Obowiązek udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie

Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko każdy ma prawo do informacji o środowisku i jego ochronie na warunkach określonych ustawą.

Rozwinięcie artykułu 4 stanowi artykuł 8. Zgodnie z nim władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie. Mowa o informacjach znajdujących się w posiadaniu władz publicznych lub informacjach przeznaczonych dla władz publicznych. W zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów – działalności orzeczniczej. Ponadto władze publiczne są obowiązane do udzielania niezbędnej pomocy i wskazówek przy wyszukiwaniu informacji o środowisku i jego ochronie.

Informacje podlegające udostępnieniu

Do informacji podlegających udostępnieniu zaliczamy:

  • stan elementów środowiska – czyli:
    • powietrze,
    • woda,
    • powierzchnia ziemi,
    • kopaliny,
    • klimat,
    • krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, organizmy genetycznie zmodyfikowane oraz wzajemne oddziaływania między tymi elementami;
  • emisję, w tym odpadów promieniotwórczych, a także zanieczyszczeń, które wpływają lub mogą wpłynąć na elementy środowiska;
  • środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska oraz na emisje i zanieczyszczenia, jak również środki i działań, które mają na celu ochronę tych elementów;
  • raporty na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska;
  • analizy kosztów i korzyści oraz inne analizy gospodarcze i założenia wykorzystane w ramach środków i działań, o których mowa powyżej;
  • stan zdrowia, bezpieczeństwa i warunków życia ludzi, oraz stan obiektów kultury i obiektów budowlanych – w zakresie, w jakim oddziałują na nie lub mogą oddziaływać: stany elementów środowiska lub przez elementy środowiska – emisje i zanieczyszczenia oraz środki, o których mowa powyżej.

W jakiej formie udostępnia się tego typu informacje? Udostępnia się je w formie ustnej, pisemnej, wizualnej, dźwiękowej, elektronicznej lub innej formie. Udostępniając informacje, władze publiczne informują także, na wniosek podmiotu żądającego informacji, o miejscu, w którym znajdują się dane na temat metod przeprowadzania pomiarów. Wlicza się w to sposób poboru i przetwarzania próbek oraz sposoby interpretacji uzyskanych danych, które posłużyły do wytworzenia udostępnianej informacji, lub odsyłają do stosownych metodyk referencyjnych w tym zakresie.

Wniosek o udostępnienie informacji o środowisku

Co do zasady informację o środowisku i jego ochronie udostępnia się na pisemny wniosek o udostępnienie informacji o środowisku. Bez pisemnego wniosku udostępnia się informację niewymagającą wyszukiwania. Nie wymaga się tego rodzaju wniosku również w innych przypadkach. Będzie tak w razie wystąpienia klęski żywiołowej, innej katastrofy naturalnej lub awarii technicznej. To samo dotyczy bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia ludzi lub środowiska, spowodowanego działalnością człowieka lub przyczynami naturalnymi. Mowa o informacjach znajdujących się w posiadaniu władz publicznych lub informacjach przeznaczonych dla władz publicznych, umożliwiających osobom, które mogą ucierpieć w wyniku tego zagrożenia, podjęcie działań w celu zapobieżenia lub zminimalizowania szkód wynikających z tego zagrożenia. Natomiast baza danych o ocenach oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko prowadzona jest w systemie teleinformatycznym.

Od podmiotu żądającego informacji o środowisku i jego ochronie nie wymaga się wykazania interesu prawnego lub faktycznego.

Termin udostępnienia informacji o środowisku

Władze publiczne udostępniają informację o środowisku i jego ochronie bez zbędnej zwłoki. Musi się to stać nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku. Istnieje możliwość przedłużenia tego terminu do 2 miesięcy. Wszystko zależy od stopnia skomplikowania sprawy. Dokumenty, w których znajdują się dane zamieszczane w publicznie dostępnych wykazach, udostępnia się niezwłocznie. Musi mieć to miejsce nie później niż w terminie 3 dni od dnia złożenia wniosku.

Natomiast w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej, innej katastrofy naturalnej lub awarii technicznej lub innego bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia ludzi lub środowiska, spowodowanego działalnością człowieka lub przyczynami naturalnymi – informacje znajdujące się w posiadaniu władz publicznych lub informacje przeznaczone dla władz publicznych, umożliwiające osobom, które mogą ucierpieć w wyniku tego zagrożenia, podjęcie działań w celu zapobieżenia lub zminimalizowania szkód wynikających z tego zagrożenia udostępnia się w dniu złożenia wniosku.

Przeczytaj również:
Czym jest obszar ograniczonego użytkowania?

Sposób i forma udostępnienia informacji o środowisku

Udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie następuje w sposób i w formie określonej we wniosku. Może się jednak zdarzyć, że środki techniczne, którymi dysponują władze publiczne, nie umożliwiają udostępnienia informacji na zasadach określonych we wniosku. Wówczas sposób i forma udostępnienia informacji mogą się zmienić.

Co w wypadku, gdy informacja o środowisku i jego ochronie nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku? Wówczas władze publiczne powiadamiają o tym pisemnie podmiot żądający informacji. Następuje to w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. W powiadomieniu takim zawarte są przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem. Powinny też pojawić się wytyczne, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona. Jeżeli w terminie 14 dni od dnia otrzymania powiadomienia podmiot żądający informacji nie poinformuje o wyborze sposobu lub formy udostępnienia spośród wskazanych w powiadomieniu, władze publiczne wydają decyzję o odmowie udostępnienia informacji o środowisku.