Czym jest partnerstwo publiczno-prywatne?

25 czerwca 2020
hello world!

Zmieniający się świat wymusza na instytucjach prywatnych i publicznych wiele rodzajów współpracy. Jedną z nich jest niewątpliwie partnerstwo publiczno-prywatne. Na czym ono polega? Kto może być partnerem prywatnym?

Czym jest partnerstwo publiczno-prywatne?

Wyjaśnienie pojęcia "partnerstwo publiczno-prywatne" znajdziemy w aktach prawa UE w dokumentach instytucji UE. Jest ono definiowane jako partnerstwo sektora publicznego i prywatnego mające na celu realizację przedsięwzięć lub świadczenie usług, tradycyjnie dostarczanych przez sektor publiczny.

Godne uwagi jest to, że współpraca opiera się na założeniu, iż każda ze stron jest w stanie wywiązać się z własnych, powierzonych jej zadań sprawniej niż druga strona. W rezultacie strony uzupełniają się, zajmując się w ramach partnerstwa właśnie częścią zadania, którą wykonują najlepiej.

Podział zadań, a co za tym idzie – odpowiedzialność i ryzyko, wpływa przede wszystkim na efektywność ekonomiczną. Ponadto dobrze oddziałuje na tworzenie infrastruktury i dostarczanie usług publicznych.

Podmiot publiczny

Podmiotem publicznym jest jednostka sektora finansów publicznych w rozumieniu przepisów o finansach publicznych. W związku z tym są to:

  • organy władzy publicznej, w tym organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej i ochrony prawa oraz sądy i trybunały, jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki,
  • związki metropolitalne,
  • jednostki budżetowe,
  • samorządowe zakłady budżetowe,
  • agencje wykonawcze,
  • instytucje gospodarki budżetowej,
  • państwowe fundusze celowe,
  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzane przez niego fundusze oraz Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,
  • Narodowy Fundusz Zdrowia,
  • samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej,
  • uczelnie publiczne,
  • Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne,
  • państwowe i samorządowe instytucje kultury oraz państwowe instytucje filmowe,
  • inne państwowe lub samorządowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem przedsiębiorstw, jednostek badawczo-rozwojowych, banków i spółek prawa handlowego.

Kto jeszcze może być podmiotem publicznym?

Ponadto przez podmiot publiczny – zgodnie z ustawą o partnerstwie publiczno-prywatnym – należy rozumieć:

  • inną niż określoną powyżej osobę prawną, utworzoną w szczególnym celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym niemających charakteru przemysłowego ani handlowego, niedziałającą w zwykłych warunkach rynkowych, której celem nie jest wypracowanie zysku oraz nieponoszącą strat wynikających z prowadzenia działalności, jeżeli podmioty, o których mowa w tym przepisie oraz powyżej, pojedynczo lub wspólnie, bezpośrednio lub pośrednio przez inny podmiot:

– finansują ją w ponad 50 % lub

– posiadają ponad połowę udziałów albo akcji lub

– sprawują nadzór nad organem zarządzającym lub

– mają prawo do powoływania ponad połowy składu organu nadzorczego lub zarządzającego,

  • związki podmiotów, o których mowa powyżej.

Partner prywatny

Jest nim przedsiębiorca lub przedsiębiorca zagraniczny. Zgodnie z art.43(1) Kodeksu cywilnego przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, która nie jest osobą prawną, a której ustawa przyznaje zdolność prawną, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.

Przedsięwzięcie

Jeżeli chodzi o przedsięwzięcie, to jest to przede wszystkim:

  • budowa lub remont obiektu budowlanego,
  • świadczenie usług,
  • wykonanie dzieła, w szczególności wyposażenie składnika majątkowego w urządzenia podwyższające jego wartość lub użyteczność lub
  • inne świadczenie.

Ponadto przedsięwzięcie jest połączone z utrzymaniem lub zarządzaniem składnikiem majątkowym, który jest wykorzystywany do realizacji przedsięwzięcia publiczno-prywatnego lub jest z nim związany.

Cel partnerstwa publiczno-prywatnego

Zasadniczo głównym celem partnerstwa publiczno-prywatnego jest wzrost oraz rozwój gospodarczy. Podkreśla się odmienną rolę np. jednostek samorządu terytorialnego. W PPP jednostki te stają się dostawcą usług, a nie realizują zadania użyteczności publicznej.

Analiza przedsięwzięcia

Realizacja danej inwestycji w formie PPP wymaga od nas najpierw analizy danego przedsięwzięcia. Jej brak może bowiem wiązać się z nieważnością umowy o PPP. Dokonując analizy, musimy określić ryzyko związane z realizacją projektowanego przedsięwzięcia. Ponadto należy także zbadać wszelkie aspekty ekonomiczne i finansowe związane z budową i eksploatacją projektowanego obiektu. W tym momencie warto także porównać koszty realizacji przedsięwzięcia w ramach PPP z kosztami jego realizacji w inny sposób. Wszystkie jednostki publiczne, które zamierzają skorzystać z PPP, powinny brać także pod uwagę korzyści oraz zagrożenia społeczne związane z daną inwestycją.

Poparcie mieszkańców

W przygotowaniu projektów inwestycji PPP należy także uwzględniać stanowisko potencjalnych użytkowników. Względy społeczne są w tym przypadku bardzo istotne. Partnerzy publiczni, a także partnerzy prywatni powinni umieć wpłynąć na przekonania mieszkańców, władzę czy organy kontroli. Umiejętne wskazanie, że zmiany są potrzebne, może w dużym stopniu wpłynąć na realizację danej inwestycji.

Wybór partnera

Niewątpliwie wybór partnera przy realizacji PPP jest bardzo istotną kwestią. Przykładowo: jednostka samorządu, która jest zainteresowana wykonaniem inwestycji w ramach PPP, musi zamieścić informacje o planowanej realizacji określonego przedsięwzięcia na zasadach właściwych dla PPP w Biuletynie Zamówień Publicznych i Biuletynie Informacji Publicznej.

Warto wskazać, że wybór partnera prywatnego odbywa się na zasadach określonych w Prawie zamówień publicznych. Oczywiście wyjątkowo można stosować przepisy wskazywane w PPP. Są to m.in. regulacje opisujące okoliczności, które dopuszczają udzielenie zamówienia w trybie negocjacji z ogłoszeniem lub zawierające wymóg zgody prezesa urzędu wyrażonej w drodze decyzji administracyjnej na zawarcie umowy, której przedmiotem są świadczenia okresowe lub ciągłe na okres dłuższy niż trzy lata.

Przepisy ustawy PPP wskazują, że również partner prywatny może zainicjować wspólną inwestycję. Wystąpienie z takim wnioskiem nie może być jednak powodem do szczególnego traktowania przez partnera publicznego w trakcie postępowania o wybór partnera prywatnego.

Przedsiębiorcy lub inne podmioty ubiegające się o zawarcie umowy o PPP mogą zawrzeć umowę lub porozumienie w celu wspólnego ubiegania się o zawarcie kontraktu. Mają jednak obowiązek ustanowić pełnomocnika do reprezentowania ich w postępowaniu poprzedzającym zawarcie umowy o PPP lub do samego jej zawarcia. Realizacja inwestycji  w ramach PPP może wymusić także współpracę partnerów publicznych. Podobnie jak partnerzy prywatni mogą oni zawrzeć umowę lub porozumienie w celu wykonania wspólnego dla nich zadania publicznego. Istotne jest jednak wyznaczenie jednostki upoważnionej do sporządzenia analizy korzyści z tej formy współpracy, a ponadto zawarcia umowy o PPP.

Przede wszystkim korzystna oferta

Bezsprzecznie, wybór partnera jest determinowany głównie przez najlepszą przedstawioną ofertę. Partner prywatny powinien być wybrany w procesie przetargu. PPP jest szczególną formą zamówienia publicznego i odbywa się z zaangażowaniem środków publicznych. Najpopularniejszą formą przetargu są w tym wypadku negocjacje z ogłoszeniem.

Ważne! W sytuacji przedsięwzięcia PPP nie jest wymagana zgoda prezesa Urzędu Zamówień Publicznych.

Posiłkując się ustawą o PPP, za najkorzystniejszą ofertę należy uznać taką, która przedstawia najkorzystniejszy bilans wynagrodzenia i innych kryteriów odnoszących się do przedmiotu przedsięwzięcia. Bierze się tu pod uwagę wiele czynników (np. podział zadań, ryzyko, terminy, wynagrodzenia).

Zawarcie umowy

Istotnym etapem jest także zawarcie umowy o PPP. Jej celem jest niewątpliwie realizacja zadania publicznego. Zawarcie danej umowy umożliwia nam podjęcie współpracy obu stron PPP. Przedmiotem takiej umowy jest realizacja (za wynagrodzeniem) przez partnera prywatnego umówionego przedsięwzięcia na rzecz danej jednostki, czyli ostatecznie na rzecz społeczeństwa reprezentowanego przez podmiot publiczny. Zawierając taki kontrakt, przedsiębiorca lub inny podmiot z kręgu prywatnego decyduje się na sfinansowanie inwestycji albo znalezienie źródeł, które takie finansowanie zapewnią, a także na późniejsze zarządzanie tym przedsięwzięciem. Partner publiczny ponosi natomiast odpowiedzialność za świadczenie usług oraz nadzór nad partnerem prywatnym.

Warto wskazać, że umowa będzie nieważna, gdy zostanie zawarta mimo nieprzeprowadzenia analizy opłacalności przedsięwzięcia oraz nieogłoszenia informacji o planowanej realizacji określonego przedsięwzięcia na zasadach właściwych dla partnerstwa publiczno-prywatnego w Biuletynie Zamówień Publicznych i Biuletynie Informacji Publicznej.

Odpowiednia umowa zawiera określenie działań oraz współpracę stron w ramach PPP. Wskazuje także na uzupełnienia się stron przy poszczególnych działaniach. W rezultacie w umowie dzieli się zadania tak, by ryzyko obciążało w największym stopniu podmiot, który w razie pojawienia się zagrożenia, poradzi sobie z nim najlepiej. Współpraca w ramach OPP powinna więc efektywnie dzielić zadania, zaangażowanie oraz podział ryzyka. Oczywiście pamiętając o osiągnięciu wybranego przez nas celu, będącego efektem końcowym.  

Zawarcie spółki kapitałowej w ramach PPP

Umowa o PPP może przewidywać, że w celu jej wykonania partner publiczny i partner prywatny zawiążą spółkę kapitałową. Cel i przedmiot działalności takiej spółki nie może jednak wykraczać poza zakres określony zawartą umową. Obie strony mają prawo do ustalenia terminu i warunków udziałów lub akcji posiadanych przez partnera prywatnego w spółce. Zgody wszystkich wspólników albo akcjonariuszy spółki będzie wymagało natomiast  zbycie lub obciążenie nieruchomości/przedsiębiorstwa wniesionego do spółki oraz zmiana umowy albo statutu spółki.

Zgodnie z art. 24 ustawy o PPP partnerowi publicznemu przysługuje prawo pierwokupu akcji albo udziałów partnera prywatnego w spółce. O decyzji w sprawie skorzystania z tego prawa podmiot publiczny informuje partnera prywatnego nie później niż w terminie dwóch miesięcy od dnia zawiadomienia przez partnera prywatnego o zamiarze zbycia akcji albo udziałów. Podmiot publiczny ma obowiązek wykonać prawo pierwokupu nie później niż w terminie czterech miesięcy od dnia podjęcia decyzji o skorzystaniu z tego prawa. Oczywiście nieważne będzie zbycie przez partnera prywatnego akcji albo udziałów z naruszeniem powyższych zasad.

Obowiązek informacyjny

Podmiot publiczny musi przekazywać ministrowi właściwemu do spraw gospodarki określone informacje o umowie. Są to dane dot. łącznej kwoty wydatków na wykonanie umowy, w tym łączną kwotę wydatków budżetu oraz podział ryzyka, związanych z realizacją przedsięwzięcia, pomiędzy partnera prywatnego i podmiot publiczny. Informacje te muszą zostać przesłane do ministerstwa w terminie 14 dni od dnia podpisania umowy o PPP.

14-dniowy termin jest także wymagany przy podaniu innych zmian w umowie o PPP.

Zastosowanie kodeksu cywilnego

W zakresie nieuregulowanym przepisami ustawy o PPP do tego rodzaju aktów prawnych stosuje się przepisy kodeksu cywilnego. Możemy tu zatem skorzystać z elastyczności zadań oraz obowiązków między stronami. Partnerzy mają swobodę w zakresie ustalania charakteru swojej działalności. Przy czym należy pamiętać, że ryzyko powinno być podzielone współmiernie do sił danej strony.

Zakończenie wykonywania umowy

Po zakończeniu wykonywania umowy partner prywatny lub spółka kapitałowa założona  w ramach PPP przekazuje podmiotowi publicznemu niektóre przedmioty. Są nimi nieruchomości, obiekty budowlane, rzeczy ruchome lub wartości niematerialne i prawne, będące przedmiotem kontraktu, w stanie niepogorszonym, z uwzględnieniem jego zużycia wskutek prawidłowego używania. Wyjątki od reguły przewiduje umowa o PPP. Wskazuje ona, że powyższe składniki majątkowe mogą zostać przekazane na rzecz państwowej lub samorządowej osoby prawnej utworzonej w celu wykonywania zadań publicznych lub spółki handlowej z większościowym udziałem jednostki samorządu terytorialnego albo Skarbu Państwa.

Co powinna zawierać umowa partnerstwa publiczno-prywatnego?

  • cel i przedmiot przedsięwzięcia oraz harmonogram jego realizacji;
  • łączną wartość środków przewidzianych na realizację w całości przedsięwzięcia, będącego przedmiotem umowy, niezależnie od źródła ich pochodzenia;
  • zobowiązanie partnera prywatnego do poniesienia w całości albo w części nakładów na realizację przedsięwzięcia lub zapewnienie poniesienia tych nakładów przez osoby trzecie;
  • zobowiązania podmiotu publicznego, w tym wielkość, zasady i terminy wnoszenia wkładu własnego, jeżeli wkład taki jest przewidywany, a także zasady dysponowania tym wkładem;
  • normy jakościowe, wymagania i standardy stosowane przy realizacji przedsięwzięcia;
  • uprawnienia podmiotu publicznego w zakresie bieżącej kontroli realizacji przedsięwzięcia przez partnera prywatnego lub spółkę, o której mowa w art. 19 ust. 1 oraz zasady okresowego przeprowadzania przez strony wspólnej oceny realizacji przedsięwzięcia wraz z ustaleniami realizacyjnymi;
  • czas, na jaki umowa została zawarta oraz warunki przedłużenia lub skrócenia okresu obowiązywania umowy, a także warunki i sposób jej rozwiązania przed upływem terminu, na jaki została zawarta oraz zasady rozliczeń i odszkodowań w takim przypadku;
  • warunki i procedurę zmiany umowy oraz zmiany zakresu przedsięwzięcia, jeżeli taka możliwość była przewidziana w specyfikacji wyboru partnera prywatnego;
  • formy, wysokość i zasady ustalania i przekazywania wynagrodzenia partnera prywatnego;
  • podział ryzyk związanych z realizacją przedsięwzięcia;
  • zasady i zakres ubezpieczeń realizowanego przedsięwzięcia, a także dodatkowe gwarancje i umowy oraz zobowiązania stron w tym przedmiocie;
  • tryb i zasady rozstrzygania sporów wynikłych na tle umowy.

Wynagrodzenie partnera

Ustawa o PPP wskazuje, że wynagrodzeniem partnera prywatnego jest jego prawo do pobierania pożytków lub uzyskiwania innych korzyści z przedsięwzięcia. Ponadto wynagrodzenie może stanowić zapłatę sumy pieniężnej w całości ze środków podmiotu publicznego. Oczywiście jeżeli odrębne przepisy tak stanowią. W rezultacie partner prywatny osiąga korzyści poprzez opłaty pobierane od użytkowników dostarczanych przez siebie usług.

Partnerstwo publiczno-prywatne - finansowanie

Przede wszystkim warto wskazać, że inwestycje realizowane przy PPP wymagają (np. przy jednostkach samorządu terytorialnego) skorzystania z kapitału własnego i pożyczkowego.

Kapitał własny pochodzi od inwestorów, czyli firm prywatnych, władz samorządowych czy centralnych. Za kapitał pożyczkowy odpowiadają banki (komercyjne, instytucje np. Europejski Bank Inwestycyjny). Ponadto na kapitał pożyczkowy może składać się także emisja obligacji komunalnych.

Partnerstwo publiczno-prywatne – finansowanie UE

Realizacja projektów PPP w UE opiera się głównie na finansowaniu dotacyjnym. Owe dotacje mogą pochodzić z funduszy UE zorientowanych na finansowanie rozwoju infrastruktury.

Warto jednak wskazać, że przy tej formie finansowania PPP występują duże koszty uzyskania dotacji. Inwestor podlega bowiem wielu skomplikowanym i trudnym procedurom. Istotną rolę odgrywa tu także dyscyplina finansowa. Pieniądze dotacyjne są środkami publicznymi, a ich wydatkowanie wiąże się z wykonywaniem określonych procedur publicznych.

Partnerstwo publiczno-prywatne: Build-Operate-Transfer oraz Operate and Maintenance

W szczególności rodzajami partnerstwa publiczno-prawnego są:

•          Build-Operate-Transfer

Jest uznawany za podstawowy typ partnerstwa publiczno-prywatnego. Forma ta ma przede wszystkim służyć większości inwestycji związanych z zaspokajaniem zbiorowych potrzeb ludności. Pozostałe tryby są podobne do powyższego. W przypadku Build-Operate-Transfer zawierane są głównie umowy. To właśnie na ich podstawie partner prywatny zobowiązuje się do sfinansowania realizowanej przez siebie inwestycji infrastrukturalnej. Główny ciężar finansowania inwestycji ciąży na partnerze prywatnym. Po wykonaniu przez niego prac przekazuje on prawo własności do wykonanej inwestycji partnerowi publicznemu. Podczas gdy partner publiczny (właściciel infrastruktury) udostępnia ją na podstawie umowy cywilnoprawnej partnerowi prywatnemu, który użytkuje ją do czasu osiągnięcia zwrotu poniesionych nakładów. A także osiągnięcia założonego zysku. Partner publiczny uzyskuje ponadto przez cały czas trwania partnerstwa wpływy budżetowe z tytułu udostępniania infrastruktury podmiotowi prywatnemu.

•          Operate and Maintenance

Oczywiście w tym rodzaju partnerstwa publiczno-prawnego podmiot publiczny także zawiera umowę z podmiotem prywatnym. W związku z nią podmiot prywatny zobowiązuje się do utrzymania oraz bieżącej eksploatacji określonych składników infrastruktury publicznej. Własność infrastruktury natomiast nadal pozostaje u podmiotu publicznego. Podczas gdy partner prywatny zapewnia jego obsługę. Ważne jest ponadto, że partner prywatny pokrywa koszty utrzymania infrastruktury. Dodatkowo pobiera on wynagrodzenie w formie bądź to bezpośrednich opłat od beneficjentów, bądź też w drodze transferów z budżetu publicznego.

Operate and Maintenance jest wykorzystywany przede wszystkim w gamie usług m.in. utrzymania terenów zielonych, budynków publicznych, dróg, parkingów miejskich. Mocną stroną tego rodzaju partnerstwa jest głównie polepszenie jakości i wydajności świadczonych usług.

Partnerstwo publiczno-prywatne: Design-Build i Warp Around Addition

•          Design-Build

Tutaj podmiot publiczny także zawiera umowę z partnerem prywatnym. Z uwagi na ten fakt partner prywatny zajmuje się zaprojektowaniem oraz/lub realizacją zaprojektowanej przez siebie inwestycji (zależnie od umowy). Ponadto odpowiada za jej bieżące wykorzystanie i utrzymanie. Partner prywatny posiada na własność infrastrukturę powstałą na podstawie umowy przez cały okres obowiązywania. Mocne i słabe strony są podobne do rodzaju Operate and Maintenance. Warto także wskazać, że rodzaj PPP, który jest zbliżony do Design-Build, stanowi Turnkey Operation. Turnkey Operation jest przewidziana dla bardziej czasochłonnych inwestycji.

•          Warp Around Addition

Ten rodzaj przewiduje możliwość ulepszania i dostosowywania istniejącej już infrastruktury technicznej podmiotu publicznego. Ta forma przewiduje możliwość zawarcia porozumienia, gdzie partner prywatny sfinansuje i wykona określone roboty lub usługi w celu ulepszenia infrastruktury. Partner prywatny ma obowiązek obsługiwać ulepszenia. Warto pamiętać, że jest on również uprawniony do czerpania zysków i korzyści z działalności. Właściciel infrastruktury otrzymuje na własność ulepszenia po zakończeniu okresu obowiązywania umowy. Zaletą tego rodzaju PPP jest podniesienie standardu świadczonych usług. Jednostka samorządu terytorialnego może bowiem dostarczyć więcej usług o charakterze publicznym.

Godne uwagi jest także to, że ryzyko finansowe związane z ciągłym ulepszaniem ciąży na partnerze prywatnym. W tym wypadku podmiot publiczny unika poręczeń budowlanych obejmujących zobowiązanie partnera prywatnego związane z daną inwestycją.

Partnerstwo publiczno-prywatne: Temporary Privatisation i Build-Own-Operate-Transfer

  •             Temporary Privatization

Temporary Privatization polega na przeniesieniu publicznej własności infrastruktury na podmiot prywatny. Ten rodzaj PPP odpowiada za ulepszenie oraz modernizację dokonywaną przez partnera prywatnego, czyli nowego właściciela, infrastruktury służącej zaspokajaniu potrzeb mieszkańców. Ponadto wykorzystuje się tę infrastrukturę, by zrealizować zadania publiczne. Podmiot prywatny w określonym czasie ma obowiązek przenieść własność infrastruktury na podmiot publiczny. Podmiot publiczny zostaje odciążony w sferze uprawnień właścicielskich dzięki przeniesieniu czasowemu. Równocześnie cały czas poprawia się jakość świadczonych usług. Warto pamiętać, że podczas przeniesienia prawa własności na podmiot prywatny ryzyko uszkodzeń, czy też utraty, spoczywa na podmiocie prywatnym.

•          Build-Own-Operate-Transfer

Ten rodzaj PPP charakteryzuje się tym, że partner prywatny otrzymuje zezwolenie na finansowanie, wykonania, a później obsługę określonych inwestycji. Zarządza on wybudowaną infrastrukturą oraz czerpie zyski z opłat wnoszonych przez konsumentów.

Po zakończeniu okresu, gwarantującemu partnerowi prywatnemu zysk, infrastruktura przekazywana jest partnerowi publicznemu.

Zaletą tego rodzaju PPP jest wydajność i efektywność wykorzystania zaangażowanych zasobów, a także uniknięcie zbędnych, zwiększających dług publiczny wydatków.

Ponadto partner prywatny otrzymuje istotne dochody, gdy umowa infrastruktury wygaśnie. To także na nim spoczywa ryzyko ekonomiczne dot. planowania i realizacji.

Wadą Build-Own-Operate-Transfer jest zagrożenie dotyczące niestarannego zabezpieczenia interesu publicznego w umowie o partnerstwie.

Partnerstwo publiczno-prywatne: Lease-Purchase

•          Lease-Purchase

W tym rodzaju partnerstwa publiczno-prywatnego to partner prywatny projektuje, finansuje i przeprowadza inwestycje. Później udostępnia ją, np. poprzez wydzierżawienie podmiotowi publicznemu.

Cała inwestycja podlega nadzorowi i wskazówkom kierowanym przez podmiot publiczny. Zaletą tego rodzaju jest możliwość szybkiego dostępu do określonej infrastruktury, która nie byłaby dostępna w normalnych warunkach dla podmiotu publicznego. Lease-Purchase wpływa także na to, że możemy znaleźć zastosowanie tam, gdzie zakup środków trwałych przekracza aktualne możliwości finansowania podmiotu publicznego. W rezultacie ta inwestycja umożliwia szybki dostęp do nowych technologii. W tym rodzaju PPP za ryzyko, związane z utrzymaniem wykorzystywanego sprzętu, odpowiada podmiot prywatny.

Partnerstwo publiczno-prywatne : Lotnisko Okęcie

Komisja Europejska, w swojej publikacji z czerwca 2014 r. pt. Książka źródłowa o przypadkach PPP, przytacza przykład PPP w Polsce. Jest nim Międzynarodowy Port Lotniczy Okęcie w Warszawie. Inwestycja ta była przede wszystkim pierwszym przedsięwzięciem pilotażowym typu PPP. Miała ona miejsce w latach 1990-1992.

Założenia tego projekty wynikały z prognozy wzrostu usług transportowych. Podkreślały także dynamiczny wzrost w latach 2002-2020.

Wyłonienie partnera prywatnego, firmy Hochtief, odbyło się na podstawie procedury obowiązującej w latach 90. Warto wskazać, że różni się ona od obecnej. Chociaż projekt był zrealizowany przez międzynarodową prywatną firmę budowlaną i finansowany przez współpracujący z nią City Bank. Z uwagi na fakt dużej wartości inwestycji i jej międzynarodowego znaczenia Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) wsparł przedsięwzięcie budowy nowego terminalu Nr 1 pożyczką w wysokości 50 mln euro udzieloną Przedsiębiorstwu Porty Lotnicze (PPL). PPL należało wówczas w 100% do Skarbu Państwa. W związku z tym wydaje się, że pożyczka udzielona została podmiotowi publicznemu, co również różni tę inwestycję od większości obecnych projektów PPP. Obecnie bowiem podmiot prywatny jest beneficjentem podobnych pożyczek i kredytów.

Projekt, zrealizowany w latach 90., niestety okazał się niewystarczający dla zaspokojenia potrzeb rozwijającego się sektora usług transportu lotniczego. W dzisiejszym świecie oraz przy obecnych prognozach potrzebna jest dalsza, poważna rozbudowa portu lotniczego. W wyniku czego EBI zdecydował o udzieleniu PPL następnej pożyczki, w wysokości 200 mln euro.

Warto wskazać, że inwestycja ta oprócz podwyższenia przepustowości lotniska ma pobudzić inne inicjatywy typu PPP. Są to np. park technologiczny, centrum logistyczne, tereny wystawowe, hala sportowo-widowiskowa itd.

Partnerstwo publiczno-prywatne: inicjatywy gminne

Należy także wskazać, że od wielu lat, dzięki PPP, są realizowane przeróżne inicjatywy gminne. Angażują one sektor prywatny w wykonywanie zadań publicznych. Przykładem może być modernizacja oświetlenia miejskiego w Krakowie.

Projekt ten rozpoczęto pod koniec 1997 r. uchwałą Rady Miasta Krakowa dot. zabezpieczenia środków budżetowych na kolejne cztery lata w celu sfinansowania modernizacji oświetlenia z oszczędności uzyskanych w użyciu energii elektrycznej i będących wynikiem zastosowania nowych technologii oświetlenia ulic.

Projekt został wykonany w systemie Energy Service Company (ESCo), czyli z udziałem prywatnego podmiotu finansującego, tzw. firmy oszczędzającej energię.

Podmiot prywatny sfinansował modernizację oświetlenia. Inwestycję wdrożył ELEKTRIM – inny podmiot prywatny wyłoniony w drodze przetargu publicznego. Podmiot publiczny, jakim była gmina, zobowiązał się przeznaczyć rezerwę wynikającą z oszczędności energii elektrycznej na sfinansowanie kosztów poniesionych przez inwestora. Projekt zakończył się modernizacją oświetlenia na 2200 ulicach Krakowa. Ponadto zapoczątkował liczne modernizacje oświetlenia w ramach innych projektów.

Partnerstwo publiczno-prywatne wady i zalety

Niewątpliwie partnerstwo publiczno-prywatne niesie za sobą zarówno korzyści, jak  i negatywne konsekwencje.

Partnerstwo publiczno-prywatne może wiązać się z pewnością z wyższą efektywnością i jakością usług publicznych. Generowane są także dodatkowe przychody, a procesy inwestycyjne w obszarach infrastruktury przyśpieszają. Ppp wpływa również na wyższą jakość świadczonych usług oraz poprawę działania administracji publicznej. Ponadto warto wskazać na lepszą alokację ryzyka, większą przejrzystość procedur oraz zwiększony potencjał innowacyjny.

Jeżeli chodzi o wady, to należałoby powiedzieć o dużym stopniu skomplikowania procedur. Niewątpliwym zagrożeniem jest także wystąpienie korupcji oraz wyższe koszty związane z realizacją przedsięwzięcia. Ponadto może się okazać, że przyjęto zły podział ryzyka. PPP może wpłynąć na wiele zmian rynkowych oraz utratę kontroli publicznej nad procesem świadczenia usług. Ważne są przede wszystkim aspekty polityczne. PPP może wiązać się także z niepewnością co do wyboru partnera prywatnego. 

Źródła:

  • Przegląd komunalny – Przykłady PPP w Polsce
  • Encyklopedia zarządzania

chevron-down
Copy link