Przesłanki uznania aktywności za działalność nieewidencjonowaną

17 lutego 2021
hello world!

Pojęcie działalności nieewidencjonowanej stanowi swoiste novum w polskim systemie prawnym. Działalność taka, jak wyraźnie stanowią przepisy prawa przedsiębiorców, nie jest działalnością gospodarczą, tym samym ustawodawca przewidział przy tym, że nie znajdą do niej zastosowania pozostałe przepisy ustawy – Prawo przedsiębiorców, które odnoszą się do prowadzenia działalności gospodarczej. 

Przeczytaj również: Forma prawna działalności gospodarczej – którą wybrać?

Podmiot działalności nieewidencjonowanej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 162) nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2018 r. poz. 2177 oraz z 2019 r. poz. 1564), i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. Przepis ten wskazuje jednoznacznie, że może być zastosowany jedynie do osoby fizycznej, tj. człowieka, jednostki ludzkiej.

Do wyłożenia pojęcia osoby fizycznej celowe jest odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm., dalej również jako „k.c.”). I tak, zgodnie z art. 8 k.c. każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Oznacza to, że polskie prawo przyznaje zatem każdemu człowiekowi zdolność prawną, która przysługuje wszystkim zasadniczo w takim samym zakresie. Każda osoba fizyczna może więc stać się podmiotem praw i obowiązków dostępnych dla osób fizycznych. Zdolność prawna nie różnicuje w żaden sposób osób fizycznych. Do posiadania zdolności prawnej wystarczające jest bowiem, aby dany podmiot był osobą fizyczną.

Odmienna sytuacja dotyczy natomiast zdolności do czynności prawnych, która nie przysługuje w sposób jednolity wszystkim osobom fizycznym, przez co pozwala na pewne zróżnicowanie ich. W przypadku pełnej zdolności do czynności prawnych brak jest ograniczeń w dokonywaniu czynności. Osoby fizyczne mające ograniczoną zdolność do czynności prawnych mogą dokonywać czynności jedynie w zakresie wyznaczonym normami art. 17-22 k.c. Natomiast, zgodnie z art. 14 § 1 k.c., czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna.

Przeczytaj również: Zdolność prawna a zdolność do czynności prawnych

Osoby fizyczne niemające pełnej zdolności do czynności prawnych przedsiębiorca?

Powyższe zróżnicowanie powoduje spory dotyczące możliwości objęcia definicją przedsiębiorcy osób fizycznych niemających pełnej zdolności do czynności prawnych. Z żadnych przepisów prawa nie wynika bowiem jednoznacznie obowiązek posiadania przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną pełnej zdolności do czynności prawnych. Analogiczne spory mogą dotyczyć możliwości wykonywania działalności nieewidencjonowanej przez osoby nieposiadające pełnej zdolności do czynności prawnych.

Należy jednak opowiedzieć się za brakiem możliwości wykonywania działalności nieewidencjonowanej przez osoby fizyczne niemające pełnej zdolności do czynności prawnych w obrocie prawnym samodzielnie uczestniczyć może jedynie osoba posiadająca pełną zdolność do dokonywania czynności prawnych. Tylko ona może bowiem dokonywać samodzielnie wszystkich czynności prawnych w granicach swej zdolności prawnej. Jedynie takie osoby mogą także samodzielnie i skutecznie dokonywać wszystkich czynności związanych z działalnością oraz ponosić pełną odpowiedzialność (także karną) za podejmowane w tym zakresie działania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 31.12.2003 r.) w Warszawie z 19 stycznia 1998 r., sygn. II SA 1238/97).

Zastosowane w art. 5 prawa przedsiębiorców wyliczenie ma charakter enumeratywny. Nie może budzić wątpliwości, że z instytucji działalności nieewidencjonowanej nie mogą skorzystać osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niebędące osobą prawną, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną.

Przesłanka przychodu

Kolejną przesłanką, niezbędną do uznania danej aktywności za działalność nieewidencjonowaną, jest należny przychód, który nie może przekraczać w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2207). Podkreślenia wymaga fakt, że przez należny przychód rozumie się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. Ustawodawca wyłącza z nich jedynie wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

Przychód w rozumieniu tego przepisu został więc zdefiniowany w sposób analogiczny do art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1426 z późn. zm.) stanowiącego, że za przychód uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług. Oznacza to, że pojęcie przychodu w komentowanym przepisie można wykładać z wykorzystaniem dorobku prawa podatkowego.

Przedmiot działalności nieewidencjonowanej

Mimo że art. 5 prawa przedsiębiorców nie stanowi tego jednoznacznie, to jednak występuje pewne ograniczenie katalogu aktywności realizowanych w ramach działalności nieewidencjonowanej. Wynika ono z art. 44 ust. 3 prawa przedsiębiorców. Zgodnie z tym artykułem jeżeli z odrębnych przepisów wynika, że wykonywanie działalności gospodarczej wymaga uzyskania koncesji, zezwolenia albo wpisu do rejestru działalności regulowanej, do działalności tej przepisu art. 5 ust. 1 prawa przedsiębiorców nie stosuje się. Tym samym za działalność nieewidencjonowaną nie będzie mogła być uznana działalność wymagająca uzyskania koncesji, zezwolenia albo wpisu do rejestru działalności regulowanej.

Przeczytaj również: Wykonywanie działalności gospodarczej bez zgłoszenia

Brak wcześniejszego wykonywania działalności gospodarczej

Kolejną przesłanką do uznania danej aktywności za działalność nieewidencjonowaną jest wymóg, aby w okresie ostatnich 60 miesięcy dana osoba nie wykonywała działalności gospodarczej. Podkreślenia wymaga tutaj fakt, że przepis odnosi się do wykonywania działalności gospodarczej, nie zaś wpisu do CEIDG. W przypadku wykonywania w okresie ostatnich 60 miesięcy działalności gospodarczej w sposób naruszający przepisy, w tym dotyczące obowiązku zgłoszenia (w ramach tzw. szarej strefy), brak będzie możliwości skorzystania z tej instytucji. W praktyce niewątpliwie podstawowe znaczenie będzie mieć jednak moment zgłoszenia oraz wykreślenia z CEIDG.

Odnotować należy, że art. 195 ustawy z 6 marca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej (Dz.U. poz. 650) jest przepisem przejściowym stanowiącym, iż przepisy o działalności nieewidencjonowanej stosuje się również do działalności wykonywanej przez osoby, które w okresie 12 miesięcy przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo przedsiębiorców nie były wpisane do CEIDG lub które zostały wykreślone z CEIDG więcej niż 12 miesięcy przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo przedsiębiorców, nawet jeżeli w okresie ostatnich 60 miesięcy przed dniem wejścia w życie ustawy – Prawo przedsiębiorców wykonywały działalność gospodarczą.

chevron-down
Copy link