Powtórka przed egzaminem – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

18 września 2020
hello world!

Ostatnio omawialiśmy Traktat o Unii Europejskiej. Tym razem opiszemy drugi unijny akt prawny – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zapraszamy zatem do powtórki!

Kategorie i dziedziny kompetencji Unii

Unia Europejska ma wyłączne kompetencje w następujących dziedzinach:

  • unia celna;
  • ustanawianie reguł konkurencji niezbędnych do funkcjonowania rynku wewnętrznego;
  • polityka pieniężna w odniesieniu do Państw Członkowskich, których walutą jest euro;
  • zachowanie morskich zasobów biologicznych w ramach wspólnej polityki rybołówstwa;
  • wspólna polityka handlowa.

Unia ma także wyłączną kompetencję do zawierania umów międzynarodowych, jeżeli ich zawarcie zostało przewidziane w akcie ustawodawczym Unii lub jest niezbędne do umożliwienia Unii wykonywania jej wewnętrznych kompetencji lub w zakresie, w jakim ich zawarcie może wpływać na wspólne zasady lub zmieniać ich zakres.

Obywatelem Unii jest każda osoba mająca obywatelstwo Państwa Członkowskiego. Obywatelstwo Unii ma charakter dodatkowy w stosunku do obywatelstwa krajowego, nie zastępując go jednak.

Obywatele Unii korzystają z praw i podlegają obowiązkom przewidzianym w Traktatach. Mają między innymi prawo do:

  • swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium Państw Członkowskich;
  • głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach lokalnych w Państwie Członkowskim, w którym mają miejsce zamieszkania, na takich samych warunkach jak obywatele tego Państwa;
  • korzystania na terytorium państwa trzeciego, w którym Państwo Członkowskie, którego są obywatelami, nie ma swojego przedstawicielstwa, z ochrony dyplomatycznej i konsularnej każdego z pozostałych Państw Członkowskich, na takich samych warunkach jak obywatele tego Państwa;
  • kierowania petycji do Parlamentu Europejskiego, odwoływania się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich oraz zwracania się do instytucji i organów doradczych Unii w jednym z języków Traktatów oraz otrzymywania odpowiedzi w tym samym języku.

Zakazane jest udzielanie przez Europejski Bank Centralny lub krajowe banki centralne pożyczek na pokrycie deficytu albo jakichkolwiek innych kredytów:

  • instytucjom,
  • organom,
  • jednostkom organizacyjnym Unii,
  • rządom centralnym,
  • władzom regionalnym i lokalnym,
  • innym władzom publicznym,
  • innym instytucjom bądź przedsiębiorstwom publicznym krajów członkowskich,

a także nabywanie bezpośrednio od nich przez EBC lub krajowe banki centralne ich papierów dłużnych.

Instytucje unijne

Instytucjami Unii Europejskiej są:

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Parlament Europejski

Parlament Europejski składa się z przedstawicieli obywateli Unii, a ich liczba nie przekracza 50. Reprezentacja obywateli ma charakter proporcjonalny, jednak żadnemu państwu członkowskiemu nie można przyznać więcej niż 96 miejsc.

Członków Parlamentu Europejskiego wybiera się w powszechnych wyborach bezpośrednich na 5-letnią kadencję.

Parlament Europejski, wspólnie z Radą Unii Europejskiej, pełni funkcje prawodawcze i budżetowe. Dokonuje także kontroli politycznej i wybiera przewodniczącego Komisji Europejskiej.

Ponadto Parlament Europejski wybiera Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. Rzecznik wybierany jest po każdych wyborach do Parlamentu Europejskiego na okres jego kadencji (5 lat) i może być wybrany ponownie.

Parlament Europejski odbywa sesje roczną i zbiera się z mocy prawa w drugi wtorek marca. Ponadto może się zbierać na miesięcznych sesjach nadzwyczajnych, na żądanie większości jego członków albo na żądanie Rady Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej.

Spośród członków Parlamentu Europejskiego wybiera się przewodniczącego oraz prezydium.

Parlament Europejski może wyrazić votum nieufności dla Komisji Europejskiej.

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Rada Europejska

Rada Europejska nadaje Unii impulsy niezbędne do jej rozwoju i określa ogólne kierunki oraz priorytety polityczne. Organ ten nie pełni funkcji prawodawczej.

W skład Rady Europejskiej wchodzą szefowie państw lub rządów państw członkowskich, jak również jej przewodniczący oraz przewodniczący Komisji Europejskiej.

Przewodniczący Rady Europejskiej:

  • przewodniczy Radzie Europejskiej, a także prowadzi jej prace,
  • zapewnia w zakresie swojej właściwości reprezentację Unii na zewnątrz w sprawach dotyczących wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.

Nie może on jednak sprawować krajowej funkcji kierowniczej.

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Rada Unii Europejskiej

Rada Unii Europejskiej pełni wspólnie z Parlamentem Europejskim funkcję prawodawczą i budżetową. Określa polityki oraz ich koordynację, zgodnie z warunkami przewidzianymi w traktatach.

W skład Rady Unii Europejskiej wchodzi jeden przedstawiciel szczebla ministerialnego każdego państwa członkowskiego. Musi on być upoważniony do zaciągania zobowiązań i wykonywania prawa głosu w imieniu rządu państwa członkowskiego, które reprezentuje.

Za przygotowanie prac Rady Unii Europejskiej oraz za wykonywanie zadań powierzonych przez Radę Unii Europejskiej odpowiada komitet. Składa się on ze stałych przedstawicieli rządów państw członkowskich. Ponadto Radę Unii Europejskiej wspiera Sekretariat Generalny.

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Komisja Europejska

Komisja Europejska wspiera ogólny interes Unii i podejmuje w tym celu odpowiednie inicjatywy. Oprócz tego czuwa nad stosowaniem traktatów i środków przyjmowanych przez instytucje na ich podstawie. Nadzoruje również stosowanie prawa Unii pod kontrolą Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wykonuje budżet i zarządza programami oraz pełni funkcje koordynacyjne, wykonawcze i zarządzające, zgodnie z warunkami przewidzianymi w traktatach.

W skład Komisji Europejskiej wchodzi jeden obywatel z każdego państwa członkowskiego. Członków Komisji mianuje się na 5-letnią kadencję i są oni niezależni w wykonywaniu swych funkcji.

Komisja Europejska ponosi kolegialnie odpowiedzialność przed Parlamentem Europejskim.

Kandydata na przewodniczącego Komisji przedstawia Parlamentowi Europejskiemu Rada Europejska (stanowiąc większością kwalifikowaną). Kandydata tego wybiera Parlament Europejski większością głosów członków wchodzących w jego skład.

Trybunał Sprawiedliwości może zdymisjonować członka Komisji Europejskiej, jeśli nie spełnia on już warunków koniecznych do wykonywania swych funkcji. Trybunał dokonuje tego na wniosek Rady Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej.

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

W skład Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wchodzą:

  • Trybunał Sprawiedliwości,
  • Sąd,
  • sądy wyspecjalizowane.

TSUE zapewnia poszanowanie prawa w wykładni i stosowaniu traktatów.

W skład TSUE wchodzi jeden sędzia z każdego państwa członkowskiego. Ponadto TSUE jest wspomagany przez 8 rzeczników generalnych. Jeżeli Trybunał Sprawiedliwości tego zażąda, Rada Unii Europejskiej, stanowiąc jednomyślnie, może zwiększyć liczbę rzeczników generalnych. Zadaniem rzecznika generalnego jest publiczne przedstawianie uzasadnionych wniosków w sprawach, które wymagają zaangażowania Trybunału Sprawiedliwości.

Sędziów oraz rzeczników generalnych mianuje się za wspólnym porozumieniem przez rządy państw członkowskich, na 6-letnią kadencję. Jednakże co 3 lata następuje częściowe odnowienie składu sędziowskiego i składu rzeczników generalnych.

Sąd rozpoznaje w I instancji skargi i pytania prejudycjalne. Ponadto od jego orzeczeń przysługuje prawo odwołania się do Trybunału Sprawiedliwości.

Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej mogą utworzyć przy Sądzie sądy wyspecjalizowane do rozpoznawania w I instancji pewnych kategorii skarg wniesionych w konkretnych dziedzinach. Sądy te tworzy się w drodze rozporządzeń na wniosek Komisji Europejskiej oraz po konsultacji z Trybunałem Sprawiedliwości lub też na wniosek Trybunału Sprawiedliwości po konsultacji z Komisją Europejską. Od orzeczeń wydanych przez sądy wyspecjalizowane służy odwołanie do Sądu.

Każde państwo członkowskie może wnieść sprawę do TSUE, jeśli uznaje, że inne państwo członkowskie uchybiło jednemu ze zobowiązań, które na nim ciążą z mocy traktatów.

TSUE kontroluje legalność aktów prawodawczych, aktów Rady Unii Europejskiej, Komisji Europejskiej i Europejskiego Banku Centralnego, innych niż zalecenia i opinie, oraz aktów Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej zmierzających do wywarcia skutków prawnych wobec podmiotów trzecich.

TSUE jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym o:

  • wykładni traktatów,
  • ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii.

Ponadto TSUE jest właściwy do orzekania w sporach dotyczących odszkodowań z tytułu odpowiedzialności umownej i pozaumownej Unii, jak również w każdym sporze między Unią i jej pracownikami.

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Trybunał Obrachunkowy

Trybunał Obrachunkowy sprawuje kontrolę rachunków.

W jego skład wchodzi jeden obywatel z każdego państwa członkowskiego, kadencja trwa 6 lat. Rada Unii Europejskiej ustala warunki zatrudnienia prezesa i członków Trybunału Obrachunkowego, ich uposażeń, dodatków i emerytur.

Kontroluje on rachunki wszystkich dochodów i wydatków Unii, a także wszystkich organów i jednostek organizacyjnych utworzonych przez Unię.

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Komitet Ekonomiczno-Społeczny

Komitet Ekonomiczno-Społeczny ma charakter doradczy. Składa się on z przedstawicieli: organizacji pracodawców, pracowników oraz podmiotów reprezentujących społeczeństwo obywatelskie, a w szczególności z dziedziny społeczno-ekonomicznej, obywatelskiej, zawodowej i kultury.

Liczba członków Komitetu Ekonomiczno-Społecznego nie przekracza 350. Są oni mianowani na 5 lat, na wniosek państw członkowskich przez Radę Unii Europejskiej.

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Komitet Regionów

Ma on charakter doradczy. Składa się z przedstawicieli społeczności regionalnych i lokalnych, posiadających mandat wyborczy społeczności regionalnej albo odpowiedzialnych politycznie przed wybranym zgromadzeniem. Liczba członków nie przekracza 350, ich kadencja trwa natomiast 5 lat.

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Europejski Bank Inwestycyjny

Europejski Bank Inwestycyjny ma osobowość prawną, a jego członkami są państwa członkowskie. Jego zadaniem jest przyczynianie się do zrównoważonego i stałego rozwoju rynku wewnętrznego w interesie Unii. W tym celu udziela on pożyczek i gwarancji, sprzyja też finansowaniu projektów we wszystkich sektorach gospodarki.

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – akty unijne

W celu wykonania kompetencji Unii jej instytucje przyjmują:

  • rozporządzenia,
  • dyrektywy,
  • decyzje,
  • zalecenia,
  • opinie.

Rozporządzenie ma charakter ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Dyrektywa wiąże każde państwo członkowskie, do którego jest kierowana, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków.

Decyzja wiąże w całości adresatów, do których jest kierowana.

Zalecenia i opinie nie mają mocy wiążącej.

Egzamin w 2017 roku

Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, cła przywozowe i wywozowe lub opłaty o skutku równoważnym między państwami członkowskimi:

A. są zakazane,

B. są dozwolone, o ile zostały określone prze Komisję Europejską,

C. są dozwolone, o ile zostały określone przez Parlament Europejski.

Odpowiedź: A (art. 30 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej)

Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Europejski System Banków Centralnych jest kierowany przez:

A. prezesów wszystkich krajowych banków centralnych państw członkowskich Unii Europejskiej,

B. Prezesa Europejskiego Banku Centralnego - jednoosobowo,

C. organy decyzyjne Europejskiego Banku Centralnego, którymi są Rada Prezesów i Zarząd.

Odpowiedź: C (art. 129 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej)

Egzamin w 2018 roku

Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w zakresie niezbędnym dla ułatwienia wzajemnego uznawania wyroków i orzeczeń sądowych, jak również współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych o wymiarze transgranicznym, mogą zostać ustanowione normy minimalne przez:

A. Parlament Europejski i Radę, w drodze dyrektyw, zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, jeżeli żaden z członków Rady nie uznał, że projekt dyrektywy mógłby naruszać podstawowe aspekty jego systemu wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych i nie zażądał przedłożenia tej kwestii Radzie Europejskiej,

B. Radę Europejską, w drodze rozporządzeń, zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

C. Komisję Europejską, w drodze dyrektyw, zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą.

Odpowiedź: A (art. 82 ust 2 i 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej)

Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich jest wybierany przez:

A. Komisję Europejską,

B. Radę Europejską,

C. Parlament Europejski.

Odpowiedź: C (art. 228 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej)

Egzamin z 2019 roku

Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, cła wspólnej taryfy celnej określa:

A. Rada, stanowiąc na wniosek Komisji Europejskiej,

B. Parlament Europejski,

C. Komisja Europejska, stanowiąc na wniosek Rady.

Odpowiedź: A (art. 31 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej)

Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, z zastrzeżeniem odmiennych postanowień tego Traktatu oraz Traktatu o Unii Europejskiej, Parlament Europejski stanowi:

A. większością oddanych głosów, a regulamin wewnętrzny Parlamentu Europejskiego określa kworum,

B. większością oddanych głosów, a kworum nie jest wymagane,

C. większością 3/4 głosów.

Odpowiedź: A (art. 231 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej)

chevron-down
Copy link