COVID-19 – kto może być dawcą osocza?

19 listopada 2020
hello world!

Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa uczestniczą w ogólnopolskim programie pobierania osocza od ozdrowieńców, którzy w ostatnim czasie przebyli COVID-19 oraz od osób, które przebyły bezobjawowe zakażenie SARS-CoV-2 (koronawirusem). Kto może być dawcą osocza?

Kim jest ozdrowieniec?

Ozdrowieniec to osoba, u której wykryto materiał genetyczny wirusa SARS-CoV-2. Osoba ta mogła przebyć zakażenie bezobjawowo lub objawowo o różnym stopniu nasilenia objawów. U ozdrowieńców obecnie nie wykrywa się obecności wirusa (badanie wymazu z nosa i gardła RT-PCR). Ponadto ozdrowieńcem jest także osoba, która nie miała stwierdzonego zakażenia. Obecnie jednak w jej krwi wykrywa się przeciwciała przeciwko wirusowi SARS-CoV-2. Co istotne, fakt przebycia ciężkiej infekcji dróg oddechowych, bez potwierdzenia patogenu, który spowodował infekcję, nie pozwala traktować danej osoby jako ozdrowieńca. Na ogół Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa nie zlecają także wykonywania badań przeciwciał oraz wymazów. Badania są wykonywane na zlecenie lekarzy, którzy sprawują opiekę nad pacjentem w czasie infekcji.

Kogo jeszcze uznaje się za ozdrowieńca? Są to także osoby, które miały stwierdzone przeciwciała anty-SARS-CoV-2 w klasie IgG (metodą ilościową), u których minął okres co najmniej 14 dni od dodatniego wyniku na obecność przeciwciał (bez konieczności wykonywania badań wymazu z nosogardzieli metodą PCR).

Rozporządzenie w sprawie warunków pobierania

Kto może zostać dawcą osocza? Będą to wszystkie osoby, które spełniają kryteria kwalifikacji określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 11 września 2017 r. w sprawie warunków pobierania krwi od kandydatów na dawców krwi i dawców krwi (Dz.U.2017 poz. 1741). Rozporządzenie określa:

  • kryteria dopuszczenia dawców krwi do oddawania krwi i jej składników;
  • kryteria dyskwalifikacji stosowane wobec kandydatów na dawców krwi i dawców krwi;
  • sposób informowania kandydata na dawcę krwi i dawcy krwi o dyskwalifikacji i jej przyczynie;
  • wykaz badań kwalifikacyjnych i badań diagnostycznych, którym poddaje się kandydata na dawcę krwi i dawcę krwi;
  • przeciwwskazania do pobrania krwi i jej składników;
  • dopuszczalną ilość oddawanej krwi i jej składników oraz częstotliwość ich oddawania;
  • szczegółowe warunki dopuszczenia do zabiegu uodpornienia lub innych zabiegów wykonywanych w celu uzyskania osocza lub surowic diagnostycznych;
  • zakres informacji, które powinny być przekazane kandydatowi na dawcę krwi i dawcy krwi przed jej oddaniem, w szczególności dotyczących roli krwi w organizmie i jej znaczenia dla pacjenta, procedury pobrania krwi lub jej składników, konieczności przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych i wywiadu medycznego, przebiegu pobrania krwi lub jej składników, możliwych następstw dla stanu zdrowia dawcy krwi, możliwości rezygnacji przez dawcę krwi z oddania krwi lub jej składników, możliwego sposobu wykorzystania krwi i jej składników, w tym możliwości ich przetworzenia, umożliwiających wyrażenie zgody na oddanie krwi lub jej składników.

Dawca osocza – wymagania zdrowotne

W rozporządzeniu określono również wymagania zdrowotne, jakie musi spełniać kandydat na dawcę krwi lub dawca osocza. Informację odnośnie tych wymagań znajdziemy w § 2 ust. 1 rozporządzenia.

Kandydat na dawcę krwi lub dawca krwi musi spełniać wymagania zdrowotne pozwalające na ustalenie, że każdorazowe pobranie krwi nie spowoduje ujemnych skutków dla ich stanu zdrowia lub stanu zdrowia biorców krwi.

O spełnianiu przez kandydata na dawcę krwi lub dawcę krwi wymagań zdrowotnych orzeka lekarz po przeprowadzeniu badania lekarskiego. W szczególnych przypadkach można jednak pobrać krew od dawców krwi i kandydatów na dawców krwi, którzy na podstawie kryteriów kwalifikowania nie spełniają wymagań do oddania krwi. W jakich sytuacjach będzie to zatem możliwe? Tylko wtedy, gdy lekarz upoważniony przez kierownika jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi wyrazi na to zgodę.  

Dawca osocza – badanie kwalifikacyjne

Badanie kwalifikacyjne kandydata na dawcę krwi lub dawcę krwi obejmuje: 

  • ocenę wyglądu ogólnego, który może wskazywać na pozostawanie kandydata na dawcę krwi lub dawcy krwi pod wpływem substancji psychoaktywnych, w szczególności alkoholu lub środków odurzających, lub w stanie wskazującym na nadmierne pobudzenie psychiczne;
  • stwierdzenie, czy istnieje nadmierna dysproporcja między masą ciała a wzrostem;
  • stwierdzenie, czy istnieją odchylenia od prawidłowej temperatury ciała, prawidłowej częstości tętna i jego miarowości oraz prawidłowych wartości ciśnienia tętniczego;
  • określenie stanu węzłów chłonnych i skóry, w tym w okolicach miejsca wkłucia do żyły.

Próbki do badań zakaźnych czynników chorobotwórczych od dawcy krwi pobiera się podczas zabiegu pobrania krwi. W przypadku stwierdzenia istotnych odchyleń od prawidłowego stanu zdrowia kandydata na dawcę krwi lub dawcę krwi kieruje się do lekarza sprawującego nad nimi opiekę zdrowotną, wraz z wynikami badań. Następnie będzie możliwe podjęcie decyzji odnośnie dalszej diagnostyki lub leczenia.

Kto może zostać dawcą osocza?

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie lekarza o stanie zdrowia kandydata na dawcę krwi lub dawcy krwi zawiera określenie „kwalifikuje się do pobrania krwi” albo „nie kwalifikuje się do pobrania krwi”. Dawcą osocza mogą być co do zasady osoby, które:

  1. przechorowały COVID-19, zostały uznane za wyleczone i czują się zdrowe lub osoby, które przeszły bezobjawowe zakażenie wirusem SARS-CoV-2,
  2. są obecnie uznane za zdrowe, czyli przebyły potwierdzone zakażenie SARS-CoV-2 i minęło co najmniej 28 dni od zakończenia objawów/ zakończenia izolacji lub 18 dni od zakończenia izolacji jeżeli nie było ŻADNYCH objawów infekcji,
  3. są w wieku 18-60 lat, dawcy wielokrotni są przyjmowani do 65. roku życia.

Dodatkowo dawca musi wyrazić pisemną zgodę na zastosowanie osocza w badaniach klinicznych oraz na frakcjonowanie.

Jak pobierane jest osocze?

Najkorzystniejsze jest trzykrotnie pobranie po 600 ml osocza. Zabieg wykonuje się metodą plazmaferezy. Przeprowadzany jest w tygodniowych odstępach. Jeśli z jakiegoś powodu nie można pobrać osocza w taki sposób, można pobrać 450 ml krwi pełnej. Z niej otrzymuje się ok. 220-230 ml osocza.

chevron-down
Copy link