Jak zostać prawnikiem?

Prawo to wciąż jeden z najbardziej popularnych kierunków studiów. W 2019 roku na Wydział Prawa Uniwersytetu Wrocławskiego aplikowało aż 1720, czyli na jedno miejsce przypadało 8,6 osoby. Podobnie było w przypadku Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1145 aplikujących, 8,03 osoby na miejsce) i na Uniwersytecie im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego (1091 aplikujących, 6,06 osoby na miejsce). W związku z niesłabnącym zainteresowaniem tym kierunkiem warto się zastanowić, co należy zrobić, aby zostać prawnikiem. Warto też rozważyć, co zrobić, by mieć większe szanse na rynku pracy. Same studia to bowiem nie wszystko. W takim razie – jak zostać prawnikem?

Właściwie, aby zostać prawnikiem, trzeba zrobić zaledwie jedną rzecz — skończyć studia prawnicze. Trwają one 5 lat (są to studia jednolite; to jeden z kierunków, na których nie ma podziału na studia licencjackie i magisterskie). Podobna sytuacja jest na takich kierunkach jak psychologia (także 5 lat) czy medycyna (6 lat)). Po ukończeniu studiów (czyli de facto po obronieniu pracy magisterskiej) istnieje możliwość dostania się na aplikację. Nabór na nią odbywa się raz w roku. Aby dostać się na aplikację radcowską oraz adwokacką, należy uzyskać pozytywny wynik z państwowego egzaminu organizowanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości. W przypadku aplikacji sędziowskiej oraz prokuratorskiej nie tylko należy uzyskać odpowiednią ilość punków, lecz także znaleźć się w gronie najlepszych. Wynika to z faktu, że co roku określa się, ile osób jest potrzebnych na te stanowiska. Limit jest określany przez ministra sprawiedliwości (zazwyczaj jest to 100-140 miejsc). 

Jednak po ukończeniu studiów prawniczych można zostać nie tylko sędzią, prokuratorem, adwokatem czy radcą prawnym. Warto pomyśleć o zostaniu notariuszem, komornikiem, referendarzem sądowym, pracownikiem w urzędzie czy policjantem. Prawdę mówiąc studia prawnicze są również przydatne w przypadku prób zostania dyplomatą, ekspertem podatkowym, prawnikiem w dziale prawnym przedsiębiorstw z różnych dziedzin, mediatorem, rzecznikiem patentowym, managerem czy biznesmenem. Należy więc zastanowić się, która ścieżka kariery najbardziej nam odpowiada.

Jak zostać prawnikiem – cechy charakteru przydatne w zawodzie

Co prawda nikt nie określa, kto może, a kto nie może, studiować na danym kierunku na podstawie oceny naszego charakteru. Jednak bez wątpienia posiadania niektórych z nich znacznie usprawnia pracę i sprawia, że dana osoba jest znacznie bardziej skuteczna. Jeśli ktoś myśli o zostaniu np. adwokatem, warto by miał łatwość w występowaniu publicznym i przemawianiu. Zatem pewność siebie jest w tym momencie niezbędna. Nie oznacza to, oczywiście, że osoba, która nie wykazuje takiej cechy, nie ma szans, by być dobra w tym, co robi. Występowania publicznego można się bowiem nauczyć. Należy w tym celu po prostu często… występować publicznie. Jeśli więc dana osoba wie, że ma trudności w tej materii, możliwie szybko powinna zacząć pracować nad tym elementem.

Kolejną ważną cechą jest otwartość i łatwość nawiązywania kontaktów. Jest to niezbędne w przypadku każdej pracy, w której ma się kontakt z drugim człowiekiem. Ponadto prawnika powinna cechować empatia. Bardzo często będzie spotykał się on z trudnymi sytuacjami. Zatem byłoby dobrze, gdyby był w stanie choć trochę wczuć się w położenie osoby, która przychodzi do niego po pomoc. Dzięki temu będzie w stanie więcej zrobić dla tych, których spotka.

Przyszły prawnik powinien również umieć pracować pod presją czasu. Sprawy, z którymi będzie miał do czynienia, nierzadko będą wymagały od niego przeanalizowania wielu aspektów w bardzo krótkim czasie. Poza tym już na etapie studiów spotka się z ogromem materiału, które będzie trzeba przyswoić. Aby być w stanie sprostać zadaniu, należy zrobić 2 rzeczy. Z jednej strony trzeba dobrze rozłożyć materiał i regularnie się z nim zapoznawać. Z drugiej strony nie można ulec panice na widok objętości materiału. Zwłaszcza gdy czas, jaki na to się ma, nie jest zbyt długi.

Prawo a inne kierunki

Co prawda, aby zostać prawnikiem, wystarczy ukończyć studia prawnicze. Jednak osoby, którym zależy na tym, by zwiększyć swoje kompetencje, powinny dodatkowo pomyśleć o podjęciu drugiego kierunku studiów. Dzięki większej wiedzy będą miały większe możliwości skutecznego działania. I tak, osoby, które myślą o zajmowaniu się prawem karnym, mogą dodatkowo pomyśleć o ukończeniu psychologii czy resocjalizacji. Z kolei osoby, które wiążą swoją przyszłość z prawem gospodarczym, mogą rozważyć studiowanie ekonomii bądź finansów i rachunkowości.

Indywidualny tok studiów

Nie jest to niezbędne, ale z pewnością pomocne. Zamiast drugiego kierunku można rozważyć studia podyplomowe czy kursy doszkalające. Ciekawą możliwością jest także zdecydowanie się na indywidualny tok studiów. Zazwyczaj z wnioskiem o niego występują studenci, którzy mają sprecyzowane zainteresowania i chcą zwiększyć zakres wiedzy na dany temat. ITS pozwala na uczęszczania na zajęcia z innych kierunków studiów. Czasami wiąże się to z możliwością zastąpienia jakiegoś przedmiotu z prawa. Jednak częściej jest to po prostu możliwość zwiększenia ilości zajęć. Wtedy realizujemy wszystkie przedmioty, a dodatkowo chodzimy np. na jedne zajęcia ze studentami psychologii, ekonomii czy resocjalizacji. Podczas tego toku studiów student wybiera sobie opiekuna naukowego, który wspiera go na ścieżce naukowej.

Collegium Invisibile

Możliwość indywidualnego rozwoju zainteresowań daje także Collegium Invisibile. Jest to stowarzyszenie działające na rzecz wspierania rozwoju intelektualnego i społecznego wyróżniających się polskich studentów i doktorantów. Studia w Collegium Invisibile opierają się na udziale w programach i obozach naukowych oraz w zaangażowaniu w życie stowarzyszenia. Ich konstrukcja umożliwia członkom stowarzyszenia wybranie form działalności odpowiadających ich zainteresowaniom oraz sytuacji akademickiej i zawodowej. Każdy uczestnik wybiera sobie tutora, pod którego kierunkiem będzie się rozwijał. Ponadto każdy członek Collegium Invisibile jest zachęcany do koordynacji programów oraz czynnego udziału w zarządzaniu stowarzyszeniem. Jeśli zaś chodzi o otrzymanie tytułu absolwenta, trzeba zakończyć przynajmniej trzy lata studiów. Jednak większość członków studiuje aż do 7 lat lub do zakończenia przewodu doktoranckiego.

Jak zostać prawnikiem – na co patrzą pracodawcy?

Podczas studiów warto zacząć myśleć o swojej przyszłej karierze. Biorąc pod uwagę liczbę absolwentów tego kierunku, nie trudno dojść do wniosku, że na rynku pracy może być trudno się wyróżnić. Co w takim razie można zrobić, by zostać zauważonym przez potencjalnego pracodawcę?

Jak zostać prawnikiem – życie naukowe 

Przede wszystkim poza studiowaniem warto pomyśleć o dwóch rzeczach –udziale w życiu naukowym uczelni i zbieraniu doświadczeń zawodowych. Każdy uniwersytet proponuje bogatą ofertę zajęć dodatkowych. Studenci mogą brać udział w kołach naukowych lub konferencjach. Dzięki temu rozszerzają swoją wiedzę. To przekłada się na realne korzyści. Przykładowo dodatkowa wiedza może im pozwolić na lepsze zdanie egzaminu na aplikację. Obcując z prawem częściej niż ich koledzy i koleżanki, skuteczniej utrwalają sobie nabyte informacje. Jeśli na uczelni nie istnieje koło naukowe odpowiadające zainteresowaniem danej osoby, powinna ona rozważyć założenie nowego. Wbrew pozorom nie jest to wcale takie trudne. W pierwszej kolejności należy znaleźć opiekuna naukowego. Zazwyczaj nie jest to trudne zadanie, gdyż ludzie pracujący na uczelni lubią się dzielić swoją wiedzą. Zatem tym chętniej zrobią to dla osób, które wykazują zainteresowanie danym tematem. Potem trzeba tylko poszukać kilku zainteresowanych tematem studentów i dopełnić formalności w rektoracie.

Europejskie Stowarzyszenie Studentów Prawa

Istnieją również organizacje studenckie – takie jak ELSA – Europejskie Stowarzyszenie Studentów Prawa – które umożliwiają połączenie teorii z praktyką. Na stronie stowarzyszenia możemy przeczytać, że: „międzynarodowy charakter organizacji oparty jest na budowaniu wzajemnej współpracy oraz porozumienia przez poznawanie innych systemów politycznych i kultur prawnych”. Ponadto dowiadujemy się, że „członkowie ELSA, uczestnicząc w życiu Stowarzyszenia, zdobywają cenne doświadczenia i nową perspektywę w spojrzeniu na prawo, kształtowanie przyszłego życia zawodowego oraz stosunki międzynarodowe”. Celem organizacji jest wspieranie systemu edukacji prawnej. Dokonuje się tego poprzez podwyższanie kwalifikacji studentów prawa i młodych prawników. Ponadto promuje się postawy obywatelskie oraz kształtuje światopogląd otwarty na współpracę międzynarodową. Udział w działaniach w takiej organizacji z pewnością jest cennym punktem w CV, a także bardzo ciekawym doświadczeniem. 

Jak zostać prawnikiem – doświadczenia zawodowe

Już podczas studiów warto pomyśleć także o zbieraniu doświadczeń zawodowych. Studenci III-V roku bez trudu mogą znaleźć staż w kancelarii lub organizacji, która oferuje taką opcję. Warto także pomyśleć o wolontariacie prawniczym. Przykładowo w  Centrum Praw Kobiet polega on nie tylko na udzielaniu porad prawnych. Wolontariusze także asystują klientkom podczas rozpraw sądowych, zeznań na policji lub w prokuraturze. Można zaangażować się także w pisanie wniosków o dofinansowanie. Ciekawą opcją jest również zaangażowanie się w działania Akademickich Poradni Prawnych. Mają one na celu zapewnienie bezpłatnej pomocy prawnej osobom studiującym. Istnieją również różne inicjatywy, w ramach których udziela się pomocy nie tylko studentom danej uczelni, lecz wszystkim osobom potrzebującym jej.

Jak zostać prawnikiem – doktorat

Ścieżką kariery, na którą decyduje się coraz więcej osób, jest także rozwój naukowy. Aby dostać się do szkoły doktorskiej, należy mieć sprecyzowany temat pracy dyplomowej oraz wcześniejsze sukcesy naukowe na koncie. Rekrutacja jest dwuetapowa. Na etapie pierwszym dokonuje się oceny projektu badawczego i aktywności naukowej kandydata. Można za to otrzymać maksymalnie 60 punktów, ale należy dostać minimum 30, aby przejść do etapu drugiego. Etap drugi to rozmowa kwalifikacyjna (można otrzymać maksymalnie 40 punktów). Osoby, które otrzymają najwyższą ilość punktów zostają przyjęte do szkoły doktorskiej. Limity przyjęć są podawane znacznie wcześniej, więc kandydaci wiedzą, ile osób może się dostać.

Warto zwrócić uwagę

Warto zwrócić uwagę na to, co jest brane pod uwagę przy ocenie naukowej kandydata. Jest to:

• aktywny udział w konferencjach naukowych np. wygłoszenie referatu, prezentacja posteru (0-4 pkt);
• udział w projektach badawczych (0-5 pkt);
• publikacje naukowe i popularno-naukowe (0-6 pkt);
• działalność organizacyjna związana z nauką np. działalność w kołach naukowych, organizacja konferencji (0-2 pkt);
• staże naukowe, stypendia, otrzymane nagrody związane z działalnością naukową (0-3 pkt).

Jest to o tyle istotne, że należy pomyśleć o swojej ścieżce naukowej możliwie szybko. Jeżeli bowiem będziemy czekali aż do ostatniej chwili, może się okazać, że nie starczy nam czasu, aby zebrać wystarczająco dużo doświadczeń. Brak doświadczeń przełoży się na brak punktów i nie zostaniemy przyjęci. W związku z tym, jeśli ktoś jest przekonany – albo chociaż się zastanawia – nad możliwością kontynuowania nauki po uzyskaniu tytułu magistra, powinien angażować się w dodatkowe działania naukowe. Nawet jeśli finalnie nie zdecyduje się na aplikowanie do szkoły doktorskiej, to zdobyte doświadczenie i wiedza na pewno przełożą się na większe sukcesy w karierze zawodowej.

Rekrutacja na studia

Pierwszym krokiem na drodze do zostania prawnikiem jest, jak już wspominałam, podjęcie studiów prawniczych. Podczas rekrutacji brane są pod uwagę wyniki z matury. Zazwyczaj najważniejsze są przedmioty takie jak historia, geografia lub matematyka, ale wiele zależy też od uczelni. 

Na jakie przedmioty zwracają uwagę uczelnie wyższe?

UW

Na Uniwersytecie Warszawskim liczą się wyniki z 5 przedmiotów. Język polski i matematyka mogą być zdane na poziomie podstawowym lub rozszerzonym. Analogicznie jest w przypadku języka obcego (do wyboru są j. angielski, j. francuski, j. niemiecki, j. hiszpański, j. włoski, j. rosyjski, j. portugalski, j. szwedzki i j. słowacki). Jednak największą wagę przy liczeniu punktów mają 2 wybrane przez zdającego rozszerzenia. Tu do wyboru są takie przedmioty jak: biologia, chemia, fizyka/ fizyka i astronomia, informatyka, historia, wiedza o społeczeństwie, geografia, język łaciński i kultura antyczna, filozofia. Za rozszerzenie może być również uznany wynik egzaminu z języka obcego. Taka możliwość występuje, o ile będzie to inny język niż ten, który został już policzony.

UKSW

Z kolei na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego brane pod uwagę są wyniki 3 egzaminów: języka polskiego, języka obcego i jednego przedmiotu zdawanego na poziomie rozszerzonym (do wyboru jest historia, WOS, geografia i matematyka). 

UJ

Jeszcze inaczej wygląda rekrutacja na Uniwersytecie Jagiellońskim. Na tej uczelni przedmioty dzieli się dwie grupy. W grupie 1 znajduje się historia, język polski, matematyka i wiedza o społeczeństwie, z czego liczą się wyniki z dwóch przedmiotów. W grupie 2 znajdują się j. angielski, j. francuski, j. niemiecki, j. hiszpański, j. włoski, j. rosyjski oraz j. łaciński i kultura antyczna, z czego liczy się wynik z jednego przedmiotu.

Kiedy dokonać wyboru?

W związku z tym najpóźniej na początku ostatniej klasy szkoły średniej trzeba zastanowić się nad wyborem uczelni. Ten wybór będzie się bowiem przekładał na wybór przedmiotów zdawanych na maturze. Warto również pamiętać o tym, że finaliści etapu centralnego olimpiad uzyskują wynik równy 100 z przedmiotu przypisanego do tej olimpiady oraz z przedmiotów w tej samej grupie co ten przedmiot. Zatem warto spróbować swoich sił w olimpiadach przedmiotowych, gdyż to jest w stanie zagwarantować łatwiejsze dostanie się na dany kierunek studiów. W przypadku prawa, które jest bardzo popularne, bycie finalistą olimpiady sprawia, że danemu kandydatowi zaoszczędzone zostaje bardzo dużo stresujących sytuacji.

Najczęściej wybierane przedmioty

Najczęściej licealiści decydują się na zdawanie takich przedmiotów jak historia, wiedza o społeczeństwie czy geografia. Wynika to z faktu, że są one zazwyczaj brane pod uwagę na każdej uczelni. Z drugiej strony egzaminy z tych przedmiotów mają opinię dość trudnych do zdania. To sprawia, że część osób wybiera mniej popularne, lecz nieco łatwiejsze przedmioty. Wybór jest tak naprawdę kwestią indywidualną. Jeśli bowiem ktoś interesuje się filozofią, a pragnie studiować prawo i wie, że na wybranym przed niego uniwersytecie wynik egzaminu z filozofii jest brany pod uwagę, to nie ma powodu, dla którego miałby się przygotowywać do innego przedmiotu.

Czy potrzebna jest wiedza o społeczeństwie?

Opinię najtrudniejszego przedmiotu na maturze ma nieodmiennie wiedza o społeczeństwie. A jednak przedmiot ten jest często wybierany przez maturzystów planujących studia prawnicze. Wynika to oczywiście z faktu, że większość uczelni uwzględnia ten przedmiot w rekrutacji. Jednak jest to o tyle dobry wybór, że wiedza, którą należy zdobyć przed maturą, potem znacznie ułatwia studiowanie. Jest to swego rodzaju podstawa, na której można budować dalszą wiedzę. Bez tego na studiach będzie znacznie trudniej. Oczywiście zdawanie egzaminu nie jest tożsame z posiadaniem wiedzy. Co więcej, nawet jeśli posiada się pewne braki w wiedzy, to podczas studiów można je nadrobić. Jednak w związku z tym, że sam kierunek nie należy do najłatwiejszych, warto pomyśleć o gruntowym przygotowaniu już na poziomie szkoły średniej.

Studia stacjonarne czy niestacjonarne?

Jeszcze do niedawna panowała opinia, że studia stacjonarne są lepsze od niestacjonarnych oraz że pracodawcy zwracają dużą uwagę na to, w jakim trybie zostały ukończone studia. Jednak co do zasady nie jest to prawda. Na chwilę obecną poziom kształcenia na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych jest właściwie taki sam, więc samo uzyskanie dyplomu poświadcza posiadanie odpowiedniej wiedzy.

Zazwyczaj decyzja o podjęciu studiów niestacjonarnych zapada w dwóch przypadkach. W chwili, gdy danej osobie nie uda się dostać na studia stacjonarne (co jest bardzo częste, zważywszy na fakt, że aplikuje znacznie więcej osób niż uniwersytety mogą przyjąć), jest to opcja, by studiować upragniony kierunek mimo wszystko. Drugim najpopularniejszym przypadkiem jest sytuacja, w której przyszły student nie może sobie pozwolić na studiowanie dzienne, ponieważ np. musi pracować, aby się utrzymać. W takiej sytuacji studia zaoczne wydają się świetnym rozwiązaniem. Należy jednak pamiętać o tym, że nie na każdej uczelni zajęcia na studiach niestacjonarnych odbywają się w weekendy. Przykładowo na Uniwersytecie Warszawskim studenci niestacjonarni chodzą na te same zajęcia co stacjonarni, a odróżnia ich tylko to, że część z nich płaci za studia, a część nie. Zatem ponownie: za każdym razem przed podjęciem decyzji należy zapoznać się z ofertą danej placówki.

Zmiana trybu studiów z niestacjonarnego na stacjonarny (i odwrotnie)

W trakcie studiowania można zmienić tryb studiów z niestacjonarnego na stacjonarny. Dzieje się tak, gdy dany student ma wysoką średnią. Oczywiście musi najpierw złożyć odpowiedni wniosek. Możliwa jest także odwrotna zmiana. Jeśli w trakcie studiowania okaże się, że dalsze studiowanie w trybie stacjonarnym jest niemożliwe, można przenieść się na studia niestacjonarne. Oczywiście ta druga zmiana jest znacznie prostsza niż pierwsza. W przypadku przeniesienia na studia stacjonarne za każdym razem określony jest limit miejsc, który nie może zostać przekroczony.

Jak zostać prawnikiem – podsumowanie

Choć podejmując studia prawnicze (lub jakiekolwiek inne), ma się poczucie, że 5 lat to bardzo długi czas, warto już od początku zastanowić się, jak chcemy, by wyglądała nasza przyszła kariera. Nie warto czekać, lecz już od początku zacząć podejmować różne działania. Poza wzbogacaniem CV i znaczącym zwiększeniem wiedzy, daje to jeszcze jedną nieocenioną możliwość. Możemy od razu zweryfikować w praktyce, na ile nasze plany i marzenia mają przełożenie na praktykę. Jeśli ktoś jest przekonany, że chciałby w przyszłości pracować w sądzie, warto by zaczął chodzić na rozprawy dość wcześnie, by móc porównać swoje wyobrażenia z rzeczywistością. Może się bowiem okazać, że rozdźwięk jest zbyt duży i że to w ogóle nie jest to, o czym dana osoba myślała. Zaangażowanie w wolontariat czy zrobienie praktyk lub stażu pozwala sprawdzić, czy po kilku tygodniach wykonywania danej pracy, nadal odczuwamy zainteresowanie, czy jednak zaczyna nas to nużyć.