Czym jest zaliczka? - Encyklopedia Prawa

16 maja 2019
hello world!

Zaliczka jest dodatkowym postanowieniem umownym. Bardzo często mylona z zadatkiem, chociaż w przeciwieństwie do tego zabezpieczenia jest ona jedynie prostą instytucją wypracowaną przez praktykę w obrocie pomiędzy przedsiębiorcami. Jej istotą jest częściowe spełnienie głównego świadczenia przed upływem wyznaczonego terminu do pełnego przekazania określonej w umowie ceny.

Zaliczka – czym jest?

Zaliczki nie zdefiniowano w kodeksie cywilnym. W świetle prawa postrzegana jest jako część należności za konkretną rzecz (towar) lub usługę. Zgodnie z jej przeznaczeniem uiszcza się ją w formie pieniężnej jako przedpłatę na poczet przyszłej płatności. Można ją wykorzystać do zabezpieczenia umowy, realizacji usługi czy przyszłych wydatków związanych z pewnym zobowiązaniem.

Zgodnie z powyższym zaliczka może być wydana tylko i wyłącznie w formie pieniądza dawanego za coś, nigdy na poczet czegoś. Z tego powodu będzie ona zawsze zapłatą części należnego świadczenia. Przez wzgląd, że przepisy prawa nie definiują zaliczki, bardzo trudno ocenić jej skutki prawne.

Orzecznictwo sądów

Zgodnie z orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2016 roku (VI ACa 529/15) zaliczka zawsze jest uiszczana na poczet konkretnego świadczenia. Znaczy to tyle, że jest ona równoznaczna z zapłatą części świadczenia. Podsumowując, zaliczka nie wywołuje żadnych istotnych skutków prawnych. Nie może też pełnić funkcji zabezpieczającej, tak samo jak podobny do niej zadatek.

W przypadku, gdy umowa nie dojdzie do skutku, chociażby przez niezawarcie przyrzeczenia, zaliczka podlega zwrotowi. Zgodnie z prawem w takiej sytuacji zaliczka staje się świadczeniem nienależnym. Dzieje się tak, ponieważ nie osiągnięto celu świadczenia zaliczki.


Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

art. 410 § 2 - ustawa Kodeks cywilny


Zaliczka – kiedy warto z niej skorzystać?

Zaliczka jest przede wszystkim korzystniejszą opcją dla zaliczkodawcy, w przypadku gdy umowa nie dojdzie do skutku z jego winy. Nie straci on wtedy swojej wpłaty. Z drugiej strony, jeżeli zawini zaliczkobiorca, zaliczkodawca nie ma możliwości ubiegać się o zwrot dwukrotności zaliczki, jak to jest w przypadku zadatku. Nie mają zastosowania przepisy z art. 394 kodeksu cywilnego. Wszystko więc zależy od indywidualnego podejścia podmiotów decydujących się na zobowiązanie wzajemne.

chevron-down
Copy link