).

Brak możliwości złożenia podpisu

Zgodnie z art. 119 § 2 kpk, za osobę, która nie może się podpisać, pismo podpisuje osoba przez nią upoważniona, ze wskazaniem przyczyny złożenia swego podpisu. Przepis ten przychodzi z pomocą zarówno podmiotowi składającemu pismo, umożliwiając mu dokonanie tego w sytuacji, kiedy nie może on złożyć podpisu, jak i organom procesowym. Przyspiesza on bowiem postępowanie, eliminując konieczność wzywania do uzupełnienia braków i ustalania przyczyn niezłożenia podpisu. Co jednak istotne, w takiej sytuacji konieczne jest dysponowanie upoważnieniem do dokonania czynności oraz wskazanie przyczyny niemożności złożenia własnoręcznego podpisu.

Przeczytaj również:
Kiedy parafka, a kiedy podpis? Czy podpis musi być czytelny?

Braki formalne pisma - brak podpisu

Uzupełnienie braków pisma

Zgodnie z art. 120 § 1 kpk, jeżeli pismo nie odpowiada wymaganiom formalnym, przewidzianym w art. 119 kpk lub w przepisach szczególnych, a brak jest tego rodzaju, że pismo nie może otrzymać biegu, albo brak polega na niezłożeniu należytych opłat lub upoważnienia do podjęcia czynności procesowej, wzywa się osobę, która wniosła pismo, do usunięcia braku w terminie 7 dni. Braki pisma wskazane w art. 119 kpk lub przepisach szczególnych muszą mieć taki charakter, by bez ich usunięcia nie było możliwe nadanie pismu biegu. Tym samym słuszne jest przyjęcie, że ujawnienie braku, który nie uniemożliwia nadania pismu biegu, nie powoduje konieczności sięgania po przepis art. 120 kpk. Wykorzystanie go natomiast w takim układzie procesowym nie będzie mogło wywołać negatywnych konsekwencji w postaci konieczności uznania pisma za bezskuteczne. Taki charakter ma np. brak w postaci niedołączenia odpowiedniej liczby odpisów apelacji dla stron przeciwnych (art. 446 § 2 kpk).

Wezwanie do uzupełnienia braków

Wezwanie do uzupełnienia braków wydawane jest w formie zarządzenia. Zarządzenie to powinno zawierać pouczenie o konsekwencji zarówno dochowania, jak i nieuzupełnienia pisma w terminie wskazanym w zarządzeniu. Brak pouczenia nie może (zgodnie z treścią art. 16 § 1 kpk) wywoływać ujemnych skutków dla uprawnionego. Powyższe powoduje, że niepouczenie skutkuje niemożnością uznania pisma za bezskuteczne. Wymusza na organie procesowym kolejne zarządzenie wezwania do uzupełnienia terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 21 lipca 2005 r., sygn. V KZ 27/05).

Usunięcie braków powinno nastąpić w terminie 7 dni od doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braków. Termin określony w przepisie ma charakter prekluzyjny. Jego przekroczenie powoduje, że pismo, jeżeli nie zostało uzupełnione, nie wywołuje skutków i jednocześnie nie jest możliwe przywrócenie terminu dokonania uzupełnienia.

Nieuzupełnienie pisma w terminie

W razie uzupełnienia braku w terminie, pismo wywołuje skutki od dnia jego wniesienia. W razie nieuzupełnienia braku w terminie, pismo uznaje się za bezskuteczne. O tym należy pouczyć przy doręczeniu wezwania (art. 120 § 2 kpk).

Natomiast w sytuacji gdy pismo nie zostanie uzupełnione w wyznaczonym terminie, niezbędne jest wydanie zarządzenia o uznaniu pisma za bezskuteczne.

Przeczytaj również:
Terminy w prawie karnym, czyli do kiedy muszę odpowiedzieć na otrzymane pismo?