Konsekwencje ustalenia negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000

Zgodnie z art. 81 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Wobec tego należy stwierdzić, że środowiskowe uwarunkowania, bez odniesienia się do art. 34 ustawy o ochronie przyrody, można określić tylko dla takiej inwestycji, która nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000. W razie stwierdzenia choćby możliwości takiego wpływu, należy sprawdzić, czy zachodzą przesłanki określone w art. 34 ustawy o ochronie przyrody. Jeśli bowiem nie zostaną one spełnione, organ musi odmówić zgody na realizację przedsięwzięcia.

Zezwolenie na odstępstwo od zakazów obowiązujących na obszarach Natura 2000

W razie oceny, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 określenie środowiskowych uwarunkowań uzależnia się od ustalenia, że za realizacją inwestycji przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego. Mowa tu o wymogach o charakterze społecznym lub gospodarczym. Jednocześnie nie ma możliwości rozwiązań alternatywnych. Wówczas właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich – dyrektor właściwego urzędu morskiego, może zezwolić na realizację planu lub działań mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000. Istotne jest jednak zapewnienie wykonania kompensacji przyrodniczej niezbędnej do zapewnienia spójności i właściwego funkcjonowania sieci obszarów Natura 2000.

Jeśli natomiast znaczące negatywne oddziaływanie dotyczy siedlisk i gatunków priorytetowych, zezwolenie może zostać udzielone wyłącznie w celu ochrony zdrowia i życia ludzi oraz zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego. Oprócz tego argumentem przemawiającym za udzieleniem zezwolenia staje się również uzyskanie korzystnych następstw o pierwszorzędnym znaczeniu dla środowiska przyrodniczego. Zezwolenie powinno także wynikać z koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego. Istotne jest w tej materii uzyskanie opinii Komisji Europejskiej.

Przeczytaj również:
Potrącenie zwierzęcia na drodze – jak się zachować?

Kompensacja przyrodnicza

W razie spełnienia wyżej wymienionych warunków wydanie zezwolenia na odstępstwo od zakazów obowiązujących na obszarach Natura 2000 jest możliwe. Należy jednak zapewnić wykonanie kompensacji przyrodniczej. Staje się ona bowiem niezbędna do zapewnienia spójności i właściwego funkcjonowania sieci obszarów Natura 2000.

Wydając zezwolenie, właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich  – dyrektor właściwego urzędu morskiego, w porozumieniu z zarządcą terenu, ustala: zakres, miejsce, termin i sposób wykonania kompensacji przyrodniczej.  Przy tych ustaleniach należy wziąć pod uwagę skalę i rodzaj negatywnego oddziaływania na cele ochrony obszaru Natura 2000.

Wykonanie kompensacji musi się odbyć nie później niż w terminie rozpoczęcia działań powodujących negatywne oddziaływanie. Stwierdzenie konieczności wykonania kompensacji przyrodniczej następuje w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 82 ust. 1 pkt 2 ustawy). Przepis art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r.

Prawo ochrony środowiska przez kompensację przyrodniczą rozumie zaś zespół działań obejmujących w szczególności:

  • roboty budowlane,
  • roboty ziemne,
  • rekultywację gleby,
  • zalesianie,
  • zadrzewianie,
  • tworzenie skupień roślinności, prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej,
  • tworzenie skupień roślinności, prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej na danym terenie,
  • wyrównania szkód dokonanych w środowisku przez realizację przedsięwzięcia i zachowanie walorów krajobrazowych.

Koszty kompensacji przyrodniczej ponosi natomiast podmiot realizujący plan lub przedsięwzięcie.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, z dnia 16 lutego 2018 r., II SA/Ke 698/17