Nazwisko adoptowanego dziecka

1 kwietnia 2020
hello world!

Przysposobienie (adopcja) oznacza uznanie za własne dziecka, które w rzeczywistości posiada innych rodziców biologicznych, którzy z różnych powodów nie mogą nad nim sprawować opieki. W momencie przysposobienia na nowych rodziców przechodzą obowiązki wynikające z faktu bycia rodzicem. Nazwisko adoptowanego dziecka - jak polskie prawo reguluje tę kwestię?

Nazwisko adoptowanego dziecka - zasada – nazwisko przysposabiającego

Zgodnie z art. 122 § 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej jako „kro”) przysposobiony otrzymuje nazwisko przysposabiającego. Jeżeli natomiast został przysposobiony przez małżonków wspólnie albo jeżeli jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka – nazwisko, które noszą albo nosiłyby dzieci zrodzone z tego małżeństwa. Jeżeli małżonkowie noszą to samo nazwisko, to również otrzymuje je przysposobione dziecko.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 25 października 1976 r. (sygn. IV CR 399/76), takie uregulowanie kwestii nazwiska w przypadku przysposobienia dziecka wiąże się z założeniem, iż przez przysposobienie powstaje między przysposabiającym a przysposobionym taki stosunek jak między rodzicami a dziećmi. Dlatego przepisy kro nie przewidują możliwości innego uregulowania kwestii nazwiska dziecka w przypadku jego przysposobienia. Nie przewidują również możliwości orzeczenia o powrocie dziecka do pierwotnego nazwiska w czasie trwania stosunku przysposobienia. Przepis art. 126 § 2 kro stanowi zasadę, że przysposobiony zachowuje nazwisko nabyte przez przysposobienie nawet po rozwiązaniu, przewidując możliwość odstąpienia od tej zasady jedynie w razie zaistnienia ważnych powodów.

Nazwisko adoptowanego dziecka - oświadczenie

Przepis art. 122 § 1 kro stosuje się z mocy samego prawa do każdego rodzaju przysposobienia, jeżeli sąd na wniosek i za zgodą osób wymienionych w § 2 nie orzeknie na podstawie zawartej tam normy. Jeżeli nie ma takiego wniosku, orzeczenie adopcyjne nie musi lub nawet nie powinno zawierać punktu o nadaniu nazwiska dziecku. Właśnie ze względu na to, że skutek określony w § 1 następuje z mocy prawa. Skutki wynikające z art. 122 § 1 kro zostaną uwzględnione przy rejestrowaniu skutków adopcji w akcie urodzenia dziecka.

W przypadku przysposobienia przez małżonków wspólnie lub przysposobienia pasierba przepis odsyła do zasad dotyczących nazwiska dziecka pochodzącego z małżeństwa. Decyzja o nazwisku dziecka zależy wtedy od decyzji podjętych przez małżonków podczas kształtowania własnych nazwisk w związku z zawarciem małżeństwa. Oświadczenia w sprawie nazwiska dzieci należy złożyć jednocześnie z oświadczeniami o nazwisku przyszłych małżonków. Te zaś mogą być złożone albo przed sporządzeniem przez kierownika Urzędu Stanu Cywilnego zaświadczenia stwierdzającego brak przeszkód małżeńskich, albo „bezpośrednio po zawarciu małżeństwa” (art. 25 § 1 zd. 2 kro).

Jeżeli nie zostałyby złożone zgodne oświadczenia w tej sprawie, to dzieci z małżeństwa, w tym przysposabiany, otrzymują nazwisko złożone z nazwiska matki i dołączonego nazwiska ojca. Rodzice mogą zmienić wspomniany wybór nazwiska ich dzieci przy sporządzaniu aktu urodzenia pierwszego dziecka (art. 88 § 3 kro). Zgodne oświadczenia wówczas złożone wyznaczają nazwisko kolejnych dzieci tych samych małżonków. Tym samym rozciągają się także na dziecko przysposobione po takim „wtórnym” wyborze.

Dotychczasowe nazwisko dziecka

Na żądanie osoby, która ma być przysposobiona, i za zgodą przysposabiającego sąd opiekuńczy w orzeczeniu o przysposobieniu postanawia, że przysposobiony nosić będzie nazwisko, która składa się z jego dotychczasowego nazwiska i nazwiska przysposabiającego (art. 122 § 2 kro). Jeżeli przysposabiający albo przysposobiony nosi złożone nazwisko, sąd opiekuńczy rozstrzyga, który człon tego nazwiska wejdzie w skład nazwiska przysposobionego. Przepis ten pozwala więc na odstąpienie od zasady wyrażonej w § 1. Może to mieć znaczenie dla starszych dzieci.  One mogły się bowiem już zdążyć przyzwyczaić do swojego nazwiska. Znaczenie ma to również przy adopcji niepełnej, w której zachowane są więzi z rodziną naturalną. Niezbędny tu jest wniosek przysposabianego, który przysposabiany może złożyć osobiście, jeżeli ma już zdolność procesową. Jeżeli jednak takiej nie ma – wniosek może złożyć jego przedstawiciel ustawowy. Niezbędna jest też zgoda przysposabiającego. 

Zachowanie członu nazwiska wskazującego na pochodzenie od rodziny naturalnej mijałoby się z celem sporządzenia nowego aktu urodzenia. Takim właśnie jest natomiast utajnienie przysposobienia. Dlatego też przepisu art. 122 § 2 kro nie stosuje się w razie sporządzenia nowego aktu urodzenia dla przysposobionego z wpisaniem przysposabiających jako jego rodziców.

Sądowa zmiana imienia dziecka

Artykuł 81 § 3 kro wprowadza możliwość zmiany imienia lub imion przysposobionego na wniosek przysposabiającego przez sąd opiekuńczy. Jeżeli przysposobiony ukończył lat trzynaście, może to nastąpić tylko za jego zgodą. Przepis art. 118 § 2 kro, który stanowi, że sąd opiekuńczy powinien wysłuchać przysposabianego, który nie ukończył lat trzynastu, jeżeli może on pojąć znaczenie przysposobienia, stosuje się odpowiednio.

Przeczytaj również:
Zmiana imienia i nazwiska

chevron-down
Copy link