Wykonywanie działalności gospodarczej bez zgłoszenia

10 grudnia 2019
hello world!

Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z koniecznością spełnienia wielu formalnych kryteriów przewidzianych przez przepisy prawa. Jak przedstawiają się konsekwencje wykonywania działalności gospodarczej bez zgłoszenia na gruncie kodeksu wykroczeń?

Naruszenie wymogów w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej

Zgodnie z art. 60(1) § 1 ustawy Kodeks wykroczeń (dalej jako „kw”), kto wykonuje działalność gospodarczą bez wymaganego zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej, wpisu do rejestru działalności regulowanej lub bez wymaganej koncesji albo zezwolenia, podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny. Wykroczenie to jest wykroczeniem formalnym. Do jego dokonania nie jest zatem konieczne wywołanie przez zachowanie sprawcy jakichś zmian w świecie zewnętrznym. Popełnione może być tylko przez zaniechanie.

Definicja działalności gospodarczej i przedsiębiorcy

Obowiązki, których niedopełnienie prowadzi do realizacji znamion wykroczenia z art. 60(1) § 1 kw, reguluje ustawa Prawo przedsiębiorców (dalej jako „upp”). Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 upp, działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. W uart. 4 pp znajduje się natomiast definicja przedsiębiorcy. Jest to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą.

Przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Podkreślenia wymaga wprowadzenie w ustawie Prawo przedsiębiorców specjalnej kategorii osób zajmujących się działalnością gospodarczą, które nie mają obowiązku zgłosić się do ewidencji działalności gospodarczej. Tym samym nie realizują znamion wykroczenia z art. 60(1) § 1 kw. Zgodnie z art. 5 ust. 1 upp nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.

Osoba taka, w myśl art. 5 ust. 2 upp może jednak złożyć wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiDG). Działalność ta staje się wówczas działalnością gospodarczą z dniem określonym we wniosku. Oznacza to, że działalność gospodarcza niewymagająca pierwotnie zgłoszenia staje się działalnością ewidencjonowaną w razie uzyskania z jej tytułu przychodów powyżej wskazanego przez ustawodawcę progu. Tym samym od momentu uzyskania takiego przychodu i upływu wskazanego w ustawie terminu na zgłoszenie działalność taka staje się działalnością prowadzoną bez wymaganego zgłoszenia w rozumieniu art. 60(1) § 1 kw.

Przeczytaj również:
Jak założyć jednoosobową działalność gospodarczą?

Wpis do CEiDG

Zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej zostały określone w rozdziale 2 ustawy Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z art. 17 ust. 1 upp działalność gospodarczą można podjąć w dniu złożenia wniosku o wpis do CEiDG albo po dokonaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Zasady wpisu do CEIDG oraz rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego określają odrębne przepisy (art. 17 ust. 2 upp). Spółka kapitałowa w organizacji może podjąć działalność gospodarczą przed wpisem do rejestru przedsiębiorców (art. 17 ust. 3 upp). Szczegółowe zasady dokonywania zgłoszeń do ewidencji działalności gospodarczej uregulowane są obecnie w ustawie o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy.

Brak wpisu do rejestru działalności regulowanej

Zgodnie z art. 43 ust. 1 upp, jeżeli odrębne przepisy stanowią, że dany rodzaj działalności jest działalnością regulowaną, przedsiębiorca może wykonywać tę działalność, jeśli spełnia warunki określone tymi przepisami i po uzyskaniu wpisu do właściwego rejestru działalności regulowanej. Prowadzenie działalności regulowanej przed uzyskaniem rzeczonego wpisu zawsze oznacza realizację znamion wykroczenia z art. 60(1) § 1 kw. Jak bowiem wprost wynika z przytoczonego wyżej art. 43 ust. 1 upp, prowadzenie działalności regulowanej jest możliwe dopiero po uzyskaniu wpisu (inaczej niż w przypadku zwykłej działalności gospodarczej, którą wolno podjąć z dniem zgłoszenia). Jako przykłady działalności regulowanej wskazać można np. działalność gospodarczą w zakresie usług detektywistycznych, działalność telekomunikacyjną będącą działalnością gospodarczą, działalność leczniczą czy działalność polegającą na prowadzeniu żłobka lub klubu dziecięcego.

Koncesja

Zgodnie z art. 37 ust. 1 upp wykonywanie działalności gospodarczej w dziedzinach mających szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub obywateli albo inny ważny interes publiczny wymaga uzyskania koncesji wyłącznie wtedy, gdy działalność ta nie może być wykonywana jako wolna albo po uzyskaniu wpisu do rejestru działalności regulowanej albo zezwolenia. Udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana, zawieszenie i cofnięcie koncesji albo ograniczenie jej zakresu w stosunku do wniosku o udzielenie koncesji następuje w drodze decyzji ministra właściwego ze względu na przedmiot działalności gospodarczej wymagającej uzyskania koncesji. Chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej (art. 37 ust. 2 upp), a szczegółowy zakres i warunki wykonywania działalności gospodarczej podlegającej koncesjonowaniu, w szczególności zasady oraz tryb udzielania, zmiany, zawieszenia, cofnięcia albo ograniczenia zakresu koncesji, określają odrębne przepisy.

Wykonywanie działalności gospodarczej bez wymaganej koncesji nastąpi nie tylko wtedy, gdy sprawca podejmie działalność gospodarczą w ogóle bez koncesji. Stanie się tak także wtedy, gdy jego wniosek spotka się z decyzją odmowną, gdy dojdzie do cofnięcia koncesji czy też do czasowego wstrzymania jej wydania. Jako przykłady działalności, której prowadzenie wymaga koncesji, wskazać można wytwarzanie i obrót materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, obrót technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, wytwarzanie, magazynowanie lub przeładunek, przesyłanie lub dystrybucja i obrót niektórych paliw ciekłych oraz energii, a także podjęcie i prowadzenie przewozu lotniczego.

Obowiązek zgłoszenia zmian w ewidencji działalności gospodarczej

Zgodnie z art. 60(1) § 2 kw, karze ograniczenia wolności albo grzywny podlega także ten, kto nie dopełnia obowiązku zgłaszania do ewidencji działalności gospodarczej zmian danych objętych wpisem. Jest to wykroczenie formalne, dokonane z chwilą niedopełnienia przez sprawcę wskazanego w przepisie obowiązku. Popełnione może być tylko przez zaniechanie. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o CEIDG przedsiębiorca jest zobowiązany do składania wniosków o zmianę wpisu w CEIDG we wskazanych w ustawie terminach, które uzależnione są od rodzaju danych, które się zmieniły. Co więcej, przedsiębiorca ma obowiązek złożyć wniosek o jego wykreślenie z CEIDG w przypadku zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej lub przekształcenia przedsiębiorcy, a także wniosek o zmianę danych zawartych w żądaniach o wpis lub zmianę REGON lub zgłoszenia identyfikacyjnego albo aktualizacyjnego (o którym mowa w przepisach o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników), niepodlegających wpisowi do CEIDG, w terminach określonych odrębnymi przepisami.

Wprowadzanie do obrotu towaru bez wymaganych oznaczeń

Kto będąc przedsiębiorcą wprowadza do obrotu towar bez wymaganych oznaczeń, podlega karze grzywny (art. 60(1) § 3 kw). Regulacja ta skorelowana jest m.in. z art. 21 upp. Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca wprowadzający towar do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany do zamieszczenia na towarze, jego opakowaniu, etykiecie, instrukcji lub do dostarczenia w inny zwyczajowo przyjęty sposób pisemnych informacji w języku polskim:

  1. określających firmę producenta i jego adres, a także państwo siedziby wytwórcy, jeżeli ma on siedzibę poza terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej i państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;
  2. umożliwiających identyfikację towaru, chyba że przeznaczenie towaru jest oczywiste.

Wymagane oznaczenia towarów to także wszelkie oznaczenia towarów, których konieczność umieszczania na towarze wynika z odpowiednich przepisów. Szczególne znaczenie będą miały w tym przypadku m.in. regulacje ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług.

Naruszenie innych przepisów

Kodeks wykroczeń reguluje także naruszenie przepisów dotyczących sposobu prowadzenia usług hotelarskich, wykonywania bez uprawnień zadań przewodnika górskiego czy prowadzenia szkolenia dla kandydatów na takich przewodników bez wymaganego wpisu. Zgodnie bowiem z art. 60(1) § 4 kw, kto:

1) wykonuje odpłatnie zadania przewodnika górskiego bez uprawnień wymaganych dla określonego obszaru górskiego,

1a) prowadzi szkolenie dla kandydatów na przewodników górskich bez wymaganego wpisu do rejestru organizatorów szkoleń,

2) świadcząc usługi hotelarskie używa nazw rodzajowych lub określenia kategorii obiektów hotelarskich bez decyzji lub niezgodnie z decyzją,

2a) świadcząc usługi hotelarskie, używa oznaczeń, które mogą wprowadzić klientów w błąd co do rodzaju lub kategorii obiektu hotelarskiego,

3) wbrew obowiązkowi świadczy usługi hotelarskie w obiekcie niezgłoszonym do ewidencji,

4) świadczy usługi hotelarskie wbrew decyzji nakazującej wstrzymanie ich świadczenia,

5) nie zawiadamia organu prowadzącego rejestr organizatorów turystyki i przedsiębiorców ułatwiających nabywanie powiązanych usług turystycznych o zawieszeniu wykonywania działalności w terminie 7 dni od dnia tego zawieszenia

– podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny.

Zagrożenie karne

Wykroczenia stypizowane w art. 60(1) § 1, 2 i 4 kw są zagrożone alternatywnie karą ograniczenia wolności oraz karą grzywny w wysokości do 5000 zł. Zgodnie jednak z regulacją art. 38 kw, w razie popełnienia przez sprawcę ukaranego wcześniej dwukrotnie za podobne wykroczenia umyślne kolejnego podobnego umyślnego wykroczenia w ciągu 2 lat od ostatniego ukarania sąd może wymierzyć karę aresztu. Choćby popełnione przez sprawcę wykroczenie zagrożone było karą łagodniejszą. Natomiast wykroczenie określone w art. 60(1) § 3 kw zagrożone jest wyłącznie karą grzywny w jej ustawowych granicach (od 20 do 5000 zł).

chevron-down
Copy link