Opieka nad dzieckiem. Kiedy można otrzymać dni wolne na opiekę?

15 maja 2020
hello world!

Poza urlopem macierzyńskim, ojcowskim i wychowawczym, pracownicy-rodzice mają jeszcze wiele innych uprawnień. Jednym z nich jest zwolnienie od pracy w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. Dni wolne na opiekę nad dzieckiem zdrowym udzielane są na wniosek pracownika.

Opieka nad dzieckiem - kiedy i komu przysługują dni wolne?

Zgodnie z art. 188 § 1 ustawy Kodeks pracy (dalej jako „kp”) pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Jednak w przypadku, gdy oboje rodzice lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni, to na mocy art. 189(1) kp uprawnienie to przysługuje jednemu z nich. Wybór, które z rodziców (opiekunów) będzie z niego korzystać, zależy od samych zainteresowanych. Co do zasady nie ma także przeszkód, aby rodzice (czy opiekunowie) „podzielili się” prawem do tego zwolnienia. Każde z nich może zatem korzystać z jednego dnia wolnego bądź z części godzin z ogólnej puli 16 godzin. Pracownik może skorzystać z tego prawa również wtedy, gdy drugi rodzic (czy opiekun) nie pracuje (nie prowadzi działalności zarobkowej) albo korzysta z urlopu macierzyńskiego (urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego), rodzicielskiego lub wychowawczego.

Przeczytaj również:
Rodzaje urlopów pracowniczych

Opieka nad dzieckiem - sposób wykorzystania dni wolnych

O sposobie wykorzystania w danym roku kalendarzowym zwolnienia, o którym mowa w § 1, decyduje pracownik w pierwszym wniosku o udzielenie takiego zwolnienia złożonym w danym roku kalendarzowym (art. 188 § 2 kp). Prawo do zwolnienia pracownik nabywa z dniem podjęcia pracy. Przysługuje ono także w sytuacji, gdy np. w połowie roku powraca on z urlopu wychowawczego. Jednak jeżeli zwolnienie to nie zostanie wykorzystane w danym roku kalendarzowym, to pracownik nie może go wykorzystać w roku następnym. Z dniem 1 stycznia następnego roku nabywa jedynie prawo do kolejnego zwolnienia do czasu ukończenia przez dziecko 14 lat.

Opieka nad dzieckiem - wymiar zwolnienia od pracy

Zgodnie z art. 188 § 3 kp zwolnienie od pracy, o którym mowa w § 1, udzielane w wymiarze godzinowym, dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika. Niepełną godzinę zwolnienia od pracy zaokrągla się w górę do pełnej godziny. Innymi słowy, jeśli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, liczbę godzin pracy, z których może być zwolniony na podstawie tego przepisu, ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika. Przy czym niepełną godzinę zwolnienia zaokrągla się w górę do pełnej godziny. Przykładowo pracownik pracujący na pół etatu będzie mógł wykorzystać w tym trybie maksymalnie 8 godzin zwolnienia. Z kolei pracownik zatrudniony na 3/4 etatu może wykorzystać odpowiednio maksymalnie 12 godzin.

Wynagrodzenie za czas opieki nad dzieckiem

Za czas dwóch dni wolnych na opiekę nad zdrowym dzieckiem przyznawanych na podstawie art. 188 kp pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Wynagrodzenie to oblicza się analogicznie jak to, które przysługuje za urlop wypoczynkowy. Co istotne, od dni wolnych na opiekę nad dzieckiem odróżnić należy przypadek choroby dziecka. Wówczas pracownik otrzymuje zwolnienie lekarskie na dziecko i konieczna jest osobista opieka rodzica nad dzieckiem, a ZUS przyznaje wtedy zasiłek opiekuńczy. Należy w tym celu złożyć do kadr druk Z-15A, czyli wniosek o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem.

Opieka nad dzieckiem - praca na niepełnym etacie

Osoby, które pracują na niepełnym etacie, również mają prawo do dni wolnych na opiekę nad dzieckiem. Jednak w takim przypadku wymiar godzinowy przewidziany w Kodeksie pracy należy pomniejszyć proporcjonalnie do konkretnego wymiaru czasu pracy. Przykładowo osobie pracującej na pół etatu przysługują do 1 dzień wolnego bądź 8 godzin (16 x 1/2 = 8). Jeśli w wyniku równania otrzyma się niepełną godzinę, należy zaokrąglić ją w górę do pełnej liczby (np. 2/5 etatu daje wynik 6,4, co umożliwia pracownikowi po zaokrągleniu skorzystanie z 7 godzin wolnego na dziecko).

chevron-down
Copy link