Czym jest nadzwyczajna okoliczność w lotnictwie?

Z czego najczęściej wynikają uchybienia przewoźników lotniczych? Zwykle twierdzą oni, że z nadzwyczajnych okoliczności. Co tak naprawdę kryje się pod tym, nie do końca jasnym, pojęciem?

W opinii przedstawionej w dniu 22 marca 2012 roku Sprawa C-12/11 Denise McDonagh przeciwko Ryanair LtdRzecznik Generalny Yves’a Bota wskazuje: „Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału ustalenie znaczenia i zakresu pojęć, których definicji prawo Unii nie zawiera, powinno być dokonywane zgodnie z ich zwyczajowym znaczeniem w języku potocznym. Przy jednoczesnym uwzględnieniu kontekstu, w którym są one użyte. Warto sięgnąć po definicję słowa – ‚nadzwyczajny’. W języku potocznym słowo to znaczy tyle co – niepospolity, anormalny, wyjątkowy czy niezwykły.

Moim zdaniem wybór tego słowa świadczy wyraźnie o woli prawodawcy Unii. Pojęciem „nadzwyczajne okoliczności” objął on wszystkie okoliczności, nad którymi przewoźnik lotniczy nie ma żadnej kontroli. W tym względzie Trybunał orzekł w swoim ww. wyroku w sprawie Wallentin-Hermann, że nadzwyczajne okoliczności w rozumieniu rozporządzenia nr 261/2004 odnoszą się do zdarzenia, które – na wzór zdarzeń wymienionych w motywie 14 tego rozporządzenia – nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego.  Nie pozwala ono tym samym na skuteczne nad nim panowanie ze względu na jego charakter lub źródło ( 10 ). W trakcie prac przygotowawczych dotyczących rozporządzenia nr 261/2004 prawodawca Unii początkowo zdecydował się na użycie pojęcia „siła wyższa” zamiast pojęcia „nadzwyczajne okoliczności” ( 11 ). Warto rozróżnić powyższe pojęcia. Pierwsze z nich jest powszechnie używane do kwalifikacji zdarzeń, na które człowiek nie ma wpływu.  Są one bowiem nieprzewidywalne, nieuniknione i zewnętrzne w stosunku do niego.

Stanowisko WSA

Nadto, jak wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: Na gruncie przewozów lotniczych pojęcie „nadzwyczajnych okoliczności” oznacza zdarzenie, które nie dotyczy normalnej działalności wykonywanej przez przewoźnika lotniczego. Nie poddaje się ono jego skutecznej kontroli. Dzieje się tak ze względu na jego określony charakter lub źródło. Jako nadzwyczajne okoliczności mogą być traktowane tylko takie okoliczności, które nie znajdują się pod kontrolą przewoźnika lotniczego. Odbywa się to bez względu na ich charakter.