Alfabet prawa: L jak leasing

Termin „leasing” kojarzy się zazwyczaj jedynie z umową zawieraną przez przedsiębiorcę z bankiem w celu zakupienia samochodu na użytek firmy. Warto jednak wiedzieć, że umowa leasingu wcale nie musi dotyczyć jedynie takiej sytuacji. Może też być zawarta w celu zakupienia zupełnie innej rzeczy. Dziś w cyklu „Alfabet prawa” postaramy się wyjaśnić, na czym dokładnie polegają zobowiązania wynikające z tego rodzaju kontraktu oraz przybliżyć dotyczące ich przepisy Kodeksu cywilnego.

Czym jest umowa leasingu?

Umowa leasingu jest jedną z umów opisanych w poświęconej zobowiązaniom księdze trzeciej Kodeksu cywilnego. Dotyczące jej zapisy znalazły się w Tytule XVII z ind. 1 (artykuły od 709 z ind.1 do 709 z ind.18). Umowa ta zawierana jest między dwiema stronami: finansującym i korzystającym. W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że leasing jest niejako formą pośrednią między najmem a sprzedażą na raty.

Przedmiotem umowy leasingu jest rzecz, a więc w rozumieniu Kodeksu cywilnego jakikolwiek przedmiot materialny (art.45 KC). Umowa ta musi być zawarta na piśmie, w innym wypadku jest nieważna.

Istota umowy

Jak zostało zaznaczone powyżej, umowa leasingu zawierana jest między finansującym i korzystającym. Podstawowy zakres zobowiązań obu tych stron został zapisany w art. 709 z ind. 1 Kodeksu cywilnego. Z przepisu tego wynika, że finansujący zobowiązuje się „w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony”. Korzystający natomiast w myśl przywołanego przepisu ma „zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.”.

Obowiązki korzystającego

Jak wskazano w art. 709 z ind. 7 §1., „korzystający obowiązany jest utrzymywać rzecz w należytym stanie w szczególności dokonywać jej konserwacji i napraw niezbędnych do zachowania rzeczy w stanie niepogorszonym, z uwzględnieniem jej zużycia wskutek prawidłowego używania, oraz ponosić ciężary związane z własnością lub posiadaniem rzeczy.”. Zgodnie z §2 przywołanego artykułu korzystający powinien także natychmiast zawiadomić finansującego o konieczności istotnej naprawy rzeczy (chyba że w umowie zastrzeżono, że konserwacji ma dokonywać specjalista) oraz zapewnić finansującemu możliwość sprawdzenia rzeczy w zakresie określonym powyżej.

Korzystający winien używać rzeczy w sposób określony w umowie, a gdyby umowa go nie określała- w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy. Nie wolno mu bez zgody finansującego oddać rzeczy do używania osobie trzeciej ani dokonywać w niej żadnych zmian, chyba że wynikają one z jej przeznaczenia.

Obowiązki finansującego

Finansujący przede wszystkim powinien wydać korzystającemu rzecz w takim stanie, w jakim znajdowała się ona w chwili odebrania jej od zbywcy, a także dołączyć odpis łączących go ze zbywcą lub otrzymanych od niego dokumentów dotyczących rzeczy. Nie odpowiada on jednak za przydatność dostarczonej rzeczy do umówionego z korzystającym celu ani za jej wady, chyba że powstały one na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność. W tym miejscu warto wspomnieć, że jeśli wynika to z przepisów lub z umowy ze zbywcą, finansujący może z powodu wad rzeczy odstąpić od umowy jej nabycia. W takim wypadku umowa między nim a korzystającym wygasa, a finansujący może żądać natychmiastowej spłaty pozostałych należności pomniejszonych o korzyści jakie uzyskał w wyniku zmiany sytuacji.

Przepisy nie wykluczają możliwości zbycia rzeczy w czasie trwania leasingu. W takiej sytuacji nabywca zajmuje miejsce finansującego, o czym finansujący ma obowiązek powiadomić korzystającego. Finansujący może także (ale nie musi) zobowiązać się do przeniesienia na korzystającego własności rzeczy po upływie czasu trwania leasingu. W takim wypadku powinien on przenieść własność w ciągu miesiąca, chyba że uzgodnił z korzystającym inny termin.

Opłaty

Podstawowym obowiązkiem finansowym wynikającym z umowy leasingu jest zobowiązanie jednej ze stron- korzystającego- do terminowego płacenia rat. W umowie zastrzec można również, że w czasie jej trwania korzystający będzie ponosić koszty ubezpieczenia rzeczy od jej utraty.

Zabezpieczenie finansującego

Ustawodawca przewidział kilka przypadków, w których finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu przed terminem jej wygaśnięcia. Może to mieć miejsce gdy korzystający zalega ze spłatą rat, dokonuje w rzeczy zmian niewynikających z jej przeznaczenia lub bez zgody finansującego odda rzecz do używania osobie trzeciej.

Finansujący podlega również ochronie w wypadku, gdy po wydaniu korzystającemu rzecz została utracona w wyniku okoliczności, za które finansujący nie ponosi odpowiedzialności. W takiej sytuacji umowa wygasa, a finansujący może żądać natychmiastowej zapłaty pozostałych rat (pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał dzięki ich zapłacie przed terminem) oraz naprawienia szkody.

Podstawowe kategorie umów leasingu

Leasing bezpośredni i pośredni - podział oparty na rozróżnieniu po stronie finansującego- w leasingu bezpośrednim finansującym jest producent rzeczy; w pośrednim natomiast jest nim inny podmiot

Leasing finansowy i operacyjny - rodzaje leasingu wyróżnione na gruncie przepisów podatkowych; różnice między nimi dotyczą między innymi sposobu uiszczania podatku VAT oraz możliwości wykupu rzeczy po zakończeniu czasu trwania umowy

Leasing konsumencki/prywatny - forma, w której po stronie korzystającego występuje osoba nieprowadząca działalności gospodarczej; w Polsce ten rodzaj leasingu nie jest szczególnie rozpowszechniony

 

Potrzebujesz wzoru umowy leasingu? Możesz zupełnie bezpłatnie i bez pomocy prawnika stworzyć ją w naszym Generatorze Umów.