Konsekwencje posługiwania się cudzym dokumentem

1 października 2020
hello world!

Posługiwanie się cudzym dokumentem to przestępstwo, które podlega karze grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Posługiwanie się cudzym dokumentem

Zgodnie z art. 275 § 1 Kodeksu karnego (dalej również jako „k.k.”) kto posługuje się dokumentem stwierdzającym tożsamość innej osoby albo jej prawa majątkowe lub dokument taki kradnie lub go przywłaszcza, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Przedmiotem ochrony są pewność obrotu prawnego, wiarygodność dokumentów stwierdzających tożsamość lub prawa majątkowe określonej osoby, prawa do dysponowania takimi dokumentami przez osobę, której dotyczą, a pośrednio także prawa majątkowe tej osoby.

Przestępstwo z art. 275 § 1 k.k. polega na posługiwaniu się dokumentem stwierdzającym tożsamość innej osoby albo jej prawa majątkowe, na kradzieży takiego dokumentu lub jego przywłaszczeniu. „Posługiwanie się” oznacza tyle co użycie czegoś jako środka, narzędzia do osiągnięcia jakiegoś celu. Na gruncie tego przepisu „posługiwanie się” należy rozumieć jako okazywanie cudzego dokumentu jako własnego lub powoływanie się na jego treść (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 10 listopada 1999 r., sygn. II AKa 188/99).

Dokument stwierdzający tożsamość

W polskim prawie brak jest legalnej definicji dokumentu stwierdzającego tożsamość. W grę może wchodzić przede wszystkim: 

  • dowód osobisty (art. 4 ustawy o dowodach osobistych), 
  • paszport (paszport, paszport tymczasowy, paszport dyplomatyczny, paszport służbowy MSZ – art. 2 pkt 2 ustawy o dokumentach paszportowych), 
  • dokument podróży (art. 3 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach), 
  • wiza (Schengen, krajowa - art. 58 ustawy o cudzoziemcach),
  • karta pobytu (art. 226 ustawy o cudzoziemcach); 

a także polski dokument podróży lub tożsamości dla cudzoziemca, dokument potwierdzający posiadanie zgody na pobyt tolerowany o nazwie „zgoda na pobyt tolerowany” czy karta tożsamości.

Należy odróżnić dokument stwierdzający tożsamość od tego, który pozwala na ustalenie tożsamości (np. prawo jazdy, legitymacja uczniowska czy studencka). Różnica między dokumentami stwierdzającymi tożsamość a dokumentami pozwalającymi na ustalenie tożsamości polega na tym, że przedmiotem tych pierwszych jest tożsamość określonej osoby. W przypadku zaś tej drugiej grupy chodzi o uprawnienia określonej osoby.

Prawa majątkowe osoby

Wątpliwości powstają przy próbie ustalenia zakresu pojęcia dokumentu stwierdzającego prawa majątkowe innej osoby. Przepisy obowiązującego prawa nie zawierają bezpośredniego określenia praw majątkowych i niemajątkowych. W doktrynie prawa cywilnego przez prawa majątkowe rozumie się prawa realizujące interes ekonomiczny danego podmiotu lub prawa uwarunkowane bezpośrednio lub pośrednio interesem ekonomicznym uprawnionego podmiotu.

Do kategorii praw majątkowych zalicza się zatem m.in. prawa rzeczowe, wierzytelności, prawa rodzinne o charakterze majątkowym, prawo do spadku, jak również prawa na dobrach niematerialnych o charakterze majątkowym. A zatem dokumentami stwierdzającymi prawa majątkowe innej osoby mogą być m.in. dokument stwierdzający własność rzeczy, wierzytelność; akt notarialny, z którego wynika fakt nabycia własności nieruchomości; postanowienie sądu stwierdzające nabycie spadku; wypis z księgi wieczystej.

Posługiwanie się cudzym dokumentem czy oszustwo?

Możliwy jest zbieg art. 275 § 1 k.k z art. 286 § 1 k.k. (przestępstwo oszustwa). Ma to miejsce wtedy, gdy sprawca oszustwa wprowadza inną osobę w błąd, posługując się cudzym dokumentem tożsamości. Może także zajść zbieg z przepisami penalizującymi zabór mienia (art. 278-280 k.k.), jeśli sprawca dokonujący zaboru cudzej rzeczy ruchomej (np. portfela) kradnie jednocześnie dokument stwierdzający tożsamość. Warunkiem kwalifikacji z art. 276 k.k. (niwelowanie dokumentu) jest wszakże to, aby sprawca wiedział, że wśród zabieranych rzeczy jest dokument tożsamości.

Przeczytaj również:
Czym jest oszustwo? Jakie są jego konsekwencje?

chevron-down
Copy link