Oszustwo w deklaracji podatkowej - jakie konsekwencje?

3 października 2019
/

Delikt, o którym mówi art. 56 Kodeksu karnego skarbowego, jest jednym z najpowszechniej występujących przestępstw. Jakie są konsekwencje oszustwa podatkowego?

Oszustwo w prawie karnym skarbowym

W prawie karnym skarbowym pojęcie oszustwa ma nieco inne znaczenie w porównaniu z tym, które funkcjonuje w powszechnym prawie karnym. Pojęcie oszustwa nie jest zarezerwowane wyłącznie dla czynów z art. 56 ustawy Kodeks karny skarbowy (dalej jako „kks”). Za oszustwa uważa się także czyny takie jak:

  • bezpodstawny zwrot podatku (art. 76 kks);
  • podanie fałszywych danych lub zatajenie stanu rzeczy (art. 76a kks);
  • oszustwo celne (art. 87 kks);
  • bezpodstawny zwrot należności celnej (art. 92 kks).

Przeczytaj również:
Czym jest oszustwo? Jakie są jego konsekwencje?

Oszustwo podatkowe

Zgodnie z art. 56 § 1 kks podatnik, który składając organowi podatkowemu, innemu uprawnionemu organowi lub płatnikowi deklarację lub oświadczenie, podaje nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości, sprawca podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych (art. 56 § 2 kks). Mała wartość to taka wartość, która w czasie popełnienia czynu zabronionego nie przekracza dwustukrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia (art. 53 § 14 kks). Natomiast jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza ustawowego progu, sprawca podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe (art. 56 § 3 kks). 

Jakie są konsekwencje oszustwa podatkowego?

Istota czynu zabronionego

Co do zasady, podmiot dopuszczający się oszustwa podatkowego zachowuje się (od strony formalnej) poprawnie – bierze bowiem udział w postępowaniu podatkowym. Konsekwencją jego zachowania jest jednak przynajmniej narażenie podatku na uszczuplenie. Innymi słowy, do wypełnienia znamion występku z art. 56 kks wystarczy zatem już samo narażenie podatku na uszczuplenie. Czyny takie w praktyce na ogół popełnia się przez złożenie deklaracji lub oświadczeń zawierających treści niezgodne z rzeczywistością, które mają wpływ na uszczuplenie podatku. Będzie to przykładowo zaniżenie przychodu, zawyżenie kosztów uzyskania przychodu, dokonanie nieprawdziwych odliczeń podatkowych, ukrycie źródeł uzyskanego przychodu czy zawyżenie naliczonego podatku od towarów.

Podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy

Przez „podanie nieprawdy” należy rozumieć podanie przez podatnika informacji niezgodnych ze stanem faktycznym, w tym także wysnucie konsekwencji podatkowych na podstawie zdarzeń, które miały co prawda miejsce w rzeczywistości, ale nie mogły stanowić ku temu podstawy.

Natomiast zatajenie prawdy polega na podaniu przez podatnika nie wszystkich informacji mających znaczenie dla ustalenia wysokości podatku.

Brak złożonej deklaracji

Karze grzywny za wykroczenie skarbowe podlega także podatnik, który, mimo ujawnienia przedmiotu lub podstawy opodatkowania, nie składa w terminie organowi podatkowemu lub płatnikowi deklaracji lub oświadczenia lub wbrew obowiązkowi nie składa ich za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 56 § 4 kks). Należy podkreślić, że dla przypisania odpowiedzialności z tego przepisu nie jest wymagane, aby zachowanie sprawcy narażało podatek na uszczuplenie (inaczej niż w przypadku odpowiedzialności z art. 56 § 1-3 kks). Z racji tego, iż chodzi tu o deklaracje lub oświadczenia istotne dla wysokości podatku, to poza penalizacją znajdować się będą takie zachowania podatnika, które nie miały wpływu na wysokość należnego podatku i nie stanowiły zagrożenia dla interesów fiskalnych wierzyciela podatkowego, jak np. opóźnienie w złożeniu deklaracji „zerowej”.