Okres zbiorów, przypadający na miesiące maj-listopad, jest najintensywniejszym okresem w działalności branży sadowniczej i ogrodniczej. Do tej pory rolnicy zatrudniali pomocników najczęściej na podstawie nieoskładkowanej umowy o dzieło. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowało projekt nowelizacji ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z założeniami ma powstać nowy rodzaj umowy cywilnoprawnej - umowa o pomocy przy zbiorach. Nowelizacja doprecyzuje również ustawową definicję wypadku przy pracy rolniczej.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi szacuje, że z nowej formy zatrudnienia może skorzystać nawet 0,5 mln osób rocznie, w tym również ci zza wschodniej granicy.

Kiedy rolnik będzie miał możliwość zatrudnienia na podstawie umowy o pomocy przy zbiorach?

Umowa o pomocy przy zbiorach ma być zawierana w formie pisemnej, przed rozpoczęciem świadczenia pomocy. Czas jej trwania nie może być dłuższy niż 120 dni w ciągu roku kalendarzowego. Na podstawie tej umowy pomocnikiem rolnika może być jedynie osoba pełnoletnia. Pomocnik będzie miał możliwość podpisania jednej lub kilku umów, u jednego rolnika lub w kilku gospodarstwach. Łącznie jednak czas trwania wszystkich umów nie może przekroczyć wspomnianych 120 dni.

Pomoc przy zbiorach owoców lub warzyw obejmować będzie następujące czynności:

  • zbieranie owoców lub warzyw,
  • usuwanie zbędnych części roślin,
  • klasyfikowanie lub sortowanie zerwanych lub zebranych owoców lub warzyw, lub wykonywanie innych czynności mających na celu przygotowanie tych owoców lub warzyw do transportu, przechowywania lub sprzedaży,
  • wykonywanie innych czynności związanych z pielęgnowaniem i poprawą jakości plonów.

Do umowy o pomocy przy zbiorach nie będą miały zastosowania przepisy dotyczące płacy minimalnej i stawki godzinowej. Rolnik może więc zaproponować pomocnikowi wynagrodzenie niższe niż 2100 zł miesięcznie oraz 13,70 zł za godzinę pracy.

Oskładkowanie umowy o pomocy przy zbiorach

Rolnik zatrudniający na podstawie umowy o pomocy przy zbiorach będzie miał 7 dni na zgłoszenie pomocnika do ubezpieczyciela. Umowa ma być oskładkowana ryczałtowo. Wysokość składek ustalona ma być na stałym poziomie. Zdaniem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi ryczałtowe oskładkowanie ma obniżyć koszty i obowiązki administracyjne rolnika. Rolnik ma mieć obowiązek uiszczania składek: na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie (obecnie jest to koszt w wysokości 42 zł miesięcznie). Ponadto będzie miał obowiązek odprowadzenia składki zdrowotnej na poziomie składki dla domownika w działach specjalnych produkcji rolnej, a więc w wysokości 132,39 zł. Łączna wysokość składek na dzień dzisiejszy wynosiłaby więc około 174 zł.

Nowa definicja wypadku przy pracy

Nowelizacja zakłada również doprecyzowanie ustawowego pojęcia wypadku przy pracy rolniczej. Ma on mieć zastosowanie również do pomocników rolnika. Do art. 11 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników dodano ust. 1a, zgodnie z którym "w przypadku pomocnika rolnika za wypadek przy pracy rolniczej uznaje się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania przez pomocnika rolnika czynności określonych w umowie o pomocy przy zbiorach".

Ustawa ma wejść w życie 30 dni po jej opublikowaniu. Resort rolnictwa twierdzi, że jest szansa, ażeby rolnicy mogli zawierać nowy typ umowy już przy tegorocznych zbiorach.