Czy można sprzedawać innym swoje leki otrzymane na receptę?

13 stycznia 2020
/

W dzisiejszych czasach internet stanowi prosty, alternatywny kanał dystrybucji różnych produktów i usług. Szybko okazało się, że można tak nabyć również leki. Znalezienie informacji o możliwości kupna różnych leków na forach internetowych nie stanowi problemu. Czy działania takie są jednak legalne?

Na forum znajdzie się wszystko

Ogłoszenia takie jak „Odsprzedam dwa opakowania tabletek antykoncepcyjnych – już ich nie stosuję” czy „Oddam tanio lek XYZ na alergię” stanowią na forach dotyczących odsprzedaży leków codzienność. Najczęściej oferowane tam leki „normalnie” możliwe są do nabycia wyłącznie dla osób posiadających receptę wydaną przez lekarza. Ogłoszenia zamieszczają także osoby, które są posiadaczami „resztek” leków po przeprowadzonej już kuracji. „Zostało mi kilka opakowań leku po moim dziadku” – tłumaczą niekiedy internauci. Co więcej, na forach nie brakuje też chętnych na nabycie oferowanych preparatów. Dlaczego? Oszczędność czasu dzięki unikaniu wizyty u lekarza i zakup leków często po niższych cenach niż te oferowane w aptekach kuszą wielu.

Jednoznaczna odpowiedź – nielegalne

Odpowiedź na postawione pytanie jest jednoznaczna – działania takie są sprzeczne z polskim prawem. Dotyczy to zarówno sprzedaży tradycyjnej, jak i sprzedaży na odległość np. przez internet. Kwestie dotyczące zasad i trybu dopuszczania do obrotu produktów leczniczych, z uwzględnieniem w szczególności wymagań dotyczących jakości, skuteczności i bezpieczeństwa ich stosowania, regulują przepisy ustawy Prawo farmaceutyczne (dalej jako „upf”). Tym samym brak jest możliwości prowadzenia obrotu produktami leczniczymi przez prywatne osoby – obrót lekami poza miejscem dozwolonym przez prawo farmaceutyczne jest nielegalny. Obrót hurtowy produktami leczniczymi mogą prowadzić wyłącznie hurtownie farmaceutyczne, składy celne i konsygnacyjne produktów leczniczych. Do składów celnych i konsygnacyjnych produktów leczniczych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące hurtowni farmaceutycznej. Co istotne, nie ma tu znaczenia powód, dla którego sprzedaje się leki poza oficjalnym obrotem.

A jeśli są chętni na zakup?

Nawet jeśli znajdzie się osoba gotowa na zakup oferowanego przez inną osobę leku dostępnego na receptę, to odstąpienie ich będzie przestępstwem. Na sankcję narażeni są zarówno świadomi, jak i nieświadomi sprzedawcy leków. Co więcej, również na administratorach forów internetowych spoczywa obowiązek dokładania wszelkich starań, aby za pośrednictwem moderowanych przez nich portali nie był prowadzony obrót produktami leczniczymi. Wszelkie ogłoszenia tego typu powinny być natychmiast usuwane. 

Konsekwencje dla kupującego

Powszechnie słyszy się, że kupowanie leków „z drugiej ręki” jest niebezpieczne. Bez wątpienia nielegalna sprzedaż leków stanowi zagrożenie dla zdrowia lub życia osób przyjmujących zakupione w ten sposób produkty lecznicze. Kupując lek od osoby, która chce go sprzedać, nie mamy żadnej gwarancji, że lek był dobrze przechowywany, ani czy spełnia normy bezpieczeństwa. Wydawane leki często nie posiadają oryginalnego opakowania i ulotki informacyjnej. Co więcej, w takiej sytuacji nigdy nie możemy mieć pewności, że lek jest oryginalny. Nie wiemy też, w jaki sposób sprzedający stał się posiadaczem danego preparatu. Tym samym kupujący leki w ten sposób nie jest w stanie stwierdzić, czy lek nie jest sfałszowany. 

Sfałszowane leki

Poza fałszowanymi markowymi ubraniami czy oprogramowaniem do obrotu trafiają także „podróbki” leków. Główny Inspektorat Farmaceutyczny („GIF”) ostrzega przed kupowaniem leków z nieoficjalnego obrotu. Skład sfałszowanego produktu może bardzo odbiegać od tego, który deklarowany jest na opakowaniu. Takie leki zawierają często substancje niedopuszczone w lecznictwie lub lecznictwu nieznane, nieprawidłową ilość substancji aktywnych lub znaczną ilość zanieczyszczeń. Jeśli w podrobionym leku nie ma aktywnej substancji, opóźniony zostaje efekt terapeutyczny. Jeśli są tam substancje czynne, niezgodne ze specyfikacją, w innych dawkach lub niewiadomego pochodzenia, mogą skutkować wystąpieniem groźnych dla życia objawów ubocznych. Jak można przeczytać na stronie GIF, sfałszowane farmaceutyki nie odpowiadają wymaganiom jakościowym ustalonym dla danych produktów leczniczych, zawierają zwykle składniki gorszej jakości, nieodpowiednie ich proporcje, zanieczyszczenia lub inne niedopuszczone substancje czynne o nieznanym bezpieczeństwie stosowania – substancje niebezpieczne dla zdrowia i życia. Dość często bywa i tak, że ich skład jest zupełnie inny od deklarowanego na opakowaniu.

Zalegające leki

Co można zrobić, by w naszej apteczce nie zalegały żadne specyfiki? Jedynym sposobem na ograniczenie marnotrawstwa farmaceutyków jest ich rozsądne kupowanie i rezygnacja z zaopatrywania się od razu w większą ilość nowego leku. Jeśli jest taka możliwość, warto spróbować kupowania nie całych opakowań (zawierających np. sto tabletek), a przykładowo jednego lub dwóch blistrów tabletek. Jedyne regulacje prawne, określające zasady dzielenia opakowań leków, dotyczą leków refundowanych – wszystkie refundowane leki i wyroby medyczne należy wydawać w pełnych opakowaniach. 

Przeczytaj również:
Czy medyczna marihuana jest legalna?

Jeśli jednak w domu znajdzie się kilka niewykorzystanych leków, nie należy pozbywać się ich wraz ze zwykłymi odpadami. W niektórych aptekach dostępne są tzw. konfiskatory, czyli miejsca umożliwiające zbiórki leków niepotrzebnych lub przeterminowanych.