Elementarz prawa restrukturyzacyjnego – spis wierzytelności

Kluczowe znaczenie dla postępowania restrukturyzacyjnego ma spis wierzytelności, który wyznacza krąg uczestników postępowania restrukturyzacyjnego. Jest to nic innego jak lista długów, która jest jednym z podstawowych dokumentów w postępowaniu restrukturyzacyjnym. Na jej podstawie zostaną zaspokojone wierzytelności na warunkach restrukturyzacyjnych wynikających z zawartego układu.

Spis wierzytelności obejmuje wierzytelności osobiste w stosunku do dłużnika powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Umieszczenie wierzytelności w spisie wierzytelności określa sumę, z którą wierzyciel uczestniczy w postępowaniu restrukturyzacyjnym. Wzór spisu wierzytelności oraz spisu wierzytelności spornych został określony w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 17 grudnia 2015 roku w sprawie określenia wzoru spisu wierzytelności oraz wzoru spisu wierzytelności spornych.

Zasady umieszczania wierzytelności w spisie

Poszczególne wierzytelności umieszczane są na liście zgodnie z ustanowionymi przez ustawodawcę zasadami. Po pierwsze dokonuje się podziału okresu rozliczeniowego, w trakcie, którego zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne. Kolejno należy ustalić wartość wierzytelności niepieniężnej według jej wartości z dnia poprzedzającego dzień otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. A następnie umieścić ją w spisie.

Odsetki należy także uwzględnić w spisie wierzytelności. Jeżeli w dniu otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego wierzytelność bez zastrzeżenia odsetek nie stała się jeszcze wymagalna, w spisie wierzytelności umieszcza się wierzytelność pomniejszoną o odsetki ustawowe, nie wyższe jednak niż 6% rocznie, za czas od dnia otwarcia postępowania do dnia wymagalności, najdłużej jednak za dwa lata. Odsetki od wierzytelności pieniężnej umieszcza się w spisie wierzytelności w kwocie naliczonej do dnia poprzedzającego dzień otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego włącznie. Należy pamiętać, że wierzytelności wyrażone w walucie obcej przelicza się na walutę polską.

Etapy sporządzania i zatwierdzenia spisu wierzytelności

W zależności od zastosowanego rodzaju postępowania restrukturyzacyjnego etapy przygotowania i zatwierdzania spisu są różne. Jednakże wspólnym mianownikiem dla wszystkich trybów jest sporządzenie spisu w oparciu o księgi rachunkowe, wpisy w księgach wieczystych oraz inne dokumenty dłużnika. Kolejnym etapem jest obwieszczenie spisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

W terminie dwóch tygodni od obwieszczenia w postępowaniu układowym i sanacyjnym istnieje możliwość złożenia sprzeciwu, sędzia-komisarz zobligowany jest do jego rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od dnia jego wniesienia. Ustawodawca przewidział możliwość złożenia w terminie tygodniowym wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia rozpoznającego sprzeciw, a później złożenie zażalenia  na postanowienie. Ostatnim etapem sporządzania spisu jest jego zatwierdzenie przez sędziego-komisarza po prawomocnym rozpoznaniu sprzeciwów, w przypadku, gdy suma wierzytelności, których dotyczą sprzeciwu prawomocnie nierozpoznane, nie przekracza 15% sumy wierzytelności.

W przyspieszonym postępowaniu układowym możliwości odwoławcze zostały znacznie ograniczone. Dłużnikowi przysługuje możliwość zgłoszenia zastrzeżenia co do umieszczenia wierzytelności w spisie wierzytelności spornych. Uznając je za zasadne sędzia-komisarz dokonuje odpowiednich zmian, a kolejno zatwierdzi spis na zgromadzeniu wierzycieli.

Sporządzanie spisu wierzytelności – ile trwa?

Przy założeniu, że organy postępowania i uczestnicy wykorzystają maksymalny czas na podjęcie czynności, ale bez ich przekroczenia, w ramach postępowania układowego i sanacyjnego łączny czas od otwarcia postępowania do dnia zatwierdzenia układu trwa łącznie 5 miesięcy i 1 tydzień – zakładając, że 30 dni, albo 4 tygodnie odpowiadają jednemu miesiącowi. Należy mieć na względzie czas niezbędny na obrót korespondencji, w szczególności w obrocie międzyinstancyjnym. Nieodzowne jest doręczenie odpisów sprzeciwów oraz zażaleń pozostałym uczestnikom postępowania, a także zakreślenie im terminów na ustosunkowanie do ich ustosunkowania się. W związku z tym, praktyka wskazuje, iż spis wierzytelności zostanie zatwierdzony w terminie od 7 do 9 miesięcy od dnia otwarcia postępowania.